Adhyaya 77
Purva BhagaThird QuarterAdhyaya 77138 Verses

The Account of Kārtavīrya’s Protective Kavaca (Kārtavīrya-kavaca-vṛttānta)

ਨਾਰਦ ਗੁਪਤ ਤੰਤਰ-ਵਿਧੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀਰਤਵੀਰ੍ਯ/ਕਾਰਤਵੀਰ੍ਯ ਦਾ ਕਵਚ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਅਦਭੁਤ ਰੱਖਿਆ-ਕਵਚ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਸਹਸ੍ਰਬਾਹੂ, ਅਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਤੇਜਸਵੀ ਰਥਾਰੂੜ ਸਮਰਾਟ ਦਾ ਧਿਆਨ, ਹਰਿ ਦੇ ਚਕ੍ਰ-ਅਵਤਾਰ ਰੂਪ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ‘ਰਖ਼ਸ਼ਾ’ ਦਾ ਉਚਾਰਣ। ਦਿਕਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਆਵਰਨ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਤੇ ਮਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ-ਕ੍ਰਮ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਚੋਰਾਂ, ਸ਼ਤਰੂਆਂ, ਅਭਿਚਾਰ, ਮਹਾਂਮਾਰੀ, ਡਰਾਉਣੇ ਸੁਪਨੇ, ਗ੍ਰਹ-ਦੋਸ਼, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ-ਵੇਤਾਲ, ਵਿਸ਼, ਸੱਪ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹ-ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਬਚਾਵ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਵੀਰ੍ਯ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤੋਤਰ-ਸਮਾਨ ਸੂਚੀ, ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ—ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਵਸਤੂ ਵਾਪਸ, ਵਿਵਾਦ-ਵਿਜੈ, ਰੋਗ-ਸ਼ਮਨ, ਬੰਧਨ-ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਜਪ-ਗਿਣਤੀਆਂ। ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਕਹਿ ਕੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ सर्व तंत्रविशारद । त्वया मह्यं समाख्यातं विधानं तंत्रगोपितम् ॥ १ ॥

ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ! ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ্ঞ, ਸਰਬ ਤੰਤ੍ਰ-ਵਿਸ਼ਾਰਦ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਰੀਤ ਸੁਚੱਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੀ ਹੈ।

Verse 2

अधुना तु महाभाग कीर्तवीर्यहनूमतोः । कवचे श्रोतुमिच्छामि तद्वदस्वकृपानिधे ॥ २ ॥

ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਮੈਂ ਕੀਰਤਵੀਰਯ ਹਨੂਮਾਨ ਦਾ ਕਵਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਕਿਰਪਾ-ਨਿਧਿ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਖ਼ਾਨ ਕਰੋ।

Verse 3

सनत्कुमार उवाच । श्रृणु विप्रेन्द्र वक्ष्यामि कवचं परमाद्भुतम् । कार्तवीर्यस्य येनासौ प्रसन्नः कार्यसिद्धिकृत् ॥ ३ ॥

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ, ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਕਵਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਾਰਜ-ਸਿੱਧੀ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।

Verse 4

सहस्रादित्यसंकाशे नानारत्नसमुज्ज्वंले । भास्वद्ध्वजपताकाढ्ये तुरगायुतभूषिते ॥ ४ ॥

ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਦਿਪਤ ਸੀ, ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ; ਚਮਕਦੀਆਂ ਧੁਜਾਂ ਤੇ ਪਤਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 5

महासंवर्तकांभोधिभीमरावविराविणि । समुद्धृतमहाछत्र्रवितानितवियत्पथे ॥ ५ ॥

ਆਕਾਸ਼-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਤਰ-ਵਿਤਾਨ ਤਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਹਾ-ਸੰਵਰਤਕ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 6

महारथवरे दीप्तनानायुधविराजिते । सुस्थितं विपुलोदारं सहस्रभुजमंडितम् ॥ ६ ॥

ਉਸ ਉੱਤਮ ਮਹਾਰਥ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਿੱਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁਥਿਰ ਤੇ ਪੱਕਾ ਖੜ੍ਹਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਉਦਾਰ ਸਰੂਪ ਸੀ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਭੁਜਾਂ ਨਾਲ ਮੰਡਿਤ ਸੀ।

Verse 7

वामैरुद्दंडकोदंडान्दधानमपरैः शरान् । किरीटहारमुकुटकेयूरवलयांगदैः ॥ ७ ॥

ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਖੱਬੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਡੰਡਾ ਅਤੇ ਕੋਦੰਡ ਸੀ, ਹੋਰ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਰ; ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਰਿਟ, ਹਾਰ, ਮੁਕੁਟ, ਕੇਯੂਰ, ਵਲਯ ਤੇ ਅੰਗਦਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 8

मुद्रिकोदरबन्धाद्यैर्मौंजीनूपुरकादिभिः । भूषितं विविधाकल्पैर्भास्वरैः सुमहाधनैः ॥ ८ ॥

ਉਹ ਅੰਗੂਠੀਆਂ, ਉਦਰਬੰਧ ਆਦਿ, ਮੌਂਜੀ, ਨੂਪੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭੂਸ਼ਿਤ ਸੀ—ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 9

आबद्धकवचं वीरं सुप्रसन्नाननांबुजम् । धनुर्ज्या सिंहनादेन कंपयंतं जगत्र्रयम् ॥ ९ ॥

ਮੈਂ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਕਵਚ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ-ਕਮਲ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ; ਜੋ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਜਿਆ ਦੇ ਸਿੰਘਨਾਦ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 10

सर्वशत्रुक्षयकरं सर्वव्याधिविनाशनम् । सर्वसंपत्प्रदातारं विजयश्रीनिषेवितम् ॥ १० ॥

ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ਕ, ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸਮਪੱਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਵਿਜਯ-ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਹੈ।

Verse 11

सर्वसौभाग्यदं भद्रं भक्ताभयविधायिनम् । दिव्यमाल्यानुलेपाढ्यं सर्वलक्षणसंयुतम् ॥ ११ ॥

ਇਹ ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਸਭ ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲਾ। ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਅਨੁਲੇਪਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।

Verse 12

रथनागाश्वपादातवृंदमध्यगमीश्वरम् । वरदं चक्रवर्तीनं सर्वलोकैकपालकम् ॥ १२ ॥

ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਚਲੇ—ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਕੋ ਰੱਖਿਅਕ।

Verse 13

समानोदितसाहस्रदिवाकरसमद्युतिम् । महायोगभवैश्वर्यकीर्त्याक्रांतजगत्र्रयम् ॥ १३ ॥

ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਉਗੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਯੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਰਹੇ ਹਨ।

Verse 14

श्रीमच्चक्रं हरेरंशादवतीर्णं महीतले । सम्यगात्मादिभेदेन ध्यात्वा रक्षामुदीरयेत् ॥ १४ ॥

ਹਰੀ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਚਕ੍ਰ ਦਾ, ਆਤਮਾ ਆਦਿ ਭੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਰੱਖਿਆ-ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 15

अस्यांगमूर्तयः पंच पांतु मां स्फटिकोज्ज्वलाः । अग्नीशासुरवायव्यकोणेषु हृदयादिकाः ॥ १५ ॥

ਇਸ (ਦੇਵਤਾ/ਮੰਤਰ) ਦੀ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗੀ ਉਜਲੀ ਪੰਜ ਅੰਗ-ਮੂਰਤੀਆਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ—ਹਿਰਦੇ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਗਨੀ, ਈਸ਼ਾਨ, ਨੈਰਿਤ ਅਤੇ ਵਾਯਵ੍ਯ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ।

Verse 16

सर्वतोस्रज्वलद्रूपा दरचर्मासिपाणयः । अव्याहतबलैश्वर्यशक्तिसामर्थ्यविग्रहाः ॥ १६ ॥

ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜਗਮਗਾਉਂਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਲ (ਚਰਮ) ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹ ਅਟੁੱਟ ਬਲ, ਐਸ਼ਵਰਯ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ।

Verse 17

क्षेमंकरीशक्तियुतश्चौरवर्गविभञ्जनः । प्राचीं दिशं रक्षतु मे बाणबाणासनायुधः ॥ १७ ॥

ਖੇਮੰਕਰੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਬਾਣ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਆਯੁਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੀ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 18

श्रीकरीशक्तिसहितो मारीभयविनाशकः । शरचापधरः श्रीमान् दिशं मे पातु दक्षिणाम् ॥ १८ ॥

ਸ਼੍ਰੀਕਰੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਮਾਰੀ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਡਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਤੀਰ-ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੀ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 19

महावश्यकरीयुक्तः सर्वशत्रुविनाशकृत् । महेषुचापधृक्पातु मम प्राचेतसीं दिशम् ॥ १९ ॥

ਮਹਾਵਸ਼੍ਯਕਰੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਭ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 20

यशःकर्या समायुक्तो दैत्यसंघविनाशनः । परिरक्षतु मे सम्यग्विदिशं चैत्रभानवीम् ॥ २० ॥

ਯਸ਼ಃਕਰੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਯੁਕਤ, ਦੈਤ੍ਯਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੈਤ੍ਰਭਾਨਵੀ ਮੇਰੀ ਵਿਦਿਸ਼ਾ (ਮੱਧਲੀ ਦਿਸ਼ਾ) ਦੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 21

विद्याकरीसमायुक्तः सुमहहुःखनाशनः । पातु मे नैर्ऋतीं चापपाणिर्विदिशमीश्वरः ॥ २१ ॥

ਵਿਦਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੀ ਨੈ਋ਤੀ (ਦੱਖਣ‑ਪੱਛਮ) ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Verse 22

धनकर्या समायुक्तो महादुरित नाशनः । इष्वासनेषुधृक्पातु विदिशं मम वायवीम् ॥ २२ ॥

ਧਨ‑ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਦੁਰਿਤ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਤੇ ਬਾਣਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੀ ਵਾਯਵੀ (ਉੱਤਰ‑ਪੱਛਮ) ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Verse 23

आयुःकर्या युतः श्रीमान्महाभयविनाशनः । चापेषुधारी शैवीं मे विदिशं परिरक्षतु ॥ २३ ॥

ਆਯੁ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਮਹਾਂ ਭਯ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ‑ਤੂਣੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੀ ਸ਼ੈਵੀ (ਦੱਖਣ‑ਪੂਰਬ) ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Verse 24

विजयश्रीयुतः साक्षात्सहस्रारधरो विभुः । दिशमूर्द्ध्वामवतु मे सर्वदुष्टभयंकरः ॥ २४ ॥

ਵਿਜੈ‑ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਵਿਭੂ, ਸਹਸ੍ਰਾਰ ਚਕ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਜੋ ਸਭ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਲਈ ਭਯਾਨਕ ਹਨ—ਉਹ ਮੇਰੀ ਊਰਧਵ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Verse 25

शंखभृत्सुमहाशक्तिसंयुतोऽप्यधरां दिशम् । परिरक्षतु मे दुःखध्वांतसम्भेदभास्करः ॥ २५ ॥

ਸ਼ੰਖਧਾਰੀ, ਪਰਮ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ‑ਰੂਪੀ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚੀਰਣ ਵਾਲੇ ਭਾਸਕਰ‑ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਹੇਠਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Verse 26

महायोगसमायुक्तः सर्वदिक्चक्रमंडलः । महायोगीश्वरः पातु सर्वतो मम पद्मभृत् ॥ २६ ॥

ਮਹਾਯੋਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ-ਮੰਡਲ ਰੂਪ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਉਹ ਪਦਮਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ—ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Verse 27

एतास्तु मूर्तयो रक्ता रक्तमाल्यांशुकावृताः । प्रधानदेवतारूपाः पृथग्रथवरे स्थिताः ॥ २७ ॥

ਇਹ ਮੂਰਤੀਆਂ ਰਕਤਵਰਨ ਹਨ—ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ; ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਰਥ ਉੱਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 28

शक्तयः पद्महस्ताश्चत नीलेंदीवरसन्न्निभाः । शुक्लमाल्यानुवसनाः सुलिप्ततिलकोज्ज्वलाः ॥ २८ ॥

ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪਦਮ-ਹਸਤ ਸਨ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਇੰਦੀਵਰ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ; ਚਿੱਟੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਸੁਚੰਗੇ ਤਿਲਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ।

Verse 29

तत्पार्शदेश्वराः स्वस्ववाहनायुधभूषणाः । स्वस्वदिक्षु स्थिताः पांतु मामिंद्राद्या महाबलाः ॥ २९ ॥

ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ, ਆਯੁਧ ਤੇ ਭੂਸ਼ਣ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਤ—ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਮਹਾਬਲੀ—ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ।

Verse 30

एतस्तस्य समाख्याताः सर्वावरणदेवताः । सर्वतो मां सदा पातुं सर्वशक्तिसमन्विताः ॥ ३० ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਆਵਰਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਦੇਵਤਾ ਕਹੇ ਗਏ। ਸਰਬ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਹ ਸਦਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Verse 31

हृदये चोदरे नाभौ जठरे गुह्यमण्डले । तेजोरूपाः स्थिताः पातुं वांछासुखनद्रुमाः ॥ ३१ ॥

ਹਿਰਦੇ, ਉਦਰ, ਨਾਭੀ, ਜਠਰ ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਉਹ ਤੇਜੋਮਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕਲਪਵ੍ਰਿਖ਼ ਵਾਂਗ ਇੱਛਿਤ ਸੁਖ ਦੇ ਕੇ ਸਾਧਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Verse 32

दिशं चान्ये महावर्णा मन्त्ररूपा महोज्ज्वलाः । व्यापकत्वेन पांत्वस्मानापादतलमस्तकम् ॥ ३२ ॥

ਅਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਮਹਾਵਰਣ, ਮੰਤ੍ਰ-ਸਰੂਪ, ਮਹਾ-ਉਜਲਾ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਿਆਂ ਤੋਂ ਮੱਥੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Verse 33

कार्तवीर्यः शिरः पातु ललाटं हैहयेश्वरः । सुमुखो मे मुखं पातु कर्णौ व्याप्तजगत्त्रयः ॥ ३३ ॥

ਕਾਰਤਵੀਰ੍ਯ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਹੈਹਯੇਸ਼ਵਰ ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਦੀ। ਸੁਮੁਖ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 34

सुकुमारो हनुं पातु भ्रूयुगं मे धनुर्धरः । नयनं पुंमडरीकाक्षगो नासिकां मे गुणाकरः ॥ ३४ ॥

ਸੁਕੁਮਾਰ ਮੇਰੀ ਠੋਡੀ/ਜਬੜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਧਨੁਰਧਰ ਮੇਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਭੌਂਹਾਂ ਦੀ। ਪੁੰਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਗੁਣਾਕਰ ਮੇਰੀ ਨੱਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 35

अधरोष्ठौ सदा पातु ब्रह्ज्ञेयो द्विजान्कविः । सर्वशास्त्रकलाधारी जिह्वां चिबुकमव्ययः ॥ ३५ ॥

ਮੇਰੇ ਹੇਠਲੇ ਹੋਠ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਬ੍ਰਹਮ-ਜ੍ਞਾਨੀ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿਚ ਕਵੀ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਅਵ੍ਯਯ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਧਾਰਕ, ਮੇਰੀ ਜੀਭ ਅਤੇ ਠੋਡੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 36

दत्तात्रेयप्रियः कंठं स्कंधौ राजकुलेश्वरः । भुजौ दशास्यदर्पघ्नो हृदयं मे महाबलः ॥ ३६ ॥

ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ-ਪ੍ਰਿਯ ਮੇਰੇ ਕੰਠ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਰਾਜਕੁਲੇਸ਼ਵਰ ਮੇਰੇ ਮੋਢਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਦਸ਼ਾਨਨ (ਰਾਵਣ) ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਮਹਾਬਲੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ॥

Verse 37

कुक्षिं रक्षतु मे विद्वान् वक्षः परपुरंजयः । करौ सर्वार्थदः पातुकराग्राणि जगत्प्रियः ॥ ३७ ॥

ਸਰਬਜ੍ਞ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੀ ਕੁੱਖ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਪਰਪੁਰੰਜਯ ਮੇਰੇ ਵਕਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਸਰਬਾਰਥਦਾਤਾ ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਜਗਤਪ੍ਰਿਯ ਮੇਰੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ॥

Verse 38

रेवांबगुलीलासंहप्तो जठरं परिरक्षतु । वीरशूरस्तु मे नाभिं पार्श्वौ मे सर्वदुष्टहा ॥ ३८ ॥

ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰੇਵਾ ਮੇਰੇ ਜਠਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਵੀਰ-ਸ਼ੂਰ ਮੇਰੀ ਨਾਭੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਸਰਬਦੁਸ਼ਟਹਾ ਮੇਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ॥

Verse 39

सहस्रभुजनृत्पृष्टं सप्तद्वीपाधिपः कटिम् । ऊरू माहिष्मतीनाथो जानुनी वल्लभो भुवः ॥ ३९ ॥

ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਮੇਰੀ ਕਮਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਹਜ਼ਾਰ-ਭੁਜਾ ਨ੍ਰਿਪ ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀਨਾਥ ਮੇਰੀਆਂ ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਭੂਵੱਲਭ ਮੇਰੇ ਘੁੱਟਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ॥

Verse 40

जंघे वीराधिपः पातु पातु पादौ मनोजवः । पातु सर्वायुधधरः सर्वांगं सर्वमर्मसु ॥ ४० ॥

ਵੀਰਾਧਿਪ ਮੇਰੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਮਨੋਜਵ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਸਰਬ ਆਯੁਧ ਧਾਰਕ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਭ ਮਰਮ-ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ—ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ॥

Verse 41

सर्वदुष्टांतकः पातु धात्वष्टककलेवरम् । प्राणादिदशजीवेशान्सर्वशिष्टेष्टदोऽवतु ॥ ४१ ॥

ਸਭ ਦੁਰਾਚਾਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਠ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇਸ ਦੇਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਾਣ ਆਦਿ ਦਸ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 42

वशीकृतेंद्रियग्रामः पातु सर्वेन्द्रियाणि मे । अनुक्तमपि यत्स्थान शरीरांतर्बहिश्च यत् ॥ ४२ ॥

ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰੀਆਂ ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਥਾਂ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਗਈ—ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਜੋ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਵੀ ਉਹੀ ਸੰਭਾਲੇ।

Verse 43

तत्सर्वं पातु मे सर्वलोकनाथेश्वरेश्वरः । वज्रात्सारतरं चेदं शरीरं कवचावृतम् ॥ ४३ ॥

ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਦੇ ਵੀ ਨਾਥ, ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਇਸ ਕਵਚ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਮੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਜ੍ਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕਠੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 44

बाधाशतविनिर्मुक्तमस्तु मे भयवर्जितम् । बद्धेदं कवचं दिव्यमभेद्यं हैहयेशितुः ॥ ४४ ॥

ਮੈਂ ਸੈਂਕੜੇ ਬਾਧਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋਵਾਂ। ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਕਵਚ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬੱਝ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੈਹਯੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਇਹ ਕਵਚ ਅਭੇਦ ਹੈ।

Verse 45

विचरामि दिवा रात्रौ निर्भयेनांतरात्मना । राजमार्गे महादुर्गे मार्गे चौरा दिसंकुले ॥ ४५ ॥

ਮੈਂ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਰਭੈ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਚਲਦਾ-ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ—ਰਾਜਮਾਰਗ ਉੱਤੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਸ਼ਕਰ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਵੀ।

Verse 46

विषमे विपिने घोरे दावाग्नौ गिरिकंदरे । संग्रामे शस्त्रसंघाते सिंहव्याघ्रनिषेविते ॥ ४६ ॥

ਵਿਸ਼ਮ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਦਾਵਾਨਲ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਿੰਹ-ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਵੱਸਦੇ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ (ਭਗਵੰਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ) ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 47

गह्वरे सर्वसंकीर्णे संध्याकाले नृपालये । विवादे विपुलावर्ते समुद्रे च नदीतटे ॥ ४७ ॥

ਗਹਿਰੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ, ਚੌਫੇਰੇ ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਥਾਂ, ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਝਗੜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵੱਡੇ ਭੰਵਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ—ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਸਮੇਂ-ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ (ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ ਕੇ) ਭਗਵਦ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 48

परिपंथिजनाकीर्णे देशे दस्युगणावृते । सर्वस्वहरणे प्राप्ते प्राप्ते प्राणस्य संकटे ॥ ४८ ॥

ਵੈਰੀ ਰਾਹਗੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ—ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਲੁੱਟੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਵੇ—ਤਦ (ਭਗਤ) ਹਰਿਨਾਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਵੇ।

Verse 49

नानारोगज्वरावेशे पिशाचप्रेतयातने । मारीदुःस्वप्नपीडासु क्लिष्टे विश्वासघातके ॥ ४९ ॥

ਅਨੇਕਾਂ ਰੋਗਾਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਬੁਖ਼ਾਰ ਦੇ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ, ਪਿਸਾਚ-ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਯਾਤਨਾ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਮਾਰੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਧੋਖੇ ਵਾਲੇ ਕਠਿਨ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ—(ਹਰਿਭਕਤੀ ਦਾ ਉਪਾਅ) ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 50

शारीरे च महादुःखे मानसे च महाज्वरे । आधिव्याधिभये विघ्नज्वालोपद्रवकेऽपि च ॥ ५० ॥

ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਜ਼ੋਰ ਵਿੱਚ; ਆਧਿ-ਵਿਆਧਿ ਦੇ ਡਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੇ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਗਵਦ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ (ਨਾਮ-ਭਕਤੀ ਦਾ) ਉਪਾਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 51

न भवतु भयं किंचित्कवचेनावृतस्य मे । आंगुतुकामानखिलानस्मद्वसुविलुंपकान् ॥ ५१ ॥

ਕਵਚ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਡਰ ਨਾ ਰਹੇ। ਮੌਕਾ ਤੱਕਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਘੁਸਪੈਠੀਏ, ਜੋ ਸਾਡਾ ਧਨ ਲੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ।

Verse 52

निवारयतु दोर्दंडसहस्रेण महारथः । स्वकरोद्धृतसाहस्रपाशबद्धान्सुदुर्जयान् ॥ ५२ ॥

ਮਹਾਰਥੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰ ਫਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤਿ ਦੁರ್ಜੈਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਭੁਜਦੰਡਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇਵੇ।

Verse 53

संरुद्धूगतिसामर्थ्यान्करोतु कृतवीर्यजः । सृणिसाहस्रनिर्भिन्नान्सहस्रशरखंडितान् ॥ ५३ ॥

ਕ੍ਰਿਤਵੀਰ੍ਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੋਕੀ ਹੋਈ ਉਗਰ ਚਾਲ-ਵੇਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾਵੇ; ਸ੍ਰਿਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਧ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦੇਵੇ।

Verse 54

राजचूडामणिः क्षिप्रं करोत्वस्मद्विरोधकान् । खङ्ग साहस्रदलितान्सहस्रमुशलार्दितान् ॥ ५४ ॥

ਰਾਜਚੂਡਾਮਣੀ ਤੁਰੰਤ ਸਾਡੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਕਰ ਦੇਵੇ—ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਸ਼ਲਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ।

Verse 55

चौरादि दुष्टसत्त्वौघान्करोतु कमलेक्षणः । स्वशंखनादसंत्रस्तान्सहस्रारसहस्रभृत् ॥ ५५ ॥

ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਜ਼ਾਰ-ਅਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਖਨਾਦ ਨਾਲ ਡਰਾ ਕੇ ਚੋਰ ਆਦਿ ਦੁਸ਼ਟ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇ।

Verse 56

अवतारो हरेः साक्षात्पालयत्वखिलं मम । कार्तवीर्य महावीर्य सर्वदुष्टविनाशन ॥ ५६ ॥

ਹੇ ਹਰਿ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਅਵਤਾਰ! ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਕਾਰਤਵੀਰ੍ਯ, ਮਹਾਵੀਰ, ਸਭ ਦੁਰਜਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ!

Verse 57

सर्वत्र सर्वदा दुष्टचौरान्नाशाय नाशय । किं त्वं स्वपिषि दुष्टघ्न किं तिष्टसि चिरायासि ॥ ५७ ॥

ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਦੁਰਜਨ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ, ਨਾਸ ਕਰ। ਹੇ ਦੁਰਜਨ-ਘਾਤਕ! ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸੁੱਤਾ ਹੈਂ? ਕਿਉਂ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ ਕੇ ਇੰਨਾ ਚਿਰ ਲਾਂਦਾ ਹੈਂ?

Verse 58

उत्तिष्ठ पाहि नः सर्वभयेभ्यः स्वसुतानिव । ये चौरा वसुहर्तारो विद्विषो ये च हिंसकाः ॥ ५८ ॥

ਉੱਠੋ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ—ਚੋਰਾਂ, ਧਨ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕਾਂ ਤੋਂ।

Verse 59

साधुभीतिकरा दुष्टाश्छद्मका ये दुराशयाः । दुर्हृदो दुष्टभू पाला दुष्टामात्याश्च पापकाः ॥ ५९ ॥

ਜੋ ਦੁਰਜਨ ਛਲ-ਕਪਟ ਵਾਲੇ, ਮੰਦੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਜੋ ਬੁਰੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਜੋ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਭੂਪਾਲ (ਹਾਕਮ) ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਪੀ, ਦੁਰਜਨ ਮੰਤਰੀ ਹਨ।

Verse 60

ये च कार्यविलोप्तोरो ये खलाः परिपंथिनः । सर्वस्वहारिणां ये च पंच मायाविनोऽपरेः ॥ ६० ॥

ਅਤੇ ਜੋ ਜਾਇਜ਼ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਖਲ ਰਾਹ-ਲੁੱਟੇਰੇ ਹਨ; ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਛੀਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਪੰਜ ਮਾਇਆਵੀ ਠੱਗ ਵੀ।

Verse 61

महाक्लेशकरा म्लेच्छा दस्यवो वृषलाश्च ये । येऽग्निदा गरदातारो वंचकाः शस्त्रपाणयः ॥ ६१ ॥

ਜੋ ਮਲੇੱਛ, ਦੱਸੂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲ ਲੋਕ ਮਹਾਂ ਕਲੇਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਅੱਗ ਲਗਾਉਂਦੇ, ਵਿਸ਼ ਦੇਂਦੇ, ਛਲ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਧਾਰ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।

Verse 62

ये पापा दुष्टकर्माणो दुःखदा दुष्टबुद्धयः । व्याजकाः कुपथासक्ता ये च नानाभयप्रदाः ॥ ६२ ॥

ਜੋ ਪਾਪੀ, ਦੁਸ਼ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤੇ, ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਜੋ ਛਲ-ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ, ਕੁਪਥ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 63

छिद्रान्वेषरता नित्यं येऽस्मान्बाधितुमुद्यताः । ते सर्वे कार्तवीर्यस्य महाशंखरवाहताः ॥ ६३ ॥

ਜੋ ਸਦਾ ਦੋਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਕਾਰਤਵੀਰ੍ਯ ਦੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ੰਖ-ਨਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪੈਣ।

Verse 64

सहसा विलयं यान्तु दूरदिव विमोहिताः । ये दानवा महादित्या ये यक्षा ये च राक्षसाः ॥ ६४ ॥

ਦਾਨਵ, ਮਹਾਦਿਤ੍ਯ, ਯਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ—ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਰ ਕਿਤੇ ਘੋਰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਧੱਕੇ ਗਏ ਹੋਣ।

Verse 65

पिशाचा ये महासत्त्वा ये भूतब्रह्मराक्षसाः । अपस्मारग्रहा ये च ये ग्रहाः पिशिताशनाः ॥ ६५ ॥

ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਪਿਸਾਚ ਹੋਣ, ਭੂਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ ਹੋਣ; ਚਾਹੇ ਅਪਸਮਾਰ-ਗ੍ਰਹ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹ—ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਸਭ ਉਪਦ੍ਰਵੀ ਸੱਤ।

Verse 66

महालोहितभोक्तारो वेताला ये च गुह्यकाः । गंधर्वाप्सरसः सिद्धा ये च देवादियोनयः ॥ ६६ ॥

ਵੱਡੇ ਰਕਤ ਦੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੇਤਾਲ ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕ; ਗੰਧਰਵ-ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਦੇਵ ਆਦਿ ਦਿਵ੍ਯ ਯੋਨੀਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ (ਇੱਥੇ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

Verse 67

डाकिन्यो द्रुणसाः प्रेताः क्षेत्रपाला विनायकाः । महाव्याघ्रमहामेघा महातुरागरूपकाः ॥ ६७ ॥

ਡਾਕਣੀਆਂ, ਮਾਸ-ਭੱਖੀ ਦ੍ਰੁਣਸ, ਪ੍ਰੇਤ; ਖੇਤਰਪਾਲ ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕ; ਕਦੇ ਮਹਾਂ ਬਾਘ, ਕਦੇ ਮਹਾਂ ਬੱਦਲ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਮਹਾਂ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ (ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ)।

Verse 68

महागजा महासिंहा महामहिषयोनयः । ऋक्षवाराहशुनकवानरोलूकमूर्तयः ॥ ६८ ॥

ਉਹ ਮਹਾਂ ਹਾਥੀ, ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਭੈਂਸਾਂ ਦੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਰਿੱਛ, ਵਰਾਹ, ਕੁੱਤਾ, ਬਾਂਦਰ ਤੇ ਉੱਲੂ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 69

महोष्ट्रखरमार्जारसर्पगोवृषमस्तकाः । नानारूपा महासत्त्वा नानाक्लेशसहस्रदाः ॥ ६९ ॥

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਮਹਾਂ ਊਂਟ, ਗਧੇ, ਬਿੱਲੀ, ਸੱਪ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਬਲਦ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਬਹੁ-ਰੂਪੀ ਮਹਾਂ ਸੱਤਵ ਹਨ ਜੋ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 70

नानारोगकराः क्षुद्रा महावीर्या महाबलाः । वातिकाः पैत्तिका घोरा श्लैष्मिकाः सान्निपातिकाः ॥ ७० ॥

ਉਹ ਅਨੇਕ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮਹਾਂ ਵੀਰਯ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਬਲ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਕੋਈ ਵਾਤਜ, ਕੋਈ ਪਿੱਤਜ, ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ, ਕੋਈ ਕਫਜ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼-ਸੰਨਿਪਾਤਜ (ਰੋਗਕਾਰਕ) ਹਨ।

Verse 71

माहेश्वरा वैष्णवाश्च वैरिंच्याश्च महाग्रहाः । स्कांदा वैनायकाः क्रूरा ये च प्रमथगुह्यकाः ॥ ७१ ॥

ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਅਤੇ ਵੈਰਿੰਚ੍ਯ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਹ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮਹਾਗ੍ਰਹ ਹਨ; ਅਤੇ ਸਕਾਂਦ, ਵੈਨਾਇਕ ਤੇ ਕ੍ਰੂਰ ਪ੍ਰਮਥ-ਗੁਹ੍ਯਕ ਵੀ ਉਪਦ੍ਰਵਕ ਹਨ।

Verse 72

महाशत्रुहा रौद्रा महामारीमसूरिकाः । ऐकाहिका व्द्याहिकाश्च त्र्याहिकाश्च महाज्वराः ॥ ७२ ॥

‘ਮਹਾਸ਼ਤ੍ਰੁਹਾ’ ਜ੍ਵਰ, ‘ਰੌਦ੍ਰ’ ਜ੍ਵਰ, ਮਹਾਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮਸੂਰਿਕਾ; ਅਤੇ ਇਕ-ਦਿਨੀ, ਦੋ-ਦਿਨੀ, ਤਿੰਨ-ਦਿਨੀ ਜ੍ਵਰ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਜ੍ਵਰ ਹਨ।

Verse 73

चातुर्थिकाः पाक्षिकाश्च मास्याः षाण्मासिकाश्च ये । सांवत्सरा दुर्निवार्या ज्वराः परमदारुणाः ॥ ७३ ॥

ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਪੱਖਵਾਰੇ, ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲੇ; ਅਤੇ ਸਾਲ ਭਰ ਦੇ ਜ੍ਵਰ—ਇਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੋਕਣ ਔਖੇ ਹਨ।

Verse 74

स्वाप्निका ये महोत्पाता ये च दुःस्वाप्निका ग्रहाः । कूष्मांडा जृंभिका भौमा द्रोणाः सान्निध्यवंचकाः ॥ ७४ ॥

ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਮਹੋਤਪਾਤ ਅਤੇ ਦੁੱਸੁਪਨਾ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹ; ਨਾਲ ਹੀ ਕੂਸ਼ਮਾਂਡ, ਜ੍ਰਿੰਭਿਕਾ, ਭੌਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯ-ਵੰਚਕ—ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ ਵਿਘਨ ਹਨ।

Verse 75

भ्रमिकाः प्राणहर्तारो ये च बालग्रहादयः । मनोबुद्वीन्द्रियहराः स्फोटकाश्च महाग्रहाः ॥ ७५ ॥

ਭ੍ਰਮਿਕਾ, ਪ੍ਰਾਣਹਰਤਾ ਅਤੇ ਬਾਲਗ੍ਰਹ ਆਦਿ; ਜੋ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੀਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਅਤੇ ਸ੍ਫੋਟਕ ਵੀ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਗ੍ਰਹ ਹਨ।

Verse 76

महाशना बलिभुजो महाकुणपभोजनाः । दिवाचरा रात्रिचरा ये च संध्यासु दारुणाः ॥ ७६ ॥

ਉਹ ਮਹਾਭੋਜੀ ਹਨ, ਬਲੀ ਦੇ ਭੋਗ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਲੋਥਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਭੱਖਣ ਵਾਲੇ। ਕੁਝ ਦਿਨੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਰਾਤੀਂ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਉਸ਼ਾ-ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਸੰਧਿਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 77

प्रमत्ता वाऽप्रमत्ता वै ये मां बाधितुमुद्यताः । ते सर्वे कार्त्तवीर्यस्य धनुर्मुक्तशराहताः ॥ ७७ ॥

ਚਾਹੇ ਬੇਖ਼ਬਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸਾਵਧਾਨ—ਜੋ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਠੇ, ਉਹ ਸਭ ਕਾਰੱਤਵੀਰਯ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।

Verse 78

सहस्रधा प्रणश्यंतु भग्नसत्त्वबलोद्यमाः । ये सर्पा ये महानागा महागिरिबिलेशयाः ॥ ७८ ॥

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ, ਬਲ ਅਤੇ ਉਗਰ ਉੱਦਮ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕਾ ਹੈ—ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਉਹ ਸੱਪ ਅਤੇ ਮਹਾਨਾਗ ਹਜ਼ਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋਣ।

Verse 79

कालव्याला महादंष्ट्रा महाजगरसंज्ञकाः । अनंतशूलिकाद्याश्च दंष्ट्राविषमहाभयाः ॥ ७९ ॥

ਕਾਲਵਿਆਲ, ਮਹਾਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ ਅਤੇ ਮਹਾਜਗਰ ਨਾਮ ਦੇ ਸੱਪ ਹਨ; ਅਤੇ ਅਨੰਤਸ਼ੂਲਿਕਾ ਆਦਿ ਹੋਰ ਵੀ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਵੱਡਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 80

अनेकशत शीर्षाश्च खंडपुच्छाश्च दारुणाः । महाविषजलौकाश्च वृश्चिका रुक्तपुच्छकाः ॥ ८० ॥

ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕੱਟੀਆਂ ਪੂੰਛਾਂ ਵਾਲੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੀਵ ਸਨ; ਅਤੇ ਘਾਤਕ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਜੋਂਕਾਂ, ਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਡੰਕ-ਪੂੰਛ ਵਾਲੇ ਬਿਛੂ ਵੀ ਸਨ।

Verse 81

आशीविषाः कालकूटा महाहालाहलाह्वयाः । जलसर्पा जलव्याला जलग्राहाश्च कच्छपाः ॥ ८१ ॥

ਆਸ਼ੀਵਿਸ਼ ਸੱਪ, ਕਾਲਕੂਟ ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾ ‘ਹਾਲਾਹਲ’ ਨਾਮੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼; ਜਲ-ਸੱਪ, ਜਲ-ਵਿਆਲ, ਜਲ-ਗ੍ਰਾਹ ਅਤੇ ਕੱਛਪ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 82

मत्स्यका विषपुच्छाश्च ये चान्ये जलवासिनः । जलजाः स्थलजाश्चैव कृत्रिमाश्च महाविषाः ॥ ८२ ॥

ਮੱਛੀਆਂ, ਵਿਸ਼ੀਲੀ ਪੁੱਛ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਲਵਾਸੀ ਜੀਵ—ਜਲਜ ਹੋਣ ਜਾਂ ਥਲਜ—ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣਾਏ ਵਿਸ਼ ਵੀ; ਇਹ ਸਭ ‘ਮਹਾਵਿਸ਼’ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 83

गुप्तरूपा गुप्तविषा मूषिका गृहगोधिकाः । नानाविषाश्च ये घोरा महोपविषसंज्ञकाः ॥ ८३ ॥

ਜੋ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਵੀ ਲੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਵੀ ਗੁਪਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਚੂਹੇ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਗੋਧਿਕਾ (ਛਿਪਕਲੀ)—ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਵਿਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਜੀਵ ‘ਮਹੋਪਵਿਸ਼’ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 84

येऽस्मान्बाधितुमिच्छंति शरीरप्राणनाशकाः । ते सर्वे कार्तवीर्यस्य खङ्कसाहस्रदारिताः ॥ ८४ ॥

ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਖੜਗਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਕੇ ਨਿਪਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 85

दूरादेव विनश्यंतु प्रणष्टेंद्रियसाहसाः । मनुष्याः पशवो त्वृक्षवानरा वनगोचराः ॥ ८५ ॥

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਸੰਯਮ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨਮੱਤ ਸਾਹਸ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ, ਪਸ਼ੂ ਹੋਣ, ਦਰੱਖਤਾਂ ’ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ।

Verse 86

सिंहव्याघ्रवराहाश्च महिषा ये महामृगाः । गजास्तुरंगा गवया रासभाः शरभा वृकाः ॥ ८६ ॥

ਸਿੰਹ, ਬਾਘ ਅਤੇ ਵਰਾਹ; ਮਹਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਮ੍ਰਿਗ; ਗਜ, ਅਸ਼ਵ, ਗਵਯ, ਰਾਸਭ, ਸ਼ਰਭ ਅਤੇ ਵ੍ਰਕ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਵਰਣਿਤ ਹਨ।

Verse 87

शुनका द्वीपिनः शुभ्रा मार्जारा बिललोलुपाः । श्रृगालाः शशकाः श्येना गुरुत्मन्तो विहंगमाः ॥ ८७ ॥

ਕੁੱਤੇ; ਚਿੱਟੇ ਚੀਤੇ; ਬਿੱਲਾਂ ਦੇ ਲੋਭੀ ਬਿੱਲੇ; ਗਿੱਦੜ; ਖਰਗੋਸ਼; ਬਾਜ਼; ਅਤੇ ਗਰੁੜ-ਸਮ ਬਲਵਾਨ ਪੰਛੀ—ਇਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਗਿਣੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 88

भेरुंडा वायसा गूध्रा हंसाद्याः पक्षिजातयः । उद्भिज्जाश्चांडजाश्चैव स्वेदजाश्च जरायुजाः ॥ ८८ ॥

ਭੇਰੁੰਡ, ਕਾਂ, ਗਿਦੜ (ਗਿਧ), ਅਤੇ ਹੰਸ ਆਦਿ ਪੰਛੀ-ਜਾਤੀਆਂ; ਅਤੇ ਉਦਭਿਜ, ਅੰਡਜ, ਸਵੇਦਜ, ਜਰਾਯੁਜ—ਇਹ ਭੇਦ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 89

नानाभेदकुले जाता नानाभेदाः पृथग्विधाः । येऽस्मान्बाधितुमिच्छंति सेध्यासु च दिवा निशि ॥ ८९ ॥

ਜੋ ਨਾਨਾ ਭੇਦਾਂ ਵਾਲੇ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਨਾਨਾ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲਿਆਂ, ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ ਸਾਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 90

ते सर्वे कार्तवीर्यस्य गदासाहस्रदारिताः । दूरादेव विनश्यंतु विनष्टगतिपौरुषाः ॥ ९० ॥

ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੀ ਗਦਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆਂ ਹੋਏ ਉਹ ਸਭ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਪੌਰੁਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟ ਜਾਵੇ।

Verse 91

ये चाक्षेमप्रदातारः कूटमायाविनश्च ये । मारणोत्सादनोन्मूलद्वेषमोहनकारकाः ॥ ९१ ॥

ਜੋ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਅਨਿਸ਼ਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੂਟ-ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਛਲਭਰੀ ਟੋਣੇ-ਟੋਟਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਮਾਰਨ, ਨਾਸ, ਉਖਾੜ, ਵੈਰ ਅਤੇ ਮੋਹ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 92

विश्वास घातका दुष्टा ये च स्वामिद्रुहो नराः । ये चाततायिनो दुष्टा ये पापा गोप्यहारिणः ॥ ९२ ॥

ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਭਰੋਸਾ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਾਲਕ ਦੇ ਦ੍ਰੋਹੀ ਮਨੁੱਖ ਹਨ; ਜੋ ਨੀਚ ਆਤਤਾਈ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਪੀ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 93

दाहोपद्यातगरलशस्त्रपातातिदुःखदाः । क्षेत्रवित्तादिहरणबंधनादिभयप्रदाः ॥ ९३ ॥

ਜੋ ਸਾੜਨ, ਅਚਾਨਕ ਆਫ਼ਤ, ਜ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਅਤਿ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ-ਖੇਤ ਤੇ ਧਨ ਆਦਿ ਛੀਨਣ, ਕੈਦ ਆਦਿ ਨਾਲ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 94

ईतयो विविधाकारो ये चान्ये दुष्टजातयः । पीडाकरा ये सततं छिद्रमिच्छंति बाधितुम् ॥ ९४ ॥

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਈਤੀਆਂ (ਮਹਾਮਾਰੀਆਂ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਸ਼ਟ ਜਾਤਾਂ—ਜੋ ਸਦਾ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਕ ਪਾਉਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਛੇਦ (ਦੋਸ਼) ਲੱਭਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 95

ते सर्वे कार्तवीर्यस्य चक्रसाहस्रदारिताः । दूरादेव क्षयं यांतु विनष्टबलसाहसाः ॥ ९५ ॥

ਉਹ ਸਭ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਕੇ, ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੱਕ ਗਈ।

Verse 96

ये मेघा ये महावर्षा ये वाता याश्च विद्युतः । ये महाशनयो दीप्ता ये निर्घाताश्च दारुणाः ॥ ९६ ॥

ਉਹ ਬੱਦਲ, ਉਹ ਮਹਾਵਰਖਾ, ਉਹ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਚਮਕਾਂ; ਉਹ ਦਹਕਦੀਆਂ ਮਹਾਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਗੜਗੜਾਹਟਾਂ—ਇਹ ਸਭ (ਇੱਥੇ) ਅਭਿਪ੍ਰੇਤ ਹਨ।

Verse 97

उल्कापाताश्च ये घोरा ये महेंद्रायुधादयः । सूर्येंदुकुजसौम्याश्च गुरुकाव्यशनैश्चराः ॥ ९७ ॥

ਅਤੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਉਲਕਾਪਾਤ, ਮਹੇਂਦ੍ਰਾਯੁਧ ਆਦਿ ਆਕਾਸ਼ੀ ਲੱਛਣ; ਅਤੇ ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾ, ਕੁਜ (ਮੰਗਲ), ਸੌਮ੍ਯ (ਬੁੱਧ), ਗੁਰੂ, ਕਾਵ੍ਯ (ਸ਼ੁਕਰ) ਅਤੇ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ (ਇੱਥੇ) ਗ੍ਰਹਿਣ ਹਨ।

Verse 98

राहुश्च केतवो घोरा नक्षत्रा राशयस्तथा । तिथयः संक्रमा मासा हायना युगनायकाः ॥ ९८ ॥

ਰਾਹੂ ਅਤੇ ਕੇਤੂ—ਫਲ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ—ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਰਾਸ਼ੀਆਂ; ਤਿਥੀਆਂ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ, ਮਹੀਨੇ, ਸਾਲ ਅਤੇ ਯੁਗ-ਨਾਇਕ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ (ਇੱਥੇ) ਵਿਚਾਰਯੋਗ ਹਨ।

Verse 99

मन्वंतराधिपाः सिद्धा ऋषयो योगसिद्धयः । निधयो ऋग्यजुःसामाथर्वाणश्चैव वह्नयः ॥ ९९ ॥

ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧ ਅਧਿਪਤੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਯੋਗ-ਸਿੱਧੀਆਂ; ਨਿਧੀਆਂ, ਅਗਨੀਆਂ, ਅਤੇ ਰਿਗ্-ਯਜੁಃ-ਸਾਮ-ਅਥਰਵ ਵੇਦ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ (ਇੱਥੇ) ਸਮੇਟੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 100

ऋतवो लोकपालाश्च पितरो देवसंहतिः । विद्याश्चैव चतुःषष्टिभेदा या भुवनत्रये ॥ १०० ॥

ਰੁੱਤਾਂ, ਲੋਕਪਾਲ, ਪਿਤਰ, ਦੇਵ-ਸੰਘ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਖਰੀਆਂ ਚੌਂਸਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ—ਇਹ ਸਭ (ਇੱਥੇ) ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

Verse 101

ये त्वत्र कीर्तिताः सर्वे चये चान्ये नानुकीर्तिताः । ते संतु नः सदा सौम्याः सर्वकालसुखावहाः ॥ १०१ ॥

ਇੱਥੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਅਨਕੀਰਤਿਤ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ, ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੁਖ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Verse 102

आज्ञया कार्तवीर्यस्य योगीन्द्रस्यामितद्युतेः । कार्तवीर्यार्जुनो धन्वी राजेन्द्रो हैहयेश्वरः ॥ १०२ ॥

ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀੰਦਰ ਕਾਰਤਵੀਰ੍ਯ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਧਨੁਧਾਰੀ ਕਾਰਤਵੀਰ੍ਯਾਰਜੁਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ—ਉਹ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਹੈਹਯਾਂ ਦਾ ਅਧੀਸ਼ਵਰ ਸੀ।

Verse 103

दशास्यदर्पहा रेवालीलादृप्तकः सुदुर्जयः । दुःखहा चौरदमनो राजराजेश्वरः प्रभुः ॥ १०३ ॥

ਉਹ ਦਸਮੁਖ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਰੇਵਾ-ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਕੇ ਦਿਪਤ ਹੈ; ਅਜੇਯ ਹੈ। ਉਹ ਦੁੱਖਹਰ, ਚੋਰਦਮਨ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵੀ ਈਸ਼ਵਰ—ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।

Verse 104

सर्वज्ञः सर्वदः श्रीमान् सर्वशिष्टेष्टदः कृती । राजचूडामणिर्योगी सप्तद्वीपाधिनायकः ॥ १०४ ॥

ਉਹ ਸਰਵਜ੍ਞ, ਸਰਵਦਾਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹੈ; ਸਭ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਜਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਚੂੜਾਮਣਿ, ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਦਾ ਅਧਿਨਾਇਕ ਹੈ।

Verse 105

विजयी विश्वजिद्वाग्मी महागतिरलोलुपः । यज्वा विप्रप्रियो विद्वान् ब्रह्मज्ञेयः सनातनः ॥ १०५ ॥

ਉਹ ਵਿਜਈ, ਵਿਸ਼ਵਜਿਤ, ਵਾਗਮੀ, ਮਹਾਗਤੀ ਅਤੇ ਅਲੋਲੁਪ ਹੈ। ਉਹ ਯਜ્ઞ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ, ਵਿਦਵਾਨ, ਬ੍ਰਹਮ-ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਣਯੋਗ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਹੈ।

Verse 106

माहिष्मतीपतिर्योधा महाकीर्तिर्महाभुजः । सुकुमारो महावीरो मारीघ्नो मदिरेक्षणः ॥ १०६ ॥

ਉਹ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਦਾ ਪਤੀ ਯੋਧਾ ਸੀ—ਮਹਾ ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਾਹੁ; ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ ਪਰ ਮਹਾਵੀਰ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ ਵਰਗੀਆਂ ਮੋਹਕ ਸ਼ਿਆਮ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ।

Verse 107

शत्रुघ्नः शाश्वतः शूरः शँखभृद्योगिवल्लभः । महाभागवतो धीमान्महाभयविनाशनः ॥ १०७ ॥

ਉਹ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰ ਹੈ; ਸ਼ੰਖ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ; ਮਹਾਭਾਗਵਤ, ਧੀਮਾਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਯ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 108

असाध्यी विग्रहो दिव्यो भावो व्याप्तजगत्त्रयः । जितेंद्रियो जितारातिः स्वच्छंदोऽनंतविक्रममः ॥ १०८ ॥

ਉਸ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਗ੍ਰਹ ਅਜੇਯ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਸੱਤਾ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰੀ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ, ਸਵੱਛੰਦ (ਸੁਤੰਤਰ) ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 109

चक्रभृत्परचक्रघ्नः संग्रामविधिपूजितः । सर्वशास्त्रकलाधरी विरजा लोकवंदितः ॥ १०९ ॥

ਉਹ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਹੈ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਚਕ੍ਰਵਿਊਹ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਯੁੱਧ-ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਿਤ; ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਧਾਰਕ; ਵਿਰਜ (ਨਿਰਮਲ) ਅਤੇ ਲੋਕ-ਵੰਦਿਤ ਹੈ।

Verse 110

वीरो विमलसत्त्वाढ्यो महाबलपराक्रमः । विजयश्रीमहामान्यो जितारिर्मंत्रनायकः ॥ ११० ॥

ਉਹ ਵੀਰ ਹੈ, ਨਿਰਮਲ ਸੱਤਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਹਾਬਲ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ। ਵਿਜਯ-ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਮਹਾ-ਮਾਨਯ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ, ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਪਰਾਮਰਸ਼ ਦਾ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾਇਕ ਹੈ।

Verse 111

खङ्गभृत्कामदः कांतः कालघ्नः कमलेक्षणः । भद्रवादप्रियो वैद्यो विबुधो वरदो वशी ॥ १११ ॥

ਉਹ ਖੜਗਧਾਰੀ, ਮਨਚਾਹੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਕਾਂਤਿਮਾਨ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਕਾਲ (ਮੌਤ) ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਗਲ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਵੈਦ, ਸਰਬਜ੍ਞ ਗਿਆਨੀ, ਵਰਦਾਤਾ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਮਾਲਕ ਹੈ।

Verse 112

महाधनो निधिपतिर्महायोगी गुरुप्रियः । योगाढ्यः सर्वरोगघ्नो राजिताखिलभूतलः ॥ ११२ ॥

ਉਹ ਮਹਾਧਨਵਾਨ, ਨਿਧੀਆਂ ਦਾ ਪਤੀ, ਮਹਾਯੋਗੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

Verse 113

दिव्यास्त्रभृदमेयात्मा सर्वगोप्ता महोज्ज्वलः । सर्वायुधधरोऽभीष्टप्रदः परपुरंजयः ॥ ११३ ॥

ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਮੇਯ ਆਤਮ-ਸਰੂਪ, ਸਭ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕ ਅਤੇ ਮਹਾ ਤੇਜਸਵੀ ਹੈ। ਸਭ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 114

योगसिद्धो महाकायो महावृंदशताधिपः । सर्वज्ञाननिधिः सर्वसिद्ध्विदानकृतोद्यमः ॥ ११४ ॥

ਉਹ ਯੋਗ-ਸਿੱਧ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਇਆ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਟੋਲਿਆਂ ਦਾ ਸੌਂ-ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਗਿਆਨ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸਦਾ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 115

इत्यष्टशतनामोत्त्या मूर्तयो दश दिक्पथि । सम्यग्दशदिशो व्याप्य पालयंतु च मां सदा ॥ ११५ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸ਼ਟੋੱਤਰ ਸ਼ਤਨਾਮ ਦੇ ਜਪ ਨਾਲ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤੀਆਂ, ਦਿਸ਼ਾ-ਮਾਰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਦਸ ਦਿਵ੍ਯ ਮੂਰਤੀਆਂ—ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਪ ਕੇ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Verse 116

स्वस्थाः सर्वेन्द्रियाः संतुं शांतिरस्तु सदा मम । शेषाद्या मूर्तयोऽष्टौ च विक्रमेणैव भास्वराः ॥ ११६ ॥

ਮੇਰੀਆਂ ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਸਦਾ ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ; ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਨਿੱਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਸੇ। ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਠ ਦਿਵ੍ਯ ਮੂਰਤੀਆਂ ਕੇਵਲ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਣ।

Verse 117

अग्निनिर्ऋतिवाय्वीशकोणगाः पांतु मां सदा । मम सौख्यमसंबाधमारोग्यमपराजयः ॥ ११७ ॥

ਅਗਨੀ, ਨੈ਋ਤੀ, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਈਸ਼—ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇਵਤਾ—ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਮੈਨੂੰ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਸੁਖ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

Verse 118

दुःखहानिरविघ्नश्च प्रजावृद्धिः सुखो दयः । वांछाप्तिरतिकल्याणमवैषम्यमनामयम् ॥ ११८ ॥

ਦੁੱਖ ਦਾ ਨਾਸ ਅਤੇ ਵਿਘਨਾਂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ; ਸੰਤਾਨ-ਵਾਧਾ; ਸੁਖ ਤੇ ਦਇਆ; ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ; ਮਹਾ-ਮੰਗਲ; ਸਮਭਾਵ; ਅਤੇ ਰੋਗ-ਰਹਿਤਤਾ—ਇਹ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

Verse 119

अनालस्यमभीष्टं स्यान्मृत्युहानिर्बलोन्नतिः । भयहानिर्यशः कांतिर्विद्या ऋद्धिर्महाश्रियः ॥ ११९ ॥

ਆਲਸ ਦਾ ਅਭਾਵ ਮਨਚਾਹੀ ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਬਲ ਤੇ ਉੱਚਾਈ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਯਸ਼, ਕਾਂਤੀ, ਵਿਦਿਆ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਸ਼੍ਰੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 120

अनष्टद्रव्यता चैव नष्टस्य पुनरागमः । दीर्घायुष्यं मनोहर्षः सौकुमार्यमभीप्सितम् ॥ १२० ॥

ਧਨ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਜੋ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁੜ ਆ ਜਾਣਾ; ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ; ਅਤੇ ਦੇਹ ਦੀ ਮਨਭਾਉਂਦੀ ਨਰਮੀ ਤੇ ਆਰਾਮ—ਇਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 121

अप्रधृष्यतमत्वं च महासामर्थ्यमेव च । संतु मे कार्तवीर्य्यस्य हैहयेंद्रस्य कीर्तनात् ॥ १२१ ॥

ਹੈਹਯੇਂਦ੍ਰ ਕਾਰਤਵੀਰ੍ਯ ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਅਜੇਯਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ।

Verse 122

य इदं कार्तवीर्य्यस्य कवच पुण्यवर्द्धनम् । सर्वपापप्रशमनं सर्वोपद्रवनाशनम् ॥ १२२ ॥

ਜੋ ਕਾਰਤਵੀਰ੍ਯ ਦਾ ਇਹ ਕਵਚ—ਪੁੰਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹਰ ਉਪਦ੍ਰਵ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 123

सर्वशांतिकरं गुह्यं समस्तभयनाशनम् । विजयार्थप्रदं नॄणां सर्वसंपत्प्रदं शुभम् ॥ १२३ ॥

ਇਹ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਸਭ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਮੂਹ ਭਯ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਜ-ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਵਿਜੈ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸਭ ਸੰਪੱਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 124

श्रृणुयाद्वा पठेद्वापि सर्वकामानवाप्नुयात् । चौरैर्हृतं यदा पश्येत्पश्वादिधनमात्मनः ॥ १२४ ॥

ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੁੱਟਿਆ ਆਪਣਾ ਪਸ਼ੂ ਆਦਿ ਧਨ ਜਦੋਂ ਮੁੜ ਦਿਸ ਪਏ, ਇਹ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫਲ ਹੈ।

Verse 125

सप्तवारं तदा जप्येन्निशि पश्चिमदिङ्मुखः । सप्तरात्रेण लभते नष्टद्रव्यं न संशयः ॥ १२५ ॥

ਤਦ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਸੱਤ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੇ। ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 126

सप्तविंशतिधा जप्त्वा प्राचीदिग्वदनः पुमान् । देवासुरनिभं चापि परचक्रं निवारयेत् ॥ १२६ ॥

ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪੁਰਖ ਇਸ ਦਾ ਸਤਾਈ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਜਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਵਰਗੀ ਵੀ ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 127

विवादे कलहेघोरे पंचधा यः पठेदिदम् । विजयो जायते तस्य न कदाचित्पराजयः ॥ १२७ ॥

ਵਿਵਾਦ, ਝਗੜੇ ਜਾਂ ਭਿਆਨਕ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਕਦੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 128

सर्वरोगप्रपीडासु त्रेधा वा पंचधा पठेत् । स रोगमृत्युवेतालभूतप्रेतैर्न बाध्यते ॥ १२८ ॥

ਹਰ ਰੋਗ ਦੀ ਪੀੜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਾਂ ਪੰਜ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗ, ਅਕਾਲ ਮੌਤ, ਵੇਤਾਲ, ਭੂਤ ਤੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 129

सम्यग्द्वादशाधा रात्रौ प्रजपेद्बंधमुक्तये । त्रिदिनान्निगडादूद्ध्वो मुच्यते नात्र संशयः ॥ १२९ ॥

ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਰਾਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇੜੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

Verse 130

अनेनैव विधानेन सर्वसाधनकर्मणि । असाध्यमपि सप्ताहात्साधयेन्मंत्रवित्तमः ॥ १३० ॥

ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਹਰ ਸਾਧਨਾ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਜਾਣਕਾਰ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੰਭਵ ਜਾਪਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਵੀ ਸਿੱਧ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 131

यात्राकाले पठित्वेदं मार्गे गच्छति यः पुमान् । न दुष्टचौरव्याघ्राद्यैर्भयं स्यात्परिपंथिभिः ॥ १३१ ॥

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਟ ਚੋਰਾਂ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਆਦਿ ਅਤੇ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 132

जपन्नासेचनं कुर्वञ्जलेनांजलिना तनौ । न चासौ विषकृत्यादिरोगस्फोटैः प्रबाध्यते ॥ १३२ ॥

ਜਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਆਪਣੀ ਅੰਜਲੀ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿੰਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ, ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਆਦਿ ਅਤੇ ਫੋੜੇ-ਫੁਨਸੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 133

कार्तवीर्यः खलद्वेषी कृतवीर्यसुतो बली । सहस्रबाहुः शत्रुघ्नो रक्तवासा धनुर्धरः ॥ १३३ ॥

ਕਾਰਤਵੀਰਯ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਹਨ।

Verse 134

रक्तगंधोरक्तमाल्यो राजा स्मर्तुरभीष्टदः । द्वादशैतानि नामानि कार्तवीर्यस्य यः पठेत् ॥ १३४ ॥

ਜੋ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਹਨ। ਜੋ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ...

Verse 135

संपदस्तस्य जायंते जनास्तस्य वशे सदा । यः सेवते सदा विप्र श्रीमच्चचक्रावतारकम् ॥ १३५ ॥

ਹੇ ਵਿਪਰ! ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਚੱਕਰ ਅਵਤਾਰ (ਕਾਰਤਵੀਰਯ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 136

तस्य रक्षां सदा कुर्याच्चक्रं विष्णोर्महात्मनः । मयैतत्कवचं विप्र दत्तात्रेयान्मुनीश्वरात् ॥ १३६ ॥

ਮਹਾਤਮਾ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਇਹ ਕਵਚ ਮੈਨੂੰ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 137

श्रुतं तुभ्यं निगदितं धारयस्वाखिलेष्टदम् ॥ १३७ ॥

ਜੋ ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਧਾਰਨ ਕਰ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 138

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे कार्तवीर्यकवचकथनं नाम सप्तसप्ततितोमोऽध्यायः ॥ ७७ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਹੰਨਾਰਦੀਯ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਭਾਗ ਦੇ ਬ੍ਰਿਹਦੁਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਾਦ ਵਿੱਚ ‘ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਕਵਚ ਕਥਨ’ ਨਾਮਕ ਸਤੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Frequently Asked Questions

Dik-rakṣā organizes the kavaca as a complete protective enclosure (āvaraṇa) by assigning empowered forms/śaktis and guardians to the quarters, creating a ritual map that extends protection from cosmic space (directions, planets, omens) into the practitioner’s body (limbs, marmas, prāṇas).

Key prayogas include: theft-recovery by seven nightly recitations facing west; enemy-warding by 27 recitations facing east; victory in quarrel by five recitations; disease relief by three or five recitations; and bondage-release via prescribed nocturnal japa in a twelvefold manner, with results promised within days.