Adhyaya 30

Verse 1

ऋषय ऊचुः । योऽसौ वेनस्त्वयाख्यातः पापाचारेण वर्तितः । तस्य पापस्य का वृत्तिः किं फलं प्राप्तवान्द्विज

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੋ ਉਹ ਵੇਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਾਪਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦਾ ਦੱਸਿਆ—ਉਸ ਪਾਪ ਦਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਪਾਇਆ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ?”

Verse 2

चरित्रं तस्य वेनस्य समाख्याहि यथा पुरा । विस्तरेण विदां श्रेष्ठ त्वं न एतन्महामते

ਹੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰਾਜਾ ਵੇਨ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਾਓ।

Verse 3

सूत उवाच । चरित्रं तस्य वेनस्य वैन्यस्यापि महात्मनः । प्रवक्ष्यामि सुपुण्यं च यथान्यायं श्रुतं पुरा

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਨ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵੈਨ੍ਯ (ਪ੍ਰਿਥੂ) ਦਾ ਅਤਿ ਪੁੰਨਮਈ ਚਰਿਤ੍ਰ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਥਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 4

जाते पुत्रे महाभागस्तस्मिन्पृथौ महात्मनि । विमलत्वं गतो राजा धर्मत्वं गतवान्पुनः

ਜਦੋਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਿਥੂ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਮਹਾਭਾਗ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।

Verse 5

महापापानि सर्वाणि अर्जितानि नराधमैः । तीर्थसंगप्रसंगेन तेषां पापं प्रयाति च

ਨਰਾਧਮਾਂ ਨੇ ਜੋ ਮਹਾਪਾਪ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਗਤ-ਸਪਰਸ਼ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 6

सतां संगात्प्रजायेत पुण्यमेव न संशयः । पापानां तु प्रसंगेन पापमेव प्रजायते

ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੁੰਨ ਹੀ ਉਪਜਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਪਾਪ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 7

संभाषाद्दर्शनात्स्पर्शादासनाद्भोजनात्किल । पापिनां संगमाच्चैव किल्बिषं परिसंचरेत्

ਗੱਲਬਾਤ, ਦਰਸ਼ਨ, ਸਪਰਸ਼, ਇਕੱਠੇ ਬੈਠਣਾ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ—ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ—ਪਾਪ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 8

तथा पुण्यात्मकानां च पुण्यमेव प्रसंचरेत् । महातीर्थप्रसंगेन पापाः शुध्यंति नान्यथा

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੰਨ-ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪੁੰਨ ਹੀ ਫੈਲਦਾ ਤੇ ਪਰਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਤੀਰਥ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਪਾਪ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

Verse 9

पुण्यां गतिं प्रयान्त्येते निर्द्धूताशेष कल्मषाः । ऋषय ऊचुः । तत्कथं यांति ते पापाः परां सिद्धिं द्विजोत्तम

ਇਹ ਸਭ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਕਲੰਕ ਝਾੜ ਕੇ ਧੰਨ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪਰ ਉਹ ਪਾਪੀ ਕਿਵੇਂ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ?”

Verse 10

तन्नो विस्तरतो ब्रूहि श्रोतुं श्रद्धा प्रवर्तते

ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ; ਸੁਣਨ ਲਈ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਜਾਗ ਉਠੀ ਹੈ।

Verse 11

सूत उवाच । लुब्धकाश्च महापापाः संजाता दासधीवराः । रेवा च यमुना गंगास्तासामंभसि संस्थिताः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਲੋਭੀ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾਸ ਅਤੇ ਮੱਛੇਰੇ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਰੇਵਾ, ਯਮੁਨਾ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ।”

Verse 12

ज्ञानतोऽज्ञानतः स्नात्वा संक्रीडंति च वै जले । महानद्याः प्रसंगेन ते यांति परमां गतिम्

ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ, ਜੋ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ—ਮਹਾਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 13

दासत्वं पापसंघातं परित्यज्य व्रजंति ते । पुण्यतोयप्रसंगाच्च ह्याप्लुताः सर्व एव ते

ਦਾਸਤਾ ਦੇ ਬੰਧਨ—ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ—ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪੁੰਨ-ਜਲ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਨਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 14

महानद्याः प्रसंगाच्च अन्यासां नैव सत्तमाः । महापुण्यजनस्यापि पापं नश्यति पापिनाम्

ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਹੋਰ ਪਾਣੀਆਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸਤ੍ਤਮੋ; ਅਤੇ ਮਹਾ-ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 15

प्रसंगाद्दर्शनात्स्पर्शान्नात्र कार्या विचारणा । अत्रार्थे श्रूयते विप्रा इतिहासोऽघनाशनः

ਸਿਰਫ਼ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ—ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

तं वो अद्य प्रवक्ष्यामि बहुपुण्यप्रदायकम् । कश्चिदस्ति मृगव्याधः सुलोभाख्यो महावने

ਉਹ ਕਥਾ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ ਜੋ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁਲੋਭਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਮ੍ਰਿਗ-ਵਿਆਧ (ਹਿਰਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ) ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 17

श्वभिर्वागुरिजालैश्च धनुर्बाणैस्तथैव च । मृगान्घातयते नित्यं पिशितास्वादलंपटः

ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਫੰਧਿਆਂ ਤੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਉਹ ਨਿੱਤ ਹਿਰਣ ਮਾਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ—ਮਾਸ ਦੇ ਸੁਆਦ ਦਾ ਲੋਭੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੰਪਟ ਹੋਇਆ।

Verse 18

एकदा तु सुदुष्टात्मा बाणपाणिर्धनुर्धरः । श्वभिः परिवृतो दुर्गं वनं विंध्यस्य वै गतः

ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਕ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ—ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬਾਣ, ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ—ਕੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਂਧ੍ਯ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ।

Verse 19

मृगान्रुरून्वराहांश्च भीतान्सूदितवान्बहून् । रेवातीरं समासाद्य कश्चिच्छफरघातकः

ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਿਰਣ, ਰੁਰੂ ਮ੍ਰਿਗ ਅਤੇ ਵਰਾਹ ਆਦਿ ਬਹੁਤੇ ਮਾਰ ਕੇ, ਇਕ ਸ਼ਫਰ-ਮੱਛੀ ਦਾ ਘਾਤਕ ਰੇਵਾ (ਨਰਮਦਾ) ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 20

शफरान्सूदयित्वा स निर्जगाम बहिर्जलात् । मृगव्याधस्य लोभस्य भयत्रस्ता ततो मृगी

ਸ਼ਫਰ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਜਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਲੋਭ ਤੋਂ ਡਰੀ ਹੋਈ ਮ੍ਰਿਗੀ ਭੈ ਨਾਲ ਭੱਜ ਪਈ।

Verse 21

जीवत्राणपरा सार्ता भीता चलितचेतना । त्वरमाणा पलायंती रेवातीरं समाश्रिता

ਜੀਵਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਚਿੱਤ ਹਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਕਾਰਵਾਂ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਭੱਜਿਆ ਅਤੇ ਰੇਵਾ ਦੇ ਤਟ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ।

Verse 22

श्वभिश्च चालिता सा तु बाणघातक्षतातुरा । श्वसनस्यापि वेगेन सुलभो मृगघातकः

ਕੁੱਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੰਕਾਈ ਗਈ ਉਹ ਮ੍ਰਿਗੀ, ਬਾਣ ਦੇ ਘਾਅ ਨਾਲ ਜਖ਼ਮੀ ਤੇ ਪੀੜਤ ਸੀ; ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਘਾਤਕ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਾ ਪਕੜਿਆ।

Verse 23

पृष्ठ एव समायाति पुरतो याति सा मृगी । दृष्टवांस्तां शफरहा बाणपाणिः समुद्यतः

ਹੁਣ ਉਹ ਹਰਣੀ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਫਰਹਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬਾਣ ਫੜੇ, ਤੁਰੰਤ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 24

धनुरानम्य वेगेन अनुरुध्य च तां मृगीम् । तावल्लुब्धक लोभाख्यः श्वभिः सार्द्धं समागतः

ਉਸ ਨੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਹਰਣੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਲੋਭ ਨਾਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 25

न हंतव्या मदीयेयं मृगयां मे समागता । तस्य वाक्यं समाकर्ण्य मीनहा मांसलंपटः

“ਇਹ ਮੇਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।” ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੱਛੀਆਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਾਸ ਦਾ ਲਾਲਚੀ, (ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ)।

Verse 26

बाणं मुमोच दुष्टात्मा तामुद्दिश्य महाबलः । निहता मृगलुब्धेन बाणेन निशितेन च

ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ, ਮਹਾਬਲੀ, ਉਸਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਬਾਣ ਛੱਡ ਬੈਠਾ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤਿੱਖੇ, ਨੁਕੀਲੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਹ ਹਰਣੀ ਮਾਰੀ ਗਈ।

Verse 27

प्रमृता सा मृगी तत्र बाणाभ्यां पापचेतसोः । श्वभिर्दंतैः समाक्रांता त्वरमाणा पपात सा

ਉੱਥੇ ਉਹ ਹਰਣੀ ਪਾਪੀ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਈ। ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰੀ ਜਾਂਦੀ, ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਤੜਫਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਈ।

Verse 28

शिखराच्च ह्रदे पुण्ये रेवायाः पापनाशने । श्वानश्च त्वरमाणास्ते पतिता विमले ह्रदे

ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਰੇਵਾ ਦੇ ਪਾਪਨਾਸਕ ਪੁੰਨ ਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁੱਤੇ ਵੀ, ਹੜਬੜਾਹਟ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਰਮਲ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ।

Verse 29

मृगव्याधो वदत्येव धीवरं क्रोधमूर्च्छितः । मदीयेयं मृगी दुष्ट कस्माद्बाणैर्हता त्वया

ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਮੂਰਛਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਮੱਛੀਰੇ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: “ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ! ਇਹ ਹਿਰਣੀ ਮੇਰੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਮਾਰਿਆ?”

Verse 30

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने त्रिंशोऽध्यायः

ਇਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਵੇਨ ਉਪਾਖਿਆਨ’ ਦਾ ਤ੍ਰਿੰਸ਼ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

युध्यमानौ ततस्तौ तु द्वावेतौ तु परस्परम् । क्रोधलोभान्महाभागौ पतितौ विमले जले

ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਸਪਰ ਲੜਦੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਲੋਭ ਦੇ ਕਾਰਨ—ਭਾਵੇਂ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ—ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ।

Verse 32

तस्मिन्काले महापर्व वर्तते गतिदायकम् । अमावास्या समायोगं महापुण्यफलप्रदम्

ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ—ਅਮਾਵਸਿਆ ਦਾ ਸੰਯੋਗ, ਜੋ ਮਹਾਪੁੰਨ ਦਾ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

वेलायां पतिताः सर्वे पर्वणस्तस्य सत्तम । जपध्यानविहीनास्ते भावसत्यविवर्जिताः

ਹੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ-ਨਿਯਮ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਉਹ ਜਪ ਤੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਸਤਿਆ ਤੋਂ ਵੀ ਵੰਝੇ ਹਨ।

Verse 34

तीर्थस्नानप्रसंगेन मृगी श्वा च स लुब्धकः । सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते गताः परमां गतिम्

ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਦੇ ਸਉਭਾਗੇ ਮੌਕੇ ਕਰਕੇ, ਮ੍ਰਿਗੀ, ਕੁੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ—ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ—ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 35

तीर्थानां च प्रभावेण सतां संगाद्द्विजोत्तमाः । नाशयेत्पापिनां पापं दहेदग्निरिवेंधनम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਸਤਸੰਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਇੰਧਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 36

सूत उवाच । तेषामेवं हि संसर्गादृषीणां च महात्मनाम् । संभाषाद्दर्शनान्नष्टं स्पर्शाच्चैव नृपस्य च

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਐਸੇ ਸੰਗ ਕਰਕੇ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ—ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ।

Verse 37

वेनस्य कल्मषं नष्टं सतां संगात्पुरा किल । अत्युग्रपुण्यसंसर्गात्पापं नश्यति पापिनाम्

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵੇਨ ਦਾ ਕਲੰਕ ਸਤਸੰਗ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਅਤਿ-ਉਗ੍ਰ ਪੁੰਨ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 38

अत्युग्रपापिनां संगात्पापमेव प्रसंचरेत् । मातामहस्य दोषेण संलिप्तो वेन एव सः

ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਪਾਪ ਹੀ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾਮਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ—ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਹ ਵੇਨ ਹੀ ਸੀ।

Verse 39

ऋषय ऊचुः । मातामहस्य को दोषस्तं नो विस्तरतो वद । स मृत्युः स च वै कालः स यमो धर्म एव च

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮਾਤਾਮਹ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ? ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਉਹ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਾਲ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਮ ਆਪ ਹੈ।”

Verse 40

न हिंसको हि कस्यापि पदे तस्मिन्प्रतिष्ठितः । चराचराश्च ये लोकाः स्वकर्मवशवर्तिनः

ਉਸ ਪਦ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਿੰਸਕ ਕਦੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਚਲਣ-ਅਚਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ।

Verse 41

जीवंति च म्रियंते च भुंजंत्येवं स्वकर्मभिः । पापाः पश्यंति तं घोरं तेषां कर्मविपाकतः

ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮ-ਵਿਪਾਕ ਨਾਲ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

Verse 42

निरयेषु च सर्वेषु कर्मणैवं सुपुण्यवान् । योजयेत्ताडयेत्सूत यम एष दिनेदिने

ਸਾਰੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਸੂਤ! ਯਮ ਰੋਜ਼-ਬ-ਰੋਜ਼ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਲਗਾਂਦਾ ਅਤੇ ਤਾਡਨਾ ਕਰਵਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 43

सर्वेष्वेव सुपुण्येषु कर्मस्वेवं सपुण्यवान् । योजयत्येव धर्मात्मा तस्य दोषो न दृश्यते

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਪੁੰਨਵਾਨ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਭ ਅਤਿ-ਪੁਣ੍ਯ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ।

Verse 44

स मृत्योः केन दोषेण पापी वेनस्त्वजायत । सूत उवाच । स मृत्युः शासको नित्यं पापानां दुष्टचेतसाम्

“ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਾਪੀ ਵੇਨ ਜੰਮਿਆ?” ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਉਹ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਸਦਾ ਦੁਸ਼ਟ-ਚਿੱਤ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਦੰਡਧਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈ।”

Verse 45

वर्तते कालरूपेण तेषां कर्म विमृश्यति । दुष्कृतं कर्म यस्यापि कर्मणा तेन घातयेत्

ਕਾਲ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦਾ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਤੋਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਭੀ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰਮ ਹੀ ਕਰਮ ਨਾਲ—ਧਰਮਕ ਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ—ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 46

तस्य पापं विदित्वाऽसौ नयत्येवं हि तं यमः । सुकृतात्मा लभेत्स्वर्गं कर्मणा सुकृतेन वै

ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਜਾਣ ਕੇ ਯਮ ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸੁਕ੍ਰਿਤਮਈ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵਰਗ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 47

योजयत्येष तान्सर्वान्मृत्युरेव सुदूतकैः । महता सौख्यभावेन गीतमंगलकारिणा

ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸੁਦੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਵੱਡੀ ਸੁਖਦਾਈ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਗੀਤ ਗਾਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਬਚਨ ਉਚਾਰਦਿਆਂ।

Verse 48

दानभोगादिभिश्चैव योजयेच्च कृतात्मकान् । पीडाभिर्विविधाभिश्च क्लेशैः काष्ठैश्च दारुणैः

ਅਤੇ ਜੋ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨੇ, ਜ਼ਬਤੀ ਆਦਿ ਦੰਡਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ; ਨਾਨਾ ਪੀੜਾਵਾਂ, ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਠੋਰ, ਕੁਚਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੜਪਾਏ।

Verse 49

त्रासयेत्ताडयेद्विप्रान्स क्रोधो मृत्युरेव तान् । कर्मण्येवं हि तस्यापि व्यापारः परिवर्तते

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਵੇ ਜਾਂ ਮਾਰੇ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਕ੍ਰੋਧ ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਐਸੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਕ ਕਰਤੂਤ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵੀ ਉਲਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 50

मृत्योश्चापि महाभाग लोभात्पुण्यात्प्रजायते । सुनीथा नाम वै कन्या संजातैषा महात्मनः

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਤੋਂ ਵੀ—ਪੁਣ੍ਯ ਨਾਲ ਲੋਭੀ ਲਗਾਵ ਕਾਰਨ—ਸੁਨੀਥਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮੀ।

Verse 51

पितुःकर्म विमृश्यैव क्रीडमाना सदैव सा । प्रजानां शास्ति कर्तारं पुण्यपापनिरीक्षणम्

ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਖੇਡਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਉਹੀ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪੁਣ੍ਯ-ਪਾਪ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 52

सा तु कन्या महाभागा सुनीथा नाम तस्य सा । रममाणा वनं प्राप्ता सखीभिः परिवारिता

ਉਹ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕੁਮਾਰੀ—ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਨੀਥਾ ਸੀ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਮਦੀ ਹੋਈ, ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ।

Verse 53

तत्रापश्यन्महाभागं गंधर्वतनयं वरम् । गीतकोलाहलस्यापि सुशंखं नाम सा तदा

ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ-ਗੁਲ ਵਿਚ ਗੰਧਰਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਸ਼ੰਖ ਸੀ।

Verse 54

ददर्श चारुसर्वांगं तप्यंतं सुमहत्तपः । गीतविद्यासु सिद्ध्यर्थं ध्यायमानं सरस्वतीम्

ਉਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰ, ਸੁਗਠਿਤ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਉਹ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 55

तस्योपघातमेवासौ सा चकार दिने दिने । सुशंखः क्षमते नित्यं गच्छगच्छेति सोऽब्रवीत्

ਉਹ ਹਰ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਕਲੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਪਰ ਸੁਸ਼ੰਖ ਸਦਾ ਸਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਾ—ਜਾ, ਕਰਦੀ ਰਹੁ।”

Verse 56

प्रेषिता नैव गच्छेत्सा विघ्नमेव समाचरेत् । तेनाप्युक्ता सा हि क्रुद्धा ताडयत्तपसि स्थितम्

ਭੇਜੀ ਗਈ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਨਾ ਜਾਂਦੀ; ਉਲਟ ਉਹ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਵਿਘਨ ਹੀ ਪਾਂਦੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੀ।

Verse 57

तामुवाच ततः क्रुद्धः सुशंखः क्रोधमूर्च्छितः । दुष्टे पापसमाचारे कस्माद्विघ्नस्त्वया कृतः

ਤਦ ਸੁਸ਼ੰਖ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਾ: “ਹੇ ਦੁਸ਼ਟੇ, ਪਾਪੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੀਏ, ਤੂੰ ਇਹ ਵਿਘਨ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ?”

Verse 58

ताडनात्ताडनं दुष्टे न कुर्वंति महाजनाः । आक्रुष्टा नैव कुप्यंति इति धर्मस्य संस्थितिः

ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਮਾਰਨ ਤੇ ਵੀ ਮਹਾਜਨ ਮਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਗਾਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਇਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਅਟੱਲ ਮਰਯਾਦਾ ਹੈ।

Verse 59

त्वयाहं घातितः पापे निर्दोषस्तपसान्वितः । एवमुक्त्वा स धर्मात्मा सुनीथां पापचारिणीम्

“ਹੇ ਪਾਪੀ, ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮੈਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੁਨੀਥਾ ਪਾਪਚਾਰিণੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 60

विरराम महाक्रोधाज्ज्ञात्वा नारीं निवर्तितः । ततः सा पापमोहाद्वा बाल्याद्वा तमिहैव च

ਉਸ ਨੇ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਵਿਰਾਮ ਲਿਆ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਨਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ—ਪਾਪੀ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਬਾਲਪਣ ਕਰਕੇ—ਉਸੇ ਥਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਉਹੀ ਕਰ ਬੈਠੀ।

Verse 61

समुवाच महात्मानं सुशंखं तपसि स्थितम् । त्रैलोक्यवासिनां तातो ममैव परिघातकः

ਉਸ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਪਿਤਾ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਇਹੀ ਹਮਲਾਵਰ ਹੈ, ਇਹੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।”

Verse 62

असतो घातयेन्नित्यं सत्यान्स परिपालयेत् । नैव दोषो भवेत्तस्य महापुण्येन वर्तयेत्

ਅਸੱਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦਬਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਉਹ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।

Verse 63

एवमुक्त्वा गता सा तु पितरं वाक्यमब्रवीत् । मया हि ताडितस्तात गंधर्वतनयो वने

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਗਈ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ: “ਪਿਤਾਜੀ, ਵਣ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਗੰਧਰਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਬੈਠੀ ਹਾਂ।”

Verse 64

तपस्तपन्सदैकांते कामक्रोधविवर्जितः । स मामुवाच धर्मात्मा क्रोधरागसमन्वितः

ਉਹ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਤਪ ਕਰਦਾ, ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ; ਪਰ ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਨ ਕਹੇ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਰਾਗ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 65

ताडयेन्नैव ताडंतं क्रोशंतं नैव क्रोशयेत् । इत्युवाच स मां तात तन्मे त्वं कारणं वद

“ਜੋ ਮਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਮਾਰੋ, ਜੋ ਚੀਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਚੀਕੋ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਪੁੱਤਰੀਏ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।”

Verse 66

एवमुक्तः स वै मृत्युः सुनीथां द्विजसत्तमाः । किंचिन्नोवाच धर्मात्मा प्रश्नप्रत्युत्तरं ततः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ—ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ—ਸੁਨੀਥਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲਾ; ਧਰਮਾਤਮਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ਦੀ ਲੜੀ ਓਥੇ ਹੀ ਰੁਕ ਗਈ।

Verse 67

वनं प्राप्ता पुनः सा हि सुशंखो यत्र संस्थितः । कराघातैस्ततो दौष्ट्याद्घातितस्तपतां वरः

ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੜ ਵਣ ਨੂੰ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਸੁਸ਼ੰਖਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਨਿਰਾ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਕਰਕੇ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਘਾਟਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

Verse 68

सुशंखस्ताडितो विप्रा मृत्योश्चैव हि कन्यया । ततः क्रुद्धो महातेजाः शशाप तनुमध्यमाम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸੁਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਉਸ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਆਘਾਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ-ਸਰੂਪ ਸੀ। ਤਦ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਸੁਕਮਰ ਕਟਿ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੈਠਾ।

Verse 69

निर्दोषो हि यतो दुष्टे त्वयैव परिताडितः । अहमत्र वने संस्थस्तस्माच्छापं ददाम्यहम्

ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਦੁਸ਼ਟੇ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਹੱਥੋਂ ਇਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 70

गार्हस्थ्यं च समास्थाय सह भर्त्रा यदा शृणु । पापाचारमयः पुत्रो देवब्राह्मणनिंदकः

ਸੁਣੋ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਤਿ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਿਹਸਥ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਲਟਾ ਆਚਰਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਪਾਚਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 71

सर्वपापरतो दुष्टे तव गर्भे भविष्यति । एवं शप्त्वा गतः सोपि तप एव समाश्रितः

ਹੇ ਦੁਸ਼ਟੇ, ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਇਕ ਐਸਾ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ।

Verse 72

गते तस्मिन्महाभागे सा सुनीथा गृहं गता । समाचष्ट महात्मानं पितरं तप्तमानसा

ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਭਾਗ ਪੁਰਖ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੁਨੀਥਾ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਦੁਖ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਮਨ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ।

Verse 73

यथा शप्ता तदा तेन गंधर्वतनयेन सा । तत्सर्वं संश्रुतं तेन मृत्युना परिभाषितम्

ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਗੰਧਰਵ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਨੇ ਸੁਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 74

कस्मात्कृतस्त्वयाघातस्तपति दोषवर्जिते । युक्तं नैव कृतं पुत्रि सत्यस्यैव हि ताडनम्

ਤੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਘਾਤ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਧੀਏ, ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 75

एवमाभाष्य धर्मात्मा मृत्युः परमदुःखितः । बभूव स हि तत्तस्यादिष्टमेवं विचिंतयन्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਪਰਮ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਇਹੀ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 76

सूत उवाच । अत्रिपुत्रो महातेजा अंगो नाम प्रतापवान् । एकदा तु गतो विप्रा नंदनं प्रति स द्विजः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਤ੍ਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅੰਗ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਦਵਿਜ ਨੰਦਨ ਵੱਲ ਗਿਆ।

Verse 77

तत्र दृष्ट्वा देवराजं तमिंद्रं पाकशासनम् । अप्सरसां गणैर्युक्तं गंधर्वैः किन्नरैस्तथा

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ—ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਖਿਆ।

Verse 78

गीयमानं गीतगैश्च सुस्वरैः सप्तकैस्तथा । वीज्यमानं सुगंधैश्च व्यजनैः सर्व एव सः

ਉਹ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੀ ਤਾਨ ਨਾਲ ਗਾਇਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪੱਖਿਆਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।

Verse 79

योषिद्भी रूपयुक्ताभिश्चामरैर्हंसगामिभिः । छत्रेण हंसवर्णेन चंद्रबिंबानुकारिणा

ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਹੰਸਾਂ ਵਰਗੀ ਮ੍ਰਿਦੁ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਚਾਮਰ ਧਾਰ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਅਤੇ ਹੰਸ-ਧਵਲ ਛਤਰ, ਚੰਦ੍ਰ-ਮੰਡਲ ਸਮਾਨ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਛਾਇਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 80

राजमानं सहस्राक्षं सर्वाभरणभूषितम् । कामक्रीडागतं देवं दृष्टवानमितौजसम्

ਉਸ ਨੇ ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰ ਦੇਵ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਸਭ ਅਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਕਾਮ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਲਈ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਮਿਤ ਪ੍ਰਤਾਪ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 81

तस्य पार्श्वे महाभागां पौलोमीं चारुमंगलाम् । रूपेण तेजसा चैव तपसा च यशस्विनीम्

ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਮਹਾਭਾਗਾ ਪੌਲੋਮੀ ਖੜੀ ਸੀ—ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ—ਰੂਪ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ।

Verse 82

सौभाग्येन विराजंतीं पातिव्रत्येन तां सतीम् । तया सह सहस्राक्षः स रेमे नंदने वने

ਉਹ ਸਤੀ, ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ-ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰ ਇੰਦਰ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 83

तस्य लीलां समालोक्य अंगश्चैव द्विजोत्तमः । धन्यो वै देवराजोऽयमीदृशैः परिवारितः

ਉਸ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੰਗ—ਦੁਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਬੋਲੇ: “ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਦੇਵਰਾਜ ਧੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਐਸੇ ਉੱਚੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।”

Verse 84

अहोऽस्य तपसो वीर्यं येन प्राप्तं महत्पदम् । यदा ममेदृशः पुत्रः सर्वलोकप्रधारकः

“ਅਹੋ, ਇਸ ਦੇ ਤਪ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਬਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ! ਕਦੋਂ ਮੇਰਾ ਵੀ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣੇ?”

Verse 85

भवेत्तदा महत्सौख्यं प्राप्स्यामीह न संशयः । इति चिंतापरो भूत्वा त्वरमाणो गृहागतः

“ਤਦ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਉਪਜੇਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।