Adhyaya 42

Verse 1

द्विचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः । सख्य ऊचुः । सुदेवा का त्वया प्रोक्ता किमाचारा वदस्व नः । त्वया प्रोक्तं महाभागे वद नः सत्यमेव च

ਬਿਆਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਸਖੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਜਿਸ ਸੁਦੇਵਾ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਆਚਾਰ ਕੀ ਹੈ—ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰ।”

Verse 2

सुकलोवाच । अयोध्यायां महाराजः स आसीद्धर्मकोविदः । मनुपुत्रो महाभागः सर्वधर्मार्थतत्परः

ਸੁਕਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਰਾਜ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਮਨੂ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਭਾਗ, ਸਭ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਲਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਸੀ।

Verse 3

इक्ष्वाकुर्नाम सर्वज्ञो देवब्राह्मणपूजकः । तस्य भार्या सदा पुण्या पतिव्रतपरायणा

ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇਖ਼ਵਾਕੁ ਸੀ, ਸਰਵਜ੍ਞ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਪੂਜਕ। ਉਸ ਦੀ ਭਾਰਿਆ ਸਦਾ ਪੁੰਨਵਤੀ ਸੀ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਪਰਾਇਣ।

Verse 4

तया सार्द्धं यजेद्यज्ञं तीर्थानि विविधानि च । वेदराजस्य वीरस्य काशीशस्य महात्मनः

ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯਜ੍ਞ ਕਰੇ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰੇ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਤਮਾ ਕਾਸ਼ੀਸ਼, ਵੀਰ ਵੇਦਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ।

Verse 5

सुदेवा नाम वै कन्या सत्याचारपरायणा । उपयेमे महाराज इक्ष्वाकुस्तां महीपतिः

ਸੁਦੇਵਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਧਰਤੀਪਤੀ ਇਖ੍ਵਾਕੁ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹ ਕੀਤਾ।

Verse 6

सुदेवा चारुसर्वांगी सत्यव्रतपरायणा । तया सार्द्धं स वै राजा जनानां पुण्यनायकः

ਸੁਦੇਵਾ ਸੁੰਦਰ ਸਰਵਾਂਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ-ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਪੁੰਨ੍ਯ-ਨਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 7

स रेमे नृपशार्दूलो नित्यं च प्रियया तया । एकदा तु महाराजस्तया सार्द्धं वनं ययौ

ਉਹ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਸਦਾ ਹੀ ਉਸ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗਿਆ।

Verse 8

गंगारण्यं समासाद्य मृगयां क्रीडते सदा । सिंहान्हत्वा वराहांश्च गजांश्च महिषांस्तथा

ਗੰਗਾ-ਅਰਣ੍ਯ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਮ੍ਰਿਗਯਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ—ਸਿੰਘ, ਵਰਾਹ, ਗਜ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ ਆਦਿ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਸੀ।

Verse 9

क्रीडमानस्य तस्याग्रे वराहश्च समागतः । बहुशूकरयूथेन पुत्रपौत्रैरलंकृतः

ਜਦ ਉਹ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਵਰਾਹ ਦੇਵ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਅਨੇਕਾਂ ਸੂਅਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 10

एका च शूकरी तस्य प्रियापार्श्वे प्रतिष्ठिता । वराहैः शूकरैस्तस्य तमेव परिवारिता

ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੂਅਰੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਪਾਸ ਖੜੀ ਰਹੀ; ਉਹ ਆਪ ਵਰਾਹਾਂ ਤੇ ਸੂਅਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵੱਲੋਂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰਿਆ ਗਿਆ।

Verse 11

दृष्ट्वा च राजराजेंद्रं दुर्जयं मृगयारतम् । पर्वताधारमाश्रित्य भार्यया सह शूकरः

ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਤ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸੂਅਰ ਆਪਣੀ ਸਾਥਣ ਸਮੇਤ ਪਹਾੜ ਦੀ ਓਟ ਹੇਠ ਆਸਰਾ ਲੈ ਬੈਠਾ।

Verse 12

तिष्ठत्येकः सुवीर्येण पुत्रान्पौत्रान्गुरूञ्छिशून् । ज्ञात्वा तेषां महाराज मृगाणां कदनं महत्

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋ ਰਹੇ ਭਿਆਨਕ ਸੰਹਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਇੱਕ ਪੁਰਖ ਆਪਣੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ—ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੌਤ੍ਰਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ।

Verse 13

तानुवाच सुतान्पौत्रान्भार्यां तां च स शूकरः । कोशलाधिपतिर्वीरो मनुपुत्रो महाबलः

ਉਸ ਸੂਅਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੌਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਕੋਸ਼ਲ ਦਾ ਵੀਰ ਅਧਿਪਤੀ, ਮਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਬਲੀ ਸੀ।

Verse 14

क्रीडते मृगयां कांते मृगान्संहरते बहून् । स मां दृष्ट्वा महाराज एष्यते नात्र संशयः

ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਕ੍ਰੀੜਾ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿਰਣ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 15

अन्येषां लुब्धकानां मे नास्ति प्राणभयं ध्रुवम् । ममरूपं नृपो दृष्ट्वा क्षमां नैव करिष्यति

ਹੋਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਰਾਜਾ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਖ਼ਿਮਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।

Verse 16

हर्षेण महताविष्टो बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । श्वभिर्युक्तो महातेजा लुब्धकैः परिवारितः

ਵੱਡੇ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਬਾਣ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰੇ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਆਇਆ—ਕੁੱਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 17

प्रिये करिष्यते घातं ममाप्येवं न संशयः

ਪ੍ਰਿਯੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੀ ਘਾਤ ਕਰੇਗਾ, ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ।

Verse 18

शूकर्युवाच । यदायदा पश्यसि लुब्धकान्बहून्महावने कांत समायुधान्बहून् । एतैस्तु पुत्रैर्ममपौत्रकैः समं दूरं नु भो यासि पलायमानः

ਸੂਅਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕਾਂਤੇ, ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਲੁਬਧਕਾਂ ਨੂੰ—ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ—ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦੂਰ ਕਿਉਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ?

Verse 19

त्यक्त्वा सुधैर्यं बलपौरुषं महन्महाभयेनापि विषण्णचेतनः । दृष्ट्वा नृपेंद्रं पुरुषोत्तमोत्तमं करोषि किं कांत वदस्वकारणम्

ਧੀਰਜ ਭਰਿਆ ਅਟੱਲ ਸਾਹਸ, ਮਹਾਨ ਬਲ ਤੇ ਪੌਰੁਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਭਯ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਤੇਰਾ ਚਿੱਤ ਵਿਸ਼ੰਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ—ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਸਰਵੋਤਮਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ—ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਕਾਰਣ ਦੱਸ।

Verse 20

तस्यास्तु वाक्यं सनिशम्य कोल उवाच तां शूकरराजौत्तरम् । यदर्थभीतोस्मि सुलुब्धकात्प्रिये दृष्ट्वा गतो दूर निशम्यशूकरान्

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕੋਲ ਨੇ, ਸੂਅਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਅਤਿ ਲੋਭੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਸੂਅਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।”

Verse 21

सुलुब्धकाः पापकराः शठाः प्रिये कुर्वंति पापं गिरिदुर्गकंदरे । सदैव दुष्टा बहुपापचिंतका जाताश्च सर्वे परिपापिनां कुले

“ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਉਹ ਅਤਿ ਲੋਭੀ, ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਛਲੀਆ ਹਨ; ਪਹਾੜੀ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਦੁਰਗਮ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਦਾ ਦੁਸ਼ਟ, ਅਨੇਕ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਸਭ ਘੋਰ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹਨ।”

Verse 22

तेषां हि हस्तान्मरणाद्बिभेमि मृतोपि यास्यामि पुनश्च पापम् । दूरं गिरिं पर्वतकंदरं च व्रजामि कांते अपमृत्युभीतः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮੌਤ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ; ਮਰ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਫਿਰ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕਾਂਤੇ, ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੂਰ—ਪਹਾੜ ਵੱਲ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਤੱਕ—ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 23

अयं हि पुण्यो नरनाथ आगतो विश्वाधिकः केशवरूप भूपः । युद्धं करिष्ये समरे महात्मना सार्द्धं प्रिये पौरुषविक्रमेण

ਇਹ ਪੁੰਨਵਾਨ ਨਰ-ਨਾਥ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ—ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਸਰਵਭੌਮ, ਕੇਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭੂਪ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪੌਰੁਸ਼-ਵਿਕਰਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 24

जेष्यामि भूपं यदि स्वेन तेजसा भोक्ष्यामि कीर्तिं त्वतुलां पृथिव्याम् । तेनाहतो वीरवरेण संगरे यास्यामि लोकं मधुसूदनस्य

ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ-ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਤੁਲ ਕੀਰਤੀ ਭੋਗਾਂਗਾ। ਅਤੇ ਜੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਧੁਸੂਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵਾਂਗਾ।

Verse 25

ममांगभूतेन पलेनमेदसा तृप्तिं परां यास्यति भूमिनाथः । तृप्ता भविष्यंति सुलोकदेवता अस्मादयंचागतो वज्रपाणिः

ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਨਾਥ ਪਰਮ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਾਵੇਗਾ। ਸੁਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣਗੇ; ਅਤੇ ਇਸ ਅਰਪਣ ਤੋਂ ਹੀ ਵਜ੍ਰਪਾਣੀ (ਇੰਦਰ) ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ।

Verse 26

अस्यैव हस्तान्मरणं यदाभवेल्लाभश्च मे सुंदरि कीर्तिरुत्तमा । तस्माद्यशो भूमितले जगत्त्रये व्रजामि लोकं मधुसूदनस्य

ਜੇ ਇਸੇ ਹੱਥੋਂ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਪਰਮ ਉੱਤਮ ਕੀਰਤੀ ਸਮੇਤ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਮਧੁਸੂਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 27

नैवं भीतोस्मि क्षुब्धोस्मि गतोऽहं गिरिसानुषु । पापाद्भीतो गतः कांतेधर्मं दृष्ट्वा स्थितोह्यहम्

ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਵਿਹਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਵੱਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮੇ, ਮੈਂ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਖੜਾ ਹਾਂ।

Verse 28

न जाने पातकं पूर्वमन्यजन्मनि चार्जितम् । येनाहं शौकरीं योनिं गतोऽहं पापसंचयात्

ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਪਾਤਕ ਕਮਾਇਆ ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਸੀ; ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸੂਅਰੀ ਦੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ।

Verse 29

क्षालयिष्याम्यहं घोरं पूर्वपातकसंचयम् । बाणोदकैर्महाघोरैः सुतीक्ष्णैर्निशितैः शतैः

ਮੈਂ ਪੂਰਵ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸੰਚੇ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿਆਂਗਾ—ਤੀਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ, ਕਠੋਰ ਤੇ ਅਤਿ-ਭਿਆਨਕ ਧਾਰਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਜਲ-ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਨਾਲ।

Verse 30

पुत्रान्पौत्रांस्तु वाराहि कन्यां कुटुंबबालकम् । गिरिं गच्छ गृहीत्वा तु मम मोहमिमं त्यज

ਹੇ ਵਾਰਾਹੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਰਾਂ, ਧੀ ਅਤੇ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਜਾ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਇਸ ਮੋਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ।

Verse 31

ममस्नेहं परित्यज्य हरिरेष समागतः । अस्य हस्तात्प्रयास्यामि तद्विष्णोः परमं पदम्

ਮਮਤਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਹਰੀ ਆਪ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਯਾਣ ਕਰਾਂਗਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਉਸ ਪਰਮ ਪਦ ਵੱਲ।

Verse 32

दैवेनापि ममाद्यैव स्वर्गद्वारमनुत्तमम् । उद्घाटितकपाटं तु यास्यामि सुमहादिवम्

ਦੈਵ ਦੇ ਹੀ ਲੇਖ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਵਰਗ ਦਾ ਅਨੁੱਤਮ ਦੁਆਰ ਖੁਲ ਗਿਆ ਹੈ—ਕਿਵਾੜ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ ਵੱਲ ਪ੍ਰਯਾਣ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 33

सुकलोवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शूकरस्य महात्मनः । उवाच तत्प्रिया सख्यः सीदमानांतरा तदा

ਸੁਕਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੂਕਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਸਖੀ ਨੇ ਤਦ ਅੰਦਰੋਂ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ।

Verse 34

शूकर्युवाच । यस्मिन्यूथे भवान्स्वामी पुत्रपौत्रैरलंकृतः । मित्रैश्च भ्रातृभिश्चैव अन्यैः स्वजनबांधवैः

ਸ਼ੂਕਰ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਘਰ-ਯੂਥ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸੁਆਮੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ—ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਵਜਨਾਂ-ਬਾਂਧਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋ…

Verse 35

त्वयैवालंकृतो यूथो भवता परिशोभते । त्वां विनायं महाभाग कीदृग्यूथो भविष्यति

ਇਹ ਯੂਥ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਅਲੰਕਾਰ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਇਹ ਯੂਥ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ?

Verse 36

तवैव स्वबलेनापि गर्जमानाश्च शूकराः । विचरंति गिरौ कांत तनया मम बालकाः

ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਬਲ ਨਾਲ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੂਕਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਨੰਨੇ ਬਾਲਕ।

Verse 37

कंदान्मूलान्सुभक्षंति निर्भयास्तव तेजसा । दुर्गेषु वनकुंजेषु ग्रामेषु नगरेषु च

ਤੁਹਾਡੇ ਤੇਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਕੰਦ-ਮੂਲ ਆਦਿ ਸੁਭੱਖ ਖਾਂਦੇ ਹਨ—ਦੁਰਗਮ ਥਾਵਾਂ, ਵਨ-ਕੁੰਜਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।

Verse 38

न कुर्वंति भयं तीव्रं सिंहानामिह पर्वते । मनुष्याणां महाबाहो पालितास्तव तेजसा

ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਇਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਿੰਘ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਤੀਬਰ ਭਯ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 39

त्वया त्यक्ता अमी सर्वे बालका मम दारकाः । दीनाश्चैवाकुलाश्चैव भविष्यंति विचेतनाः

ਜੇ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਾਲਕ—ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ—ਦੁਖੀ ਤੇ ਘਬਰਾਏ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ, ਬੇਹੋਸ਼ ਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਜੀਊਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।

Verse 40

नित्यमेव सुखं वर्त्म गत्वा पश्यंति बालकाः । पतिहीना यथा नारी शोभते नैव शोभना

ਬਾਲਕ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਸੌਖੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਾਰੀ—ਭਾਵੇਂ ਸੁੰਦਰ ਹੋਵੇ—ਅਸਲ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੀ।

Verse 41

अलंकृता यथा दिव्यैरलंकारैः सकांचनैः । परिच्छदै रत्नवस्त्रैः पितृमातृसहोदरैः

ਜਿਵੇਂ ਦਿਵ੍ਯ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਰਗੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਸੁਸਜਜਿਤ—ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਮੇਤ।

Verse 42

श्वश्रूश्वशुरकैश्चान्यैः पतिहीना न भाति सा । चंद्रहीना यथा रात्री पुत्रहीनं यथा कुलम्

ਸੱਸ, ਸਹੁਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਵੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਾਰੀ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਾਤ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਲ।

Verse 43

दीपहीनं यथा गेहं नैव भाति कदाचन । त्वां विनायं तथा यूथो नैव शोभेत मानद

ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਘਰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇਹ ਸਭਾ ਵੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ, ਹੇ ਮਾਨ-ਦਾਤਾ।

Verse 44

आचारेण विना मर्त्यो ज्ञानहीनो यतिर्यथा । मंत्रहीनो यथा राजा तथायं नैव शोभते

ਉਚਿਤ ਆਚਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਰਤਿਆ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਸੰਨਿਆਸੀ ਵਰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰੀ-ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਾਜਾ ਜਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਸੋਭਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ।

Verse 45

कैवर्तेन विना नौर्वा संपूर्णा परिसागरे । न भात्येवं यथा सार्थः सार्थवाहेन वै विना

ਮਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਨੌਕਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੀ ਹੋਵੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਥਵਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਾਰਵਾਂ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 46

सेनाध्यक्षेण च विना यथा सैन्यं न भाति च । त्वां विना वै तथा सैन्यं शूकराणां महामते

ਜਿਵੇਂ ਸੈਨਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਫੌਜ ਨਾ ਸੋਭਦੀ ਹੈ ਨਾ ਜਿੱਤਦੀ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਸੂਅਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਫੌਜ ਵੀ ਨਿਸ਼ਫਲ ਤੇ ਨਿਰਤੇਜ ਹੈ।

Verse 47

दीनो भविष्यति तथा वेदहीनो यथा द्विजः । मयि भारं कुटुंबस्य विनिवेश्य प्रगच्छसि

ਉਹ ਐਸਾ ਦਿਨਾਂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦਵਿਜ; ਤੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।

Verse 48

मरणं सुलभं ज्ञात्वा का प्रतिज्ञा तवेदृशी । त्वां विनाहं न शक्नोमि धर्तुं प्राणान्प्रियेश्वर

ਮੌਤ ਨੂੰ ਸੌਖੀ ਜਾਣ ਕੇ ਤੇਰੀ ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਹੈ? ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਧਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।

Verse 49

त्वयैव सहिता स्वर्गं भूमिं वाथ महामते । नरकं वापि भोक्ष्यामि सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ! ਕੇਵਲ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਤੀ—ਅਥਵਾ ਨਰਕ ਵੀ—ਸਭ ਭੋਗਾਂਗਾ। ਸੱਚ ਸੱਚ, ਮੈਂ ਸਤਿ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ।

Verse 50

त्वं वा पुत्रांस्तुपौत्रांस्तु गृहीत्वा यूथमुत्तमम् । आवां व्रजाव यूथेश दुर्गमेवं सुकंदरम्

ਜਾਂ ਤੂੰ—ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਝੁੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ—ਹੇ ਝੁੰਡ-ਨਾਇਕ, ਇਸ ਦੁਸ਼ਪਹੁੰਚ ਪਰ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਵੱਲ ਜਾ; ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਚੱਲੀਏ।

Verse 51

जीवितव्यं परित्यज्य रणाय परिगम्यते । तत्र को दृश्यते लाभो मरणे वद सांप्रतम्

ਜਿਸ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਰਣ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਲਾਭ ਦਿਸਦਾ ਹੈ? ਹੁਣੇ ਸਾਫ਼ ਦੱਸ।

Verse 52

वाराह उवाच । वीराणां त्वं न जानासि सुधर्मं शृणु सांप्रतम् । युद्धार्थिना हि वीरेण वीरं गत्वा प्रयाचितम्

ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਧਰਮ-ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਹੁਣ ਸੁਣ। ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਵੀਰ ਦੂਜੇ ਵੀਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਚੁਣੌਤੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ।

Verse 53

देहि मे योधनं संख्ये युद्धार्थ्यहं समागतः । परेण याचितं युद्धं न ददाति यदा नरः

“ਮੈਨੂੰ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੇਹ; ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜੇ ਵੱਲੋਂ ਮੰਗੀ ਗਈ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, …”

Verse 54

कामाल्लोभाद्भयाद्वापि मोहाद्वा शृणु वल्लभे । कुंभीपाके तु नरके वसेद्युगसहस्रकम्

ਕਾਮ, ਲੋਭ, ਭਯ ਜਾਂ ਮੋਹ ਕਰਕੇ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਸੁਣ—ਜੋ ਐਸਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਾਮਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 55

क्षत्रियाणां परो धर्मो युद्धं देयं न संशयः । तद्युद्धं दीयमानेन रणभूमिगतेन वै

ਖੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਅਰਪਣਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਜੋ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਯੁੱਧ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 56

निर्जितं तु परं तत्र यशःकीर्त्तिं प्रभुंजते । स वा हतो युध्यमानः पौरुषेणातिनिर्भयः

ਉੱਥੇ ਹਾਰ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਪਰਮ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਜੋ ਪੁਰਖਾਰਥ ਅਤੇ ਅਤਿ ਨਿਰਭਯਤਾ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਉਹ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 57

वीरलोकमवाप्नोति दिव्यान्भोगान्प्रभुंजते । यावद्वर्षसहस्राणां विंशत्येकां प्रिये शृणु

ਉਹ ਵੀਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਸੁਣ—ਇੱਕੀ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ।

Verse 58

वीरलोके वसेत्तावद्देवाचारैर्महीयते । मनुपुत्रः समायात अयं वीरो न संशयः

ਉਹ ਉਤਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੀਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰ-ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀਰ ਮਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 59

संग्रामं याचमानस्तु युद्धं देयं मया ध्रुवम् । युद्धातिथिः समायातो विष्णुरूपः सनातनः

ਜੋ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਯੁੱਧ-ਅਤਿਥੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ—ਸਨਾਤਨ, ਵਿਸ਼ਣੂ-ਰੂਪ।

Verse 60

सत्कारो युद्धरूपेण कर्तव्यश्च मया शुभे । शूकर्युवाच । यदा युद्धं त्वया देयं राज्ञे चैव महात्मने

ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਯੁੱਧ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਯੋਗ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਕਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਜੇ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੀ, ਯੁੱਧ ਦੇਣੀ ਹੈ…

Verse 61

ततोऽहं पौरुषं कांत पश्यामि तव कीदृशम् । एवमुक्त्वा प्रियान्पुत्रान्समाहूय त्वरान्विता

ਤਦ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਮੈਂ ਵੇਖਾਂਗੀ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪੌਰੁਸ਼ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ।

Verse 62

उवाच पुत्रका यूयं शृणुध्वं वचनं मम । युद्धातिथिः समायातो विष्णुरूपः सनातनः

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਯੁੱਧ ਲਈ ਅਤਿਥੀ ਆਇਆ ਹੈ—ਸਨਾਤਨ, ਵਿਸ਼ਣੂ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ।

Verse 63

मया तत्र प्रगंतव्यं यत्रायं हि गमिष्यति । यावत्तिष्ठति वै नाथो भवतां प्रतिपालकः

ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਜਾਣਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭੂ—ਤੁਹਾਡਾ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ—ਇੱਥੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ।

Verse 64

यूयं गच्छत वै दूरं दुर्गं गिरिगुहामुखम् । सुखं जीवत मे वत्सा वर्जयित्वा सुलुब्धकान्

ਤੁਸੀਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾਓ—ਉਸ ਦੁਰਲਭ ਪਹਾੜੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵੱਲ, ਜੋ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੁਹਾਨੇ ਤੇ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਓ, ਦੁਸ਼ਟ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀਓ।

Verse 65

मया तत्रैव गंतव्यं यत्रैष हि गमिष्यति । भवतां श्रेष्ठोऽयं भ्राता यूथरक्षां करिष्यति

ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਓਥੇ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਭਰਾ—ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਝੁੰਡ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ।

Verse 66

एते पितृव्यकाः सर्वे भवतां त्राणकारकाः । दूरं प्रयात वै सर्वे मां विहाय सुपुत्रकाः

ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਾਚੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਰੱਖਿਅਕ ਤੇ ਉਧਾਰਕ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਸਭ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ—ਹੇ ਸੁਪੁੱਤਰੋ।

Verse 67

पुत्रा ऊचुः । अयं हि पर्वतश्रेष्ठो बहुमूलफलोदकः । भयं तु कस्य वै नास्ति सुखं जीवनमस्ति वै

ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਜੀਵਨ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ।”

Verse 68

युवाभ्यां हि अकस्माद्वै इदमुक्तं भयंकरम् । तन्नो हि कारणं मातर्वद सत्यमिहैव हि

ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ ਬਚਨ ਕਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਇਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਕਾਰਨ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਹੁਣੇ ਹੀ ਦੱਸੋ।

Verse 69

शूकर्युवाच । अयं राजा महारौद्रः कालरूपः समागतः । क्रीडते मृगया लुब्धो मृगान्हत्वा बहून्वने

ਸ਼ੂਕਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਰਾਜਾ ਮਹਾ-ਰੌਦ੍ਰ ਹੈ, ਕਾਲ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਲੋਭੀ ਹੋ ਕੇ ਖੇਡ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।”

Verse 70

इक्ष्वाकुर्नाम दुर्धर्षो मनुपुत्रो महाबलः । संहरिष्यति कालोऽयं दूरं यात सुपुत्रकाः

“ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਨਾਮ ਦਾ ਮਨੂ ਦਾ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲ ਸੰਹਾਰ ਕਰੇਗਾ—ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾਓ।”

Verse 71

पुत्रा ऊचुः । मातरं पितरं त्यक्त्वा यः प्रयाति स पापधीः । महारौद्रं सुघोरं तु नरकं प्रतिपद्यते

ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੋ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਹਾ-ਰੌਦ੍ਰ ਨਾਮਕ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 72

मातुः पुण्यं पयः पीत्वा पुष्टो भवति निर्घृणः । मातरं पितरं त्यक्त्वा यः प्रयाति सुदुर्बलः

“ਮਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨਮਈ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਲਦਾ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਿਰਦਈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਤਿ ਨੀਚ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੈ।”

Verse 73

पूयं नरकमेतीह कृमिदुर्गंधसंकुलम् । मातुस्तस्मान्न यास्यामो गुरुं त्यक्त्वा इहैव च

“ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਪੀਪ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਦਬੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ—ਇਸੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।”

Verse 74

एवं विषादः संजातस्तेषां धर्मार्थसंयुतः । व्यूहं कृत्वा स्थिताः सर्वे बलतेजः समाकुलाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵਿਸਾਦ ਉੱਠਿਆ। ਫਿਰ ਸਭ ਨੇ ਵ੍ਯੂਹ ਰਚ ਕੇ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਬਲ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

Verse 75

साहसोत्साहसंपन्नाः पश्यंति नृपनंदनम् । नदंतः पौरुषैर्युक्ताः क्रीडमाना वने तदा

ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਨ੍ਰਿਪ-ਨੰਦਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਪੌਰੁਸ਼ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।