Adhyaya 38
Bhumi KhandaAdhyaya 3841 Verses

Adhyaya 38

Vena’s Fall into Adharma and the Prelude to Pṛthu’s Birth

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਵੇਣ ਦਾ ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਡਿੱਗਣਾ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਯਾਗ-ਕਰਮ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਅਤੇ ਅਵਿਵਸਥਾ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ) ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵੇਣ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਬਿਲ/ਚਿਟੀ ਦੇ ਟੀਲੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ‘ਮਥਨ’ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਨਿਸ਼ਾਦ-ਪਤੀ (ਬਾਰਬਰਾ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਪૃਥੂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ‘ਦੋਹ’ ਕੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੇਣ ਦੀ ਪੁਨਰੁੱਥਾਨ-ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪૃਥੂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਰਵ-ਪੁਨਰਸਥਾਪਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । एवं संबोधितो वेनः पापभावं गतः किल । पुरुषेण तेन जैनेन महापापेन मोहितः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਵੇਨ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪਾਪ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਸ ਮਹਾਪਾਪੀ ਜੈਨ ਪੁਰਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 2

नमस्कृत्य ततः पादौ तस्यैव च दुरात्मनः । वेदधर्मं परित्यज्य सत्यधर्मादिकां क्रियाम्

ਫਿਰ ਉਸੇ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੇਦ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਤੇ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

Verse 3

सुयज्ञानां निवृत्तिः स्याद्वेदानां हितथैव च । पुण्यशास्त्रमयो धर्मस्तदा नैव प्रवर्तितः

ਸੁਚੱਜੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲਾ ਹਿਤ ਵੀ ਮੁੱਕ ਗਿਆ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੁਣ੍ਯ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਧਰਮ ਬਿਲਕੁਲ ਪ੍ਰਵਰਤਿਤ ਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 4

सर्वपापमयो लोकः संजातस्तस्य शासनात् । नैव यागाश्च वेदाश्च धर्मशास्त्रार्थमुत्तमम्

ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਸਰਬ ਪਾਪ-ਮਯ ਹੋ ਗਿਆ; ਨਾ ਯਾਗ ਰਹੇ, ਨਾ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਤਾਤਪਰ੍ਯ ਪ੍ਰਗਟ ਰਿਹਾ।

Verse 5

न दानाध्ययनं विप्रास्तस्मिञ्छासति पार्थिवे । एवं धर्मप्रलोपोभून्महत्पापं प्रवर्तितम्

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਰਥਿਵ ਰਾਜਾ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ ਨਾ ਅਧ੍ਯਯਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਲੋਪ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਪ੍ਰਵਰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 6

अंगेन वार्यमाणस्तु अन्यथा कुरुते भृशम् । न ननाम पितुः पादौ मातुश्चैव दुरात्मवान्

ਸ਼ਰੀਰਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਹ ਹੋਰ ਵਧ ਕੇ ਉਲਟਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਉਹ ਦੁਰਾਤਮਾ ਨਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਮਾਤਾ ਦੇ।

Verse 7

सनकस्यापि विप्रस्य अहमेकः प्रतापवान् । पित्रा निवार्यमाणश्च मात्रा चैव दुरात्मवान्

ਸਨਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕੁਟੁੰਬ ਵਿਚ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਇਕਲਾ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸੀ; ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹੀ ਰਿਹਾ।

Verse 8

न करोति शुभं पुण्यं तीर्थदानादिकं कदा । आत्मभावानुरूपं च बहुकालं महायशाः

ਹੇ ਮਹਾਯਸ਼ੀ! ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਪੁੰਨ ਕਰਮ—ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ, ਦਾਨ ਆਦਿ—ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾਹ ਹੀ ਆਤਮ-ਬੋਧ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।

Verse 9

पुनः सर्वैर्विचार्यैवं कस्मात्पापी व्यजायत । अंगप्रजापतेः पुत्रो वंशलाञ्छनमागतः

ਫਿਰ ਸਭ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਇਹ ਪਾਪੀ ਕਿਉਂ ਜਨਮਿਆ? ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅੰਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਲੰਕ ਲਿਆਇਆ ਹੈ।”

Verse 10

पुनः पप्रच्छ धर्मात्मा सुतां मृत्योर्महात्मनः । कस्य दोषात्समुत्पन्नो वद सत्यं मम प्रिये

ਫਿਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਇਹ ਦੁੱਖ/ਦੋਸ਼ ਕਿਸ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ? ਹੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਸੱਚ ਬੋਲ।”

Verse 11

सुनीथोवाच । पूर्वमेव स्ववृत्तांतमात्मपुण्यं च नंदिनी । समाचष्ट च अंगाय मम दोषान्महामते

ਸੁਨੀਥਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨੰਦਿਨੀ ਨੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਰਤਾਂਤ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪੁੰਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹੇ।

Verse 12

बाल्ये कृतं मया पापं सुशंखस्य महात्मनः । तपसि संस्थितस्यापि नान्यत्किंचित्कृतं मया

ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਸ਼ੰਖ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ।

Verse 13

शप्ताहं कुप्यता तेन दुष्टा ते संततिर्भवेत् । इति जाने महाभाग तेनायं दुष्टतां गतः

“ਜੇ ਉਹ ਪੂਰਾ ਸੱਤ ਦਿਨ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਦੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ”—ਇਉਂ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ; ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 14

समाकर्ण्य महातेजास्तया सह वनं ययौ । गते तस्मिन्महाभागे सभार्ये च वने तदा

ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਤਦ…

Verse 15

सप्तैते ऋषयस्तत्र वेनपार्श्वं गतास्तथा । समाहूय ततः प्रोचुरंगस्य तनयं प्रति

ਉੱਥੇ ਉਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਵੇਨ ਦੇ ਪਾਸ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।

Verse 16

ऋषय ऊचुः । मा वेन साहसं कार्षीःप्रजापालो भवानिह । त्वया सर्वमिदं लोकं त्रैलोक्यं सचराचरम्

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵੇਨ, ਤੂੰ ਸਾਹਸ ਨਾ ਕਰੀਂ; ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਪਾਲਕ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਲੋਕ—ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ, ਚਰ ਅਚਰ ਸਮੇਤ—ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।”

Verse 17

धर्मे चैव महाभाग सकलं हि प्रतिष्ठितम् । पापकर्मपरित्यज्य पुण्यं कर्म समाचर

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਪ ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪੁੰਨਮਈ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰ।

Verse 18

एवमुक्तेषु तेष्वेव प्रहसन्वाक्यमब्रवीत् । वेन उवाच । अहमेव परो धर्मोऽहमेवार्हः सनातनः

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਐਸਾ ਕਹਿਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ। ਵੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਹੀ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਸਨਾਤਨ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਾਂ।”

Verse 19

अहं धाता अहं गोप्ता अहं वेदार्थ एव च । अहं धर्मो महापुण्यो जैनधर्मः सनातनः

ਮੈਂ ਹੀ ਧਾਤਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਗੋਪਤਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਧਰਮ ਹਾਂ, ਮਹਾਪੁੰਨਮਈ—ਸਨਾਤਨ ਜੈਨ ਧਰਮ।

Verse 20

मामेव कर्मणा विप्रा भजध्वं धर्मरूपिणम् । ऋषय उचुः । ब्राह्मणाः क्षत्त्रिया वैश्यास्त्रयोवर्णा द्विजातयः

“ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ! ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਭਜੋ, ਜੋ ਧਰਮ-ਸਰੂਪ ਹਾਂ।” ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਰਣ ਦਵਿਜਾਤੀ ਹਨ।”

Verse 21

सर्वेषामेव वर्णानां श्रुतिरेषा सनातनी । वेदाचारेण वर्तंते तेन जीवंति जंतवः

ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਵੇਦਿਕ ਆਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ।

Verse 22

ब्रह्मवंशात्समुद्भूतो भवान्ब्राह्मण एव च । पश्चाद्राजा पृथिव्याश्च संजातः कृतविक्रमः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮਿਆ—ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 23

राजपुण्येन राजेंद्र सुखं जीवंति वै द्विजाः । राज्ञः पापेन नश्यंति तस्मात्पुण्यं समाचर

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਦਵਿਜ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪੁੰਨ-ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰ।

Verse 24

समादृतस्त्वया धर्मः कृतश्चापि नराधिप । त्रेतायुगस्य कर्मापि द्वापरस्य तथा नहि

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਅਮਲ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਯਜਨ-ਕਰਮ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ—ਪਰ ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਾਂਗ ਉਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

Verse 25

कलेश्चैव प्रवेशं तु वर्त्तयिष्यंति मानवाः । जैनधर्मं समाश्रित्य सर्वे पापप्रमोहिताः

ਅਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਗੇ; ਜੈਨ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 26

वेदाचारं परित्यज्य पापं यास्यंति मानवाः । पापस्य मूलमेवं वै जैनधर्मं न संशयः

ਵੇਦਿਕ ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਵੱਲ ਡਿੱਗ ਪੈਣਗੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਜੈਨ ਧਰਮ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 27

अनेन मुग्धा राजेंद्र महामोहेन पातिताः । मानवाः पापसंघातास्तेषां नाशाय नान्यथा

ਇਸ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਮਹਾ ਮੋਹ ਨਾਲ ਮੁਗਧ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਇ ਨਹੀਂ।

Verse 28

भविष्यत्येव गोविंदः सर्वपापापहारकः । स्वेच्छारूपं समासाद्य संहरिष्यति पातकात्

ਗੋਵਿੰਦ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ—ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਹਰਣਹਾਰ; ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਪਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ (ਜੀਵਾਂ ਦਾ) ਸੰਹਾਰ ਕਰੇਗਾ।

Verse 29

पापेषु संगतेष्वेवं म्लेच्छनाशाय वै पुनः । कल्किरेव स्वयं देवो भविष्यति न संशयः

ਜਦ ਪਾਪ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਦ ਫਿਰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮਲੇਛਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ ਕਲਕੀ ਬਣੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 30

व्यवहारं कलेश्चैव त्यज पुण्यं समाश्रय । वर्तयस्व हि सत्येन प्रजापालो भवस्व हि

ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਜੰਜਾਲੀ ਵਿਹਾਰ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ। ਸੱਚ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਅਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣ।

Verse 31

वेन उवाच । अहं ज्ञानवतां श्रेष्ठः सर्वं ज्ञातं मया इह । योऽन्यथा वर्तते चैव स दंड्यो भवति ध्रुवम्

ਵੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਂ; ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਦੰਡ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।”

Verse 32

अत्यर्थं भाषमाणं तं राजानं पापचेतनम् । कुपितास्ते महात्मानः सर्वे वै ब्रह्मणः सुताः

ਉਸ ਪਾਪ-ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਤਿ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 33

कुपितेष्वेव विप्रेषु वेनो राजा महात्मसु । ब्रह्मशापभयात्तेषां वल्मीकं प्रविवेश ह

ਜਦ ਮਹਾਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਵੇਨੋ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਭਯ ਨਾਲ ਵਲਮੀਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 34

अथ ते मुनयः क्रुद्धा वेनं पश्यंति सर्वतः । ज्ञात्वा प्रनष्टं भूपं तं वल्मीकस्थं सुसांप्रतम्

ਫਿਰ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮੁਨੀ ਵੇਨ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੋਜਣ ਲੱਗੇ; ਅਤੇ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਰਾਜਾ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਲਮੀਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਪਾਇਆ।

Verse 35

बलादानिन्युस्तं विप्राः क्रूरं तं पापचेतनम् । दृष्ट्वा च पापकर्माणं मुनयः सुसमाहिताः

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਬਲਪੂਰਵਕ ਉਸ ਨਿਰਦਈ ਪਾਪ-ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ। ਪਾਪਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਨੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਧਾਨ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 36

सव्यं पाणिं ममंथुस्ते भूपस्य जातमन्यवः । तस्माज्जातो महाह्रस्वो नीलवर्णो भयंकरः

ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੂਪ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਮਥਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਅਤਿ ਨਿੱਘਾ ਕੱਦ ਵਾਲਾ, ਨੀਲੇ ਵਰਣ ਦਾ, ਭਿਆਨਕ ਸੱਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 37

बर्बरो रक्तनेत्रस्तु बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । सर्वेषामेव पापानां निषादानां बभूव ह

ਬਬਰੋ ਲਾਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬਾਣ ਧਾਰੇ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਣਹਾਰ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪੀ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਬਣਿਆ।

Verse 38

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्यानेऽष्टत्रिंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ ਦਾ ਅਠੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 39

ममंथुर्दक्षिणं पाणिं वेनस्यापि महात्मनः । तस्माज्जातो महात्मा स येन दुग्धा वसुंधरा

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵੇਨ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਵੀ ਮਥਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਉਹ ਮਹਾਪੁਰਖ ਜਨਮਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ‘ਦੁੱਧਿਆ’—ਉਪਜ ਦਿਵਾਈ।

Verse 40

पृथुर्नाम महाप्राज्ञो राजराजो महाबलः । तस्य पुण्यप्रसादाच्च वेनो धर्मार्थकोविदः

ਪ੍ਰਿਥੂ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਰਾਜਾ ਸੀ—ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ। ਉਸ ਦੀ ਪੁੰਨ-ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਵੇਨ ਵੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਬਣਿਆ।

Verse 41

चक्रवर्तिपदं भुक्त्वा प्रसादात्तस्य चक्रिणः । जगाम वैष्णवं लोकं तद्विष्णोः परमं पदम्

ਉਸ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਪਦ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਗਿਆ—ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਪਰਮ ਪਦ ਹੈ।