Adhyaya 107
Bhumi KhandaAdhyaya 10717 Verses

Adhyaya 107

Narada Consoles King Āyu: Prophecy of the Son’s Return and Future Sovereignty

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਆਯੁ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਦਾ ਕਾਰਣ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਮਯ ਤੇ ਨਿਰਭਯ ਦੱਸ ਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜੇ ਨੂੰ (ਜਾਂ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ) ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਪੁੱਤਰ—ਸਰਵਜ੍ਞ, ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਦੇਵਤੁਲ੍ਯ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ—ਜੋ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੁਤ੍ਰੀ ਉਸ ਦੀ ਸਾਥੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਅਤੇ ਪੁਣ੍ਯ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਇੰਦਰ ਸਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ-ਤੁਲ੍ਯ ਰਾਜਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਨਾਰਦ ਦੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਪਿੱਛੋਂ ਆਯੁ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀ ਥਾਂ ਆਨੰਦ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦੇ ਤਪ-ਵਰ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀਤਾ ਉਭਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਗ ਭੂਮੀ-ਖੰਡ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ—ਵੇਨ, ਗੁਰੂ-ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਚ੍ਯਵਨ ਅਤੇ ਨਾਹੁਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ—ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

कुंजल उवाच । अथासौ नारदः स्वर्गादायुराजानमागतः । आगत्य कथयामास कस्माद्राजन्प्रशोचसे

ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਉਹ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਆਯੁਰਾਜਾ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਇਆ; ਆ ਕੇ ਬੋਲਿਆ—“ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋ?”

Verse 2

पुत्रापहरणं तेऽद्य क्षेमं जातं महामते । देवादीनां महाराज एवं ज्ञात्वा तु मा शुचः

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਅਪਹਰਣ ਵੀ ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਪਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਤੂੰ ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਕਰ।

Verse 3

सर्वज्ञः सगुणो भूत्वा सर्वविज्ञानसंयुतः । सर्वकलाभिसंपूर्ण आगमिष्यति ते सुतः

ਸਰਵਜ੍ਞ, ਸਦਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਸਭ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ—ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਘਰ ਜਨਮੇਗਾ।

Verse 4

येनाप्यपहृतस्तेऽद्य बालो देवगुणोपमः । आत्मगेहे महाराज कालो नीतो न संशयः

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਬਾਲਕ ਅੱਜ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਪਹਰਣ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਬੇਸੰਦੇਹ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

Verse 5

तस्याप्यंतं स वै कर्त्ता महावीर्यो महाबलः । स त्वामभ्येष्यते भूप शिवस्य सुतया सह

ਉਹੀ ਕਰਤਾ, ਮਹਾਵੀਰ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲਵਾਨ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਵੀ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਹੇ ਭੂਪ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਸਮੇਤ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੇਗਾ।

Verse 6

इंद्रोपेंद्रसमः पुत्रो भविष्यति स्वतेजसा । इंद्रत्वं भोक्ष्यते सोऽपि निजैश्च पुण्यकर्मभिः

ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਪੇਂਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਇੰਦਰਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਭੋਗੇਗਾ।

Verse 7

एवमाभाष्य राजानमायुं देवर्षिसत्तमः । जगाम सहसा तस्य पश्यतः सानुगस्य ह

ਇਉਂ ਰਾਜਾ ਆਯੁ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਮੁਨੀ ਅਚਾਨਕ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਸਹਿਤ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ।

Verse 8

गते तस्मिन्महाभागे नारदे देवसंमिते । आयुरागत्य तां राज्ञीं तत्सर्वं विन्यवेदयत्

ਉਸ ਮਹਾਂਭਾਗ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਮਾਣਯੋਗ ਸੀ, ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਆਯੁਸ ਰਾਣੀ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 9

दत्तात्रेयेण यो दत्तः पुत्रो देववरोत्तमः । स वै राज्ञि कुशल्यास्ते विष्णोश्चैव प्रसादतः

ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਜੋ ਪੁੱਤਰ—ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ—ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਣੀ ਕੁਸ਼ਲਿਆ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 10

येनाप्यसौ हृतः पुत्रः सगुणो मे वरानने । शिरस्तस्य गृहीत्वा तु पुनरेवागमिष्यति

ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀਏ, ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੇਰਾ ਗੁਣਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ।

Verse 11

इत्याह नारदो भद्रे मा कृथाः शोकमेव च । त्यज चैनं महामोहं कार्यधर्मविनाशनम्

ਇਉਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਤੂੰ ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਕਰ। ਇਸ ਮਹਾਂ ਮੋਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ, ਜੋ ਕਰਤਵ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।”

Verse 12

भर्तुर्वाक्यं निशम्यैवं राज्ञी इंदुमती ततः । हर्षेणापि समाविष्टा पुत्रस्यागमनं प्रति

ਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਣੀ ਇੰਦੁਮਤੀ ਫਿਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹर्ष ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ।

Verse 13

यथोक्तं देवऋषिणा तत्तथैव भविष्यति । दत्तात्रेयेण मे दत्तस्तनपो ह्यजरामरः

ਜਿਵੇਂ ਦੇਵ-਋ਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਤਪ-ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਜਰ ਤੇ ਅਮਰ ਹੈ।

Verse 14

भविष्यति न संदेहः प्रतिभात्येनमेव हि । इत्येवं चिंतयित्वा तु ननाम द्विजपुंगवम्

“ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।” ਇਉਂ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 15

नमोस्तु तस्मै परिसिद्धिदाय अत्रेः सुपुत्राय महात्मने च । यस्य प्रसादेन मया सुपुत्रः प्राप्तः सुधीरः सुगुणः सुपुण्यः

ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਉਸ ਅਤ੍ਰੀ-ਨੰਦਨ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸੁਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ—ਸੁਧੀਰ, ਸੁਗੁਣੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ।

Verse 16

एवमुक्त्वा तु सा देवी विरराम सुदुःखिता । आगमिष्यंतमाज्ञाय नहुषं तनयं पुनः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵੀ, ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੁਸ਼ਾ ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 107

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नाहुषाख्याने सप्तोत्तरशततमोऽध्यायः

ਇਉਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ—ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ, ਗੁਰੂਤੀਰਥ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ, ਚ੍ਯਵਨ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ਾਖਿਆਨ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ—ਸੱਤ-ਉੱਤਰ-ਸ਼ਤਤਮ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।