Bhuvaneśī (Nidrā-Śakti) Mantra-vidhi, Nyāsa–Āvaraṇa Worship, Padma-homa Prayogas, and the Opening of Śrī-Mahālakṣmī Upāsanā

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । कलिकल्पांतरे ब्रह्मन् ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । लोकपद्मे तपस्थस्य सृष्ट्यर्थं संबभूवतुः ॥ १ ॥

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਕਲਿਕਲਪ ਦੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਦੋਂ ਲੋਕ-ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ॥ ੧ ॥

Verse 2

विष्णुकर्णमलोद्भूतावसुरौ मधुकैटभौ । तौ जातमात्रौ पयसि लोकप्रलयलक्षणे ॥ २ ॥

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕੰਨ ਦੇ ਮਲ ਤੋਂ ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਅਸੁਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵਾਲੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਆ ਪਏ ॥ ੨ ॥

Verse 3

जानुमात्रे स्थितौ दृष्ट्वा ब्रह्मणं कमलस्थितम् । प्रवृत्तावत्तुमालक्ष्य तुष्टाव जगदंबिकाम् ॥ ३ ॥

ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ (ਦੋਵੇਂ) ਘੁੱਟਣ-ਭਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਲਈ ਉੱਦਤ ਹਨ, ਉਸ ਨੇ ਜਗਦੰਬਿਕਾ—ਜਗਤ ਮਾਤਾ—ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ ॥ ੩ ॥

Verse 4

ततो देवी जगत्कर्त्री शैवी शक्तिरनुत्तमा । नारायणाक्षिसंस्थाना निद्रा प्रीता बभूव ह ॥ ४ ॥

ਤਦ ਜਗਤ ਦੀ ਕਰਤ੍ਰੀ, ਅਨੁੱਤਮ ਸ਼ੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ—ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਨੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਨਿਦਰਾ’ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ॥ ੪ ॥

Verse 5

तस्या मंत्रादिकं सर्वं कथयिष्यामि तच्छृणु । सारुणा क्रोधनी शांतिश्चंद्रालंकृतशेखरा ॥ ५ ॥

ਹੁਣ ਸੁਣੋ—ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰ ਆਦਿਕ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਰੇ ਵਿਧਿ-ਵਿਧਾਨ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਾਰੁਣਾ, ਕ੍ਰੋਧਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।

Verse 6

एकाक्षरीबीज मन्त्रऋषिः शक्तिरुदाहृता । गायत्री च भवेच्छन्दो देवता भुवनेश्वरी ॥ ६ ॥

ਇਕਾਖਰੀ ਬੀਜ-ਮੰਤਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ‘ਸ਼ਕਤੀ’ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੈ; ਛੰਦ ਗਾਇਤਰੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਹੈ।

Verse 7

षड्दीर्घयुक्तबीजेन कुर्यादंगानि षट् क्रमात् । संहारसृष्टिमार्गेण मातृकान्यस्तविग्रहः ॥ ७ ॥

ਛੇ ਦੀਰਘ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬੀਜ-ਮੰਤਰ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਛੇ ਅੰਗ-ਨਿਆਸ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ ਸੰਹਾਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 8

मन्त्रन्यासं ततः कुर्याद्देवताभावसिद्धये । हृल्लेखां मूर्ध्नि वदने गगनां हृदयांबुजे ॥ ८ ॥

ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ-ਭਾਵ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਮੰਤਰ-ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ‘ਹ੍ਰਿੱਲੇਖਾ’ ਨੂੰ ਸਿਰ ਅਤੇ ਮੁਖ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ‘ਗਗਨਾ’ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 9

रक्तां करालिकां गुह्ये महोच्छुष्मां पदद्वये । ऊर्द्ध्वप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषूत्तरेऽपि च ॥ ९ ॥

‘ਰਕਤਾ’ ਅਤੇ ‘ਕਰਾਲਿਕਾ’ ਨੂੰ ਗੁਹ੍ਯ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ‘ਮਹੋਚ੍ਛੁਸ਼ਮਾ’ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰੀ ਭਾਗ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ—ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ, ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ—ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਆਸ ਕਰੇ।

Verse 10

सद्यादिह्रस्वबीजाद्यान्वस्तव्या भूतसप्रभाः । अंगानि विन्यसेत्पश्चाज्जातियुक्तानि षट् क्रमात् ॥ १० ॥

ਇੱਥੇ ‘ਸਦ੍ਯ’ ਆਦਿ ਹ੍ਰਸ੍ਵ ਬੀਜ ਅਤੇ ਭੂਤ-ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤੇਜਸਵੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਜਾਤੀ-ਯੁਕਤ ਛਡੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ॥

Verse 11

ब्रह्माणं विन्यसेद्भाले गायत्र्या सह संयुतम् । सावित्र्या सहितं विष्णुं कपोले दक्षिणे न्यसेत् ॥ ११ ॥

ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਗੱਲ੍ਹ ਉੱਤੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੇ॥

Verse 12

वागीश्वर्या समायुक्तं वामगंडे महेश्वरम् । श्रिया धनपतिं न्यस्य वामकर्णाग्रके पुनः ॥ १२ ॥

ਵਾਗੀਸ਼ਵਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਖੱਬੇ ਗੱਲ੍ਹ ਉੱਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਮੇਤ ਧਨਪਤੀ (ਕੁਬੇਰ) ਨੂੰ ਫਿਰ ਖੱਬੇ ਕੰਨ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰੇ॥

Verse 13

रत्या स्मरं मुखे न्यस्य पुण्यागणपतिं न्यसेत् । सव्यकर्णोपरि निधाकर्णगंडांतरालयोः ॥ १३ ॥

ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰਤੀ ਸਮੇਤ ਸਮਰ (ਕਾਮਦੇਵ) ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਪੁੰਨ ਗਣਪਤੀ ਦਾ ਨਿਆਸ ਖੱਬੇ ਕੰਨ ਦੇ ਉੱਪਰੀ ਭਾਗ ਤੇ ਅਤੇ ਕੰਨ-ਗੱਲ੍ਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕਰੇ॥

Verse 14

न्यस्तव्यं वदने मूलं भूपश्चैत्रांस्ततो न्यसेत् । कण्ठमूले स्तनद्वंद्वे वामांसे हृदयांबुजे ॥ १४ ॥

ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ‘ਭੂਪ’ ਆਦਿ ਅਤੇ ‘ਚੈਤ੍ਰਾ’ ਆਦਿ (ਮੰਤ੍ਰ/ਵਰਨ) ਨੂੰ ਗਲੇ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਸਤਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਨਿਆਸ ਕਰੇ॥

Verse 15

सव्यांसे पार्श्वयुगले नाभिदेशे च देशिकः । भालांश्च पार्श्वजठरे पार्श्वांसापरके हृदि ॥ १५ ॥

ਦੇਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਭੀ-ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ। ਭਾਲ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਜਠਰ ਵਿੱਚ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸ਼ਵਾਂਸ-ਸ਼ਕਤੀ ਟਿਕਾ॥੧੫॥

Verse 16

ब्रह्माण्याद्यास्तनौ न्यस्य विधिना प्रोक्तलक्षणाः । मूलेन व्यापकं देहे न्यस्य देवीं विचिंतयेत् ॥ १६ ॥

ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਲੱਛਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ ਆਦਿ (ਮੰਤ੍ਰ) ਦੋਵੇਂ ਸਤਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰ। ਫਿਰ ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਇਕਾਗ੍ਰ ਧਿਆਨ ਕਰ॥੧੬॥

Verse 17

उद्यद्दिवाकरनिभां तुंगोरोजां त्रिलोचनाम् । स्मरास्यामिंदुमुकुटां वरपाशांकुशाभयाम् ॥ १७ ॥

ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਦਿਪਤ, ਉੱਚੇ ਸਤਨਾਂ ਵਾਲੀ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੀ—ਮੋਹਕ ਮੁਖ ਵਾਲੀ—ਚੰਦਰ-ਮੁਕੁਟ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰ-ਪਾਸ, ਅੰਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਅਭਯ-ਮੁਦਰਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ॥੧੭॥

Verse 18

रदलक्षं जपेन्मंत्रं त्रिमध्वक्तैर्हुनेत्ततः । अष्टद्रव्यैर्दशांशेन ब्रह्मवृक्षसमिद्वरैः ॥ १८ ॥

ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਪ ਕਰ। ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਮਧੁ (ਤਿੰਨ ਮਿੱਠੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯ) ਅਤੇ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹੋਮ ਕਰ। ਅੱਠ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਂ ਨਾਲ ਜਪ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਹਮ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਸਮਿਧਾਂ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ॥੧੮॥

Verse 19

द्राक्षाखर्जूरवातादशर्करानालिकेरकम् । तन्दुलाज्यतिलं विप्र द्रव्याष्टकमुदाहृतम् ॥ १९ ॥

ਦ੍ਰਾਖ਼, ਖਜੂਰ, ਬਾਦਾਮ, ਸ਼ੱਕਰ, ਨਾਰੀਅਲ, ਤੰਡੁਲ (ਚੌਲ), ਘੀ ਅਤੇ ਤਿਲ—ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ—ਇਹੀ ਅੱਠ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ॥੧੯॥

Verse 20

दद्यादर्ध्यं दिनेशाय तत्र संचिन्त्य पार्वतीम् । पद्ममष्टदलं बाह्ये वृत्तं षोडशभिर्द्दलैः ॥ २० ॥

ਦਿਨੇਸ਼ ਸੂਰਜਦੇਵ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਓਥੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਅੱਠ ਦਲਾਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਬਣਾਵੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਦਲਾਂ ਦਾ ਗੋਲ ਆਵਰਨ ਰਚੇ॥੨੦॥

Verse 21

विलिखेत्कर्णिकामध्ये षट्कोणमतिसुन्दरम् । ततः संपूजयेत्पीठं नवशक्तिसमन्वितम् ॥ २१ ॥

ਕਮਲ ਦੀ ਕਰਨਿਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਛਟਕੋਣ ਬਣਾਵੇ। ਫਿਰ ਨਵ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪੀਠ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਪੂਜਾ ਕਰੇ॥੨੧॥

Verse 22

जयाख्या विजया पश्चादजिताह्वापराजिता । नित्या विलासिनी गोग्धीत्यघोरा मंगला नव ॥ २२ ॥

ਅਗਲੇ ਨੌਂ ਮੰਗਲ ਨਾਮ ਹਨ—ਜਯਾਖਿਆ, ਵਿਜਯਾ, ਅਜਿਤਾਹਵਾ, ਅਪਰਾਜਿਤਾ, ਨਿਤਿਆ, ਵਿਲਾਸਿਨੀ, ਗੋਗਧੀ, ਅਘੋਰਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲਾ॥੨੨॥

Verse 23

बीजाढ्यमासनं दत्त्वा मूर्तिं तेनैव कल्पयेत् । तस्यां संपूजयेद्देवीमावाह्यावरणैः क्रमात् ॥ २३ ॥

ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਆਸਨ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਕੇ, ਆਵਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ॥੨੩॥

Verse 24

मध्यपाग्याम्यसौम्येषु पूजयेदंगदेवताः । षट्कोणेषु यजेन्मंत्री पश्चान्मिथुनदेवताः ॥ २४ ॥

ਮੱਧ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ (ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰ) ਵਿੱਚ ਅੰਗ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਛਟਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰ-ਜਾਣੂ ਯਜਮਾਨ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਮਿਥੁਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ॥੨੪॥

Verse 25

इन्द्रकोणं लसद्दंडकुंडिकाक्षगुणाभयाम् । गायत्रीं पूजयेन्मन्त्री ब्रह्माणमपि तादृशम् ॥ २५ ॥

ਇੰਦਰ-ਕੋਣ (ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ) ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਾਧਕ ਦੰਡ, ਕਮੰਡਲੁ ਤੇ ਅੱਖ-ਮਾਲਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਉਪਦੇਸ਼-ਮੁਦਰਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਅਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇਜਸਵੀ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 26

रक्षः कोणे शंखचक्रगदापंकजधारिणीम् । सावित्रीं पीतवसनां यजेद्विणुं च तादृशम् ॥ २६ ॥

ਰਕ੍ਸ਼ਃ-ਕੋਣ ਵਿੱਚ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ-ਗਦਾ-ਕਮਲ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 27

वायुकोणे परश्वक्षमाला भयवरान्विताम् । यजेत्सरस्वतीमच्छां रुद्रं तादृशलक्षणम् ॥ २७ ॥

ਵਾਯੁ-ਕੋਣ (ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ) ਵਿੱਚ ਪਰਸ਼ੂ ਅਤੇ ਅੱਖ-ਮਾਲਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਭੈ ਅਤੇ ਵਰ-ਮੁਦਰਾ ਯੁਕਤ ਨਿਰਮਲ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਉਹੀ ਲੱਛਣ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 28

वह्निकोणे यजेद्रत्नकुंभं मणिकरंडकम् । कराभ्यां बिभ्रतीं पीतां तुंदिलं धनदायकम् ॥ २८ ॥

ਵਹ્નੀ-ਕੋਣ (ਆਗਨੇਯ) ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ-ਕੁੰਭ ਅਤੇ ਮਣੀ-ਕਰੰਡਕ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪੀਲੇ ਵਰਣ ਦੀ, ਤੂੰਦਿਲ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 29

आलिंग्य सव्यहस्तेन वामे तांबूलधारिणीम् । धनदांकसमारूढां महालक्ष्मीं प्रपूजयेत् ॥ २९ ॥

ਖੱਬੇ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਆਲਿੰਗਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਾਮਬੂਲ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਧਨਦ (ਕੁਬੇਰ) ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 30

पश्चिमे मदनं बाणपाशांकुशशरासनाम् । धारयंतं जपारक्तं पूजयेद्रक्तभूषणम् ॥ ३० ॥

ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਦਨ (ਕਾਮਦੇਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਬਾਣ, ਪਾਸ਼, ਅੰਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਪਾ-ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਲਾਲ ਵਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਲ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।

Verse 31

सव्येन पतिमाश्लिष्य वामेनोत्पलधारिणीम् । पाणिना रमणांकस्थां रतिं सम्यक्समर्चयेत् ॥ ३१ ॥

ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਰਤੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 32

ऐशान्ये पूजयेत्सम्यक् विघ्नराजं प्रियान्वितम् । सृणिपाशधरं कांतं वरांगासृक्कलांगुलिम् ॥ ३२ ॥

ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਆ ਸਹਿਤ ਵਿਘਨਰਾਜ (ਗਣੇਸ਼) ਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਅੰਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁਭ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਲਾਲੀਮਾਯੁਕਤ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 33

माध्वीपूर्णकपालाढ्यं विघ्नराजं दिगंबरम् । पुष्करे विगलद्रत्नस्फुरच्चषकधारिणम् ॥ ३३ ॥

ਮੈਂ ਵਿਘਨਰਾਜ (ਗਣੇਸ਼) ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਦਿਗੰਬਰ ਹੈ, ਮਧੁ-ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕਪਾਲ-ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਮਲ-ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਮਕਦਾ, ਰਸ ਟਪਕਾਉਂਦਾ ਪਿਆਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 34

सिंदूरसदृशाकारामुद्दाममदविभ्रमाम् । धृतरक्तोत्पलामन्यपाणिना तु ध्वजस्पृशाम् ॥ ३४ ॥

ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਿੰਦੂਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਬੇਲਗਾਮ ਮਦ-ਲਾਸ ਨਾਲ ਝੂਲਦਾ; ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਕਮਲ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਧਵਜ (ਝੰਡੇ ਦੇ ਡੰਡੇ) ਨੂੰ ਛੂਹਦੀ ਸੀ।

Verse 35

आश्लिष्टकांतामरुणां पुष्टिमर्चेद्दिगंबराम् । कर्णिकायां निधी पूज्यौ षट्कोणस्याथ पार्श्वयोः ॥ ३५ ॥

ਆਲਿੰਗਨ-ਰਤਾ, ਅਰੁਣ ਵਰਣੀ, ਦਿਗੰਬਰ ‘ਪੁਸ਼ਟੀ’ ਦਾ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਪੂਜਨ ਕਰੇ। ਕਰਨਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਛਟਕੋਣ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 36

अंगानि केसरेष्वेताः पश्चात्पत्रेषु पूजयेत् । अनंगकुसुमा पश्चाद्द्वितीयानंगमेखला ॥ ३६ ॥

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਗ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਸਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਫਿਰ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਅਨੰਗਕੁਸੁਮਾ’ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੂਜੀ ‘ਅਨੰਗਮੇਖਲਾ’ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਹੈ।

Verse 37

अनंगगमना तद्वदनंगमदनातुरा । भुवनपाला गगनवेगा षष्ठी चैव ततः परम् ॥ ३७ ॥

‘ਅਨੰਗਗਮਨਾ’ ਅਤੇ ‘ਅਨੰਗਮਦਨਾਤੁਰਾ’; ‘ਭੁਵਨਪਾਲਾ’; ‘ਗਗਨਵੇਗਾ’—ਇਹ ਨਾਮ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

Verse 38

शशिलेखा गगनलेखा चेत्यष्टौ यत्र शक्तयः । खङ्गखेटकधारिण्यः श्यामाः पूज्याश्च मातरः ॥ ३८ ॥

ਉੱਥੇ ‘ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾ’ ਅਤੇ ‘ਗਗਨਲੇਖਾ’ ਆਦਿ ਅੱਠ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ—ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਖੜਗ ਅਤੇ ਖੇਟਕ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਪੂਜਣਯੋਗ।

Verse 39

पद्माद्बहिः समभ्यर्च्याः शक्तयः परिचारिकाः । प्रथमानंगद्वयास्यादनंगमदना ततः ॥ ३९ ॥

ਕਮਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪਰਿਚਾਰਿਕਾ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਅਨੰਗਦ੍ਵਯਾਸ੍ਯਾ’, ਫਿਰ ‘ਅਨੰਗਮਦਨਾ’ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

Verse 40

मदनातुरा भवनवेगा ततो भुवनपालिका । स्यात्सर्वशिशिरानंगवेदनानंगमेखला ॥ ४० ॥

ਤਦ ਉਹ ਕਾਮ ਨਾਲ ਆਤੁਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਦੀ ਗਤੀ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਲਿਕਾ ਸ਼ਿਸਿਰ ਰੁੱਤ ਭਰ ਕਾਮ-ਵੇਦਨਾ ਸਹਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਮ-ਮੇਖਲਾ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 41

चषकं तालवृंतं च तांबूलं छत्रमुज्ज्वलम् । चामरे चांशुकं पुष्पं बिभ्राणाः करपंकजैः ॥ ४१ ॥

ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਲਾ, ਤਾੜ-ਪੱਖਾ, ਤਾਮਬੂਲ, ਚਮਕਦਾ ਛਤਰ, ਚੌਰ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਸਨ।

Verse 42

सर्वाभरणसंदीप्तान् लोकपालान्बहिर्यजेत् । वज्रादीन्यपि तद्बाह्ये देवीमित्थं प्रपूजयेत् ॥ ४२ ॥

ਅੰਦਰਲੇ ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਸਭ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਦਿਪਤ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬਾਹਰ ਵਜ੍ਰ ਆਦਿ ਦਿਵ੍ਯ ਆਯੁਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਪੂਜੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਿਧਿਵਤ ਅਰਾਧਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 43

मंत्री त्रिमधुरोपेतैर्हुत्वाश्वत्थसमिद्वरैः । ब्राह्मणान्वशयेच्छीघ्रं पार्थिवान्पद्महोमतः ॥ ४३ ॥

ਮੰਤ੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਮਧੁਰ (ਦੁੱਧ-ਦਹੀਂ-ਘਿਉ) ਸਮੇਤ ਉੱਤਮ ਅਸ਼ਵੱਥ ਸਮਿਧਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਪਦਮ-ਹੋਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 44

पलाशपुष्पैस्तत्पत्नीं मंत्रिणः कुसुदैरपि । पंचविंशतिधा जप्तैर्जलैः स्नानं दिने दिने ॥ ४४ ॥

ਮੰਤ੍ਰ-ਜਾਣੂ ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਕੁਸ਼-ਫੁੱਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੱਚੀ ਵਾਰ ਜਪੇ ਹੋਏ ਜਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣ।

Verse 45

आत्मानमभिषिंचेद्यः सर्वसौभाग्यवान्भवेत् । पंचविंशतिधा जप्तं जलं प्रातः पिबेन्नरः ॥ ४५ ॥

ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸੇਕ-ਰੂਪ ਜਲ ਛਿੜਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਪੱਚੀ ਵਾਰ ਮੰਤਰ-ਜਪਿਆ ਜਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ॥੪੫॥

Verse 46

अवाप्य महतीं प्रज्ञां कवीनामग्रणीर्भवेत् । कर्पूरागरुसंयुक्तकुंकुमं साधु साधितम् ॥ ४६ ॥

ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਜ్ఞਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਅਗਰੂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਕੁੰਕੁਮ (ਕੇਸਰ) ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ॥੪੬॥

Verse 47

गृहीत्वा तिलकं कुर्याद्राजवश्यमनुत्तमम् । शालिपिष्टमयीं कृत्वा पुत्तलीं मधुरान्विताम् ॥ ४७ ॥

ਤਿਲਕ ਦਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁੱਤਮ ਉਪਾਯ ਸਿੱਧ ਕਰੇ। ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਦੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਪੁਤਲੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਦ੍ਰਵਿਆਂ (ਨੈਵੇਦ੍ਯ) ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਕਰੇ॥੪੭॥

Verse 48

जप्तां प्रतिष्ठितप्राणां भक्षयेद्रविवासरे । वशं नयति राजानं नारीं वा नरमेव च ॥ ४८ ॥

ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਜਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਐਤਵਾਰ (ਰਵਿਵਾਸਰ) ਨੂੰ ਭੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ, ਇਸਤਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ—ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥੪੮॥

Verse 49

कण्ठमात्रोदके स्थित्वा वीक्ष्य तोयोद्गतं रविम् । त्रिसहस्रं जपेन्मंत्रं कन्यामिष्टां लभेत्ततः ॥ ४९ ॥

ਗਲ੍ਹ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਮੰਤਰ ਦਾ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੇ; ਤਦ ਇੱਛਿਤ ਕਨਿਆ (ਯੋਗ੍ਯ ਵਧੂ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ॥੪੯॥

Verse 50

अन्नं तन्मंत्रितं मंत्री भुंजीत श्रीप्रसिद्धये । लिखितां भस्मना मायां ससाध्यां फलकादिषु ॥ ५० ॥

ਸ਼੍ਰੀ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਸਾਧਕ ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਅੰਨ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਫਲ ਆਦਿ ਉੱਤੇ ਸਾਧ੍ਯ-ਸਹਿਤ ਮੰਤ੍ਰ-ਮਾਇਆ ਲਿਖੇ॥੫੦॥

Verse 51

तत्कालं दर्शयेद्यंत्रं सुखं सूयेत गर्भिणी । भुवनेशीयमाख्याता सहस्रभुजसंभवा ॥ ५१ ॥

ਉਸੇ ਪਲ ਯੰਤ੍ਰ ਦਿਖਾਓ; ਗਰਭਵਤੀ ਸੁਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਵ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ‘ਭੁਵਨੇਸ਼ੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸਹਸ੍ਰਭੁਜਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ॥੫੧॥

Verse 52

भुक्तिमुक्तिप्रदा नॄणां स्मर्तॄणां द्विजसत्तम । ततः कल्पांतरे विप्र कदाचिन्महिषासुरः ॥ ५२ ॥

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ—ਦੋਵੇਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਹੋਰ ਇੱਕ ਕਲਪਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ॥੫੨॥

Verse 53

बभूव लोकपालांस्तु जित्वा भुंक्ते जगत्त्रयम् । ततस्त्पीडिता देवा वैकुंठं शरणं ययुः ॥ ५३ ॥

ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਭੋਗਣ ਲੱਗਾ। ਤਦ ਉਸ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲਈ ਵੈਕੁੰਠ ਚਲੇ ਗਏ॥੫੩॥

Verse 54

ततो देवी महालक्ष्मीश्चक्राद्यांगोत्थतेजसा । श्रीर्बभूवमुनिश्रेष्ठ मूर्ता व्याप्तजगत्त्रया ॥ ५४ ॥

ਤਦ ਚੱਕਰ ਆਦਿ ਦਿਵ੍ਯ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ—ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼੍ਰੀ—ਮੂਰਤ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪ ਗਈ॥੫੪॥

Verse 55

स्वयं सा महिषादींस्तु निहत्य जगदीश्वरी । अरविंदवनं प्राप्ता भजतामिष्टदायिनी ॥ ५५ ॥

ਜਗਦੀਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਆਦਿਕ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਰਵਿੰਦ-ਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ; ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੇ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 56

तस्याः समर्चनं वक्ष्ये संक्षेपेण श्रृणु द्विज । मृत्युक्रोधेन गुरुणा बिंदुभूषितमस्तका ॥ ५६ ॥

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸਮ੍ਯਕ ਪੂਜਾ-ਵਿਧੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਸੁਣੋ। ਉਹ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਾਂਗ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਿੰਦੂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।

Verse 57

बीजमन्त्रः श्रियः प्रोक्तो भजतामिष्टदायकः । ऋषिर्भृगुर्निवृच्छंदो देवता श्रीः समीरिता ॥ ५७ ॥

ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਭਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਹੈ, ਛੰਦ ‘ਨਿਵ੍ਰਿਤ’ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ ਸ਼੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।