Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये त्रयीमूर्तेर्विधानं त्वब्जिनीपतेः । मन्त्राणां यत्समाराध्य सर्वेष्टं प्राप्नुयाद्भुवि ॥ १ ॥

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਕਮਲਪਤੀ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਤ੍ਰਯੀਮੂਰਤੀ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਯਥਾਵਿਧਿ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 2

तारो रेचिकया युक्तो मेधानेत्रयुता रतिः । ससर्गा वामकर्णोढ्यो भृगुर्वढ्यासनो मरुत् ॥ २ ॥

‘ਤਾਰ’ ‘ਰੇਚਿਕਾ’ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ; ‘ਰਤੀ’ ‘ਮੇਧਾ’ ਅਤੇ ‘ਨੇਤ੍ਰ’ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੈ। ‘ਸਸਰਗਾ’ ਖੱਬੇ ਕੰਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ; ‘ਭ੍ਰਿਗੁ’ ‘ਵਢਿਆ’ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਆਸੀਨ ਹੈ; ਅਤੇ ‘ਮਰੁਤ’ ਵੀ ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੈ।

Verse 3

शेषोदित्य इति प्रोक्तो वस्वर्णो भुक्तिमुक्तिदः । देवभागो मुनिश्छन्दो गायत्री देवता रविः ॥ ३ ॥

ਉਹ ‘ਸ਼ੇਸ਼ੋਦਿਤ੍ਯ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੁਵਰਨ-ਦੀਪਤਿ ਵਾਲਾ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। ਇਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇਵਭਾਗ, ਛੰਦ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਰਵਿ (ਸੂਰਜ) ਹੈ।

Verse 4

माया बीजं रमा शक्तिर्दृष्टादृष्टे नियोगकः । सत्याय हृदयं पश्चाद्ब्रह्मणे शिर ईरितम् ॥ ४ ॥

ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਬੀਜ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਮਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ-ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੋਵੇਂ ਦਾ ਨਿਯੋਗਕ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਿਰਦਾ ਸਤ੍ਯ ਲਈ ਅਤੇ ਸਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 5

विष्णवे तु शिखावर्म रुद्राय परिकीर्तितम् । नेत्रं स्यादग्रये पश्चात्शर्वायास्रमुदाहृतम् ॥ ५ ॥

‘ਸ਼ਿਖਾ-ਵਰਮ’ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਨਿਯਤ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ‘ਨੇਤ੍ਰ’ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਿਆਸ ਕਰੇ; ਫਿਰ ‘ਅਸਤ੍ਰ’ ਸ਼ਰਵ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੈ।

Verse 6

नेत्रो ज्वाला मनो हुं फट्स्वाहांता मनवो गणाः । पुनः षडर्णैर्ह्री लक्ष्म्याः कृत्वांतः स्थैः षडंगकम् ॥ ६ ॥

‘ਨੇਤ੍ਰ’, ‘ਜ੍ਵਾਲਾ’, ‘ਮਨੋ’ ਅਤੇ ‘ਹੁੰ’, ‘ਫਟ’, ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ—ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ-ਗਣ ਹਨ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਛਡਅਰਣ ‘ਹ੍ਰੀਂ’ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਛਡੰਗ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰੇ।

Verse 7

शिष्टारौजठरे पृष्टे तयोर्ङेंताख्यया न्यसेत् । आदित्यं च रविं पश्चाद्भानुं भास्करमेव च ॥ ७ ॥

ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਜਠਰ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ‘ਙੇਂਤਾ’ ਨਾਮਕ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਮ—ਆਦਿਤ੍ਯ, ਰਵਿ, ਭਾਨੁ ਅਤੇ ਭਾਸਕਰ—ਨਿਆਸ ਕਰੇ।

Verse 8

सूर्यं च मूर्ध्नि वदने हृदि गुह्ये च पादयोः । सद्यादिपञ्च ह्रस्वाद्यान् न्यसेन्ङे हृदयोंऽतिमान् ॥ ८ ॥

ਸਾਧਕ ਸਿਰ, ਮੂੰਹ, ਹਿਰਦੇ, ਗੁਹ੍ਯ-ਦੇਹ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਫਿਰ ‘ਸਦ੍ਯ’ ਆਦਿ ਪੰਜ (ਮੰਤ੍ਰ/ਅੱਖਰ) ਹ੍ਰਸ੍ਵਾਦਿ ਸਵਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ ਹਿਰਦਯ-ਨਿਆਸ ਪੂਰਾ ਕਰੇ।

Verse 9

ह्रीं रमामध्यगामष्टौ वर्णांस्तारादिकान्न्यसेत् । मूर्द्धास्यकंठहृत्कुक्षिनाभिलिंगगुदेषु च ॥ ९ ॥

‘ਓਂ’ ਤਾਰਾ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਮਾ (ਸ਼੍ਰੀ) ਯੁਕਤ ਅੱਠ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ, ਮੂੰਹ, ਕੰਠ, ਹਿਰਦਾ, ਕੁੱਖ, ਨਾਭੀ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਗੁਦਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 10

सचंद्रस्वरपूर्वं तु ङेतं शीतांशुमण्डलम् । मूर्द्धादिकंठपर्यंतं न्यसेञ्चांद्रिमनुस्प्ररन् ॥ १० ॥

ਫਿਰ ਚੰਦਰ-ਸਵਰ ਪਹਿਲਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੀਤ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਚੰਦਰ-ਮੰਡਲ ਦਾ ਨਿਆਸ ਸਿਰ ਤੋਂ ਕੰਠ ਤੱਕ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਚੰਦਰ-ਕਾਂਤੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ।

Verse 11

स्पर्शान्सेंदून्समुञ्चार्य ङेंतं भास्करमण्डलम् । न्यसेत्कंठादिनाभ्यंतं ध्यायन्प्रद्योतनं हृदि ॥ ११ ॥

ਸਵਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਪਰਸ਼ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਠੀਕ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ ‘ਙੇ’ ਨਾਲ ਭਾਸਕਰ-ਮੰਡਲ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕੰਠ ਤੋਂ ਨਾਭੀ ਤੱਕ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।

Verse 12

यादीन्सचंद्रानुञ्चार्य ङेतं च वह्निमंडलम् । नाभ्यादिपादपर्यंतं न्यसेद्वह्निमनुस्मरन् ॥ १२ ॥

‘ਯ’ ਆਦਿ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਰ-ਅਨੁਬੰਧ ਸਮੇਤ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਅਤੇ ‘ਙੇ’ ਨਾਲ ਵਹਿਨੀ-ਮੰਡਲ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਨਿਆਸ ਕਰੇ; ਅਗਨੀ-ਤੱਤ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ।

Verse 13

प्रोक्तोऽयं मण्डलन्यासो महातेजोविधायकः । आदिठांतार्णपूर्वं ङेंनमोंतं सोममण्डलम् ॥ १३ ॥

ਇਹ ਮੰਡਲ-ਨਿਆਸ ਮਹਾਤੇਜ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਦਿ-ਬੀਜ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵਰਣ-ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੋਮ-ਮੰਡਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ‘ਨਮੋ’ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰ।

Verse 14

मूर्द्धादिहृदयांतं तु विन्यसेत्साधकोत्तमः । डकारादिक्षकारांतवर्णाद्यं वह्निमण्डलम् ॥ १४ ॥

ਉੱਤਮ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਮੋੜ੍ਹੇ ਤੋਂ ਹਿਰਦੇ ਤੱਕ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਡਕਾਰ ਤੋਂ ਖ਼ਸ਼ਕਾਰ ਤੱਕ ਦੇ ਵਰਣਾਂ ਨਾਲ ਵਹਿਨੀ-ਮੰਡਲ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰ।

Verse 15

ङेंतं हृदादिपादान्तं विन्यसेत्सुसमाहितः । अग्रीषोमात्मको न्यासः कथितः सर्वसिद्धिदः ॥ १५ ॥

ਪੂਰੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਿਆਸ ਕਰ। ਅਗਨੀ-ਸੋਮ ਸਰੂਪ ਇਹ ਨਿਆਸ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 16

न्यसेत्सेंदून्मातृकार्णाञ्जयांतपुरुषात्मने । नमोंते व्यापकं मंत्री हंस्नयासोऽयमीरितः ॥ १६ ॥

ਜਯੰਤ-ਪੁਰੁਸ਼ ਸਰੂਪ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਲਈ ਬੀਜ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਆਸ ਕਰ। ਫਿਰ ਮੰਤ੍ਰ-ਜਾਪੀ ਕਹੇ, ‘ਹੇ ਵਿਯਾਪਕ, ਤੈਨੂੰ ਨਮੋ’—ਇਹੀ ਹੰਸ-ਨਿਆਸ ਹੈ।

Verse 17

अष्टावष्टौ स्वराञ्शेषान्पंचपञ्च मितान्पुनः । उक्तादित्यमुखानेतान्विन्यसेञ्च नवग्रहान् ॥ १७ ॥

ਫਿਰ ਬਾਕੀ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ—ਅੱਠ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਠ—ਅਤੇ ਮਿਤ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਿਆਸ ਕਰ। ਆਦਿਤ੍ਯ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਅਤੇ ਨਵਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਟਿਕਾ।

Verse 18

आधारलिंगयोर्नाभौ हृदि कंठे मुखांतरे । भ्रूमध्ये च तथा भाले ब्रह्मरंघ्रे न्यसेत्क्रमात् ॥ १८ ॥

ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਕੰਠ ਵਿੱਚ, ਮੁਖ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਭ੍ਰੂਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਲਲਾਟ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਰੰਧ੍ਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਆਸ ਕਰੇ।

Verse 19

हंसाख्यमग्नीषोमाख्यं मंडलत्रयमेव च । पुनर्न्यासत्रयं कुर्यान्मूलेन व्यापकं चरेत् ॥ १९ ॥

ਹੰਸ-ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਅਗਨੀਸ਼ੋਮ-ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਮੰਡਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ; ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਨਿਆਸ ਮੁੜ ਕਰੇ ਅਤੇ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਨਿਆਸ/ਜਪ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰੇ।

Verse 20

एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेत्सूर्यं हृदबुजे । दानाभयाब्जयुगलं धारयंतं करै रविम् ॥ २० ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਆਸ-ਵਿਧੀ ਕਰਕੇ, ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ—ਉਸ ਰਵੀ ਦਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ-ਵਰਦ ਅਤੇ ਅਭਯ-ਪ੍ਰਦ ਕਮਲ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

कुंडलां गदकेयूरहारिणं च त्रयीतनुम् । ध्यात्वैवं प्रजपेन्मंत्री वसुलक्षं दशांशतः ॥ २१ ॥

ਕੁੰਡਲ, ਗਦਾ, ਕੇਯੂਰ ਅਤੇ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤ੍ਰਈ-ਵੇਦਮਯ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਅੱਠ ਲੱਖ ਵਾਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹਵਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 22

रक्तांभोजैस्तिलैर्वापि जुहुयाद्विधिवद्वसौ । प्रथमं पीठयजने धर्मादीनां स्थले यजेत् ॥ २२ ॥

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ। ਪੀਠ-ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਸਨ-ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 23

प्रभूतं विमलं शारं समाराध्यमनंतरम् । परमादिमुखं मध्ये खबिंबांतं प्रपूजयेत् ॥ २३ ॥

ਫਿਰ ਉਸ ਪ੍ਰਚੁਰ, ਨਿਰਮਲ, ਸਾਰ-ਤੱਤ ਨੂੰ—ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਆਰਾਧ੍ਯ ਹੈ—ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਮ ਆਦਿ-ਮੁਖ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਆਕਾਸ਼-ਮੰਡਲ ਦੇ ਬਿੰਬ-ਅੰਤ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰਿਤ ਹੈ।

Verse 24

सोमाग्निमंडलं पूज्यरविमंडलमर्चयेत् । दीप्ता सूक्ष्मा जया भद्रा विभूतिर्विमला तथा ॥ २४ ॥

ਸੋਮ-ਅਗਨੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਰਵੀ-ਮੰਡਲ ਦਾ ਅਰਚਨ ਕਰੇ। (ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਦੀਪਤਾ, ਸੂਖ਼ਮਾ, ਜਯਾ, ਭਦਰਾ, ਵਿਭੂਤੀ ਅਤੇ ਤਥਾ ਵਿਮਲਾ ਹਨ।

Verse 25

अमोघा विद्युता सर्वतोमुखी पीठशक्तयः । ह्रस्वत्रयोक्तिजाः क्लीबही ना वह्नींदुसंयुताः ॥ २५ ॥

ਪੀਠ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਮੋਘਾ, ਵਿਦ੍ਯੁਤਾ ਅਤੇ ਸਰਵਤੋਮੁਖੀ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਹ੍ਰਸ੍ਵ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈਆਂ/ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਲੀੰ, ਹੀੰ, ਨਾ—ਨਾਲ ਹੀ ਵਹ્નਿ (ਅਗਨੀ) ਅਤੇ ਇੰਦੂ (ਚੰਦਰ) ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹਨ।

Verse 26

स्वरा बीजानि शक्तीनां तदाद्याः पूजयेत्तुः ताः । ब्रह्मविष्णुशिवात्मा ते सृष्टिः शेषान्विताप्यसौ ॥ २६ ॥

ਸੁਰ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਬੀਜ (ਬੀਜਾਕਸ਼ਰ) ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਇਹ ਸਮੂਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ—ਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਤ—ਧਾਰਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 27

एवं चान्ते योग पीठात्मने हृदयमीरयेत् । ताराद्योऽयं पीठमंत्रस्त्वनेनासनमादिशेत् ॥ २७ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗ-ਪੀਠ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹ੍ਰਿਦਯ-ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰੇ। ‘ਤਾਰਾ’ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪੀਠ-ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ; ਇਸੀ ਨਾਲ ਆਸਨ (ਪੂਜਾ-ਸਥਾਨ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ/ਆਗਿਆ ਕਰੇ।

Verse 28

ध्रुवो वियद्बिंदुयुतं खं खखोल्काय दृन्मनुः । नवार्णाय च मनवे मूर्तिं संकल्पयेत्सुधीः ॥ २८ ॥

ਵਿਵੇਕੀ ਸਾਧਕ ‘ਖ’ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਵਿਯਤ् (ਆਕਾਸ਼) ਅਤੇ ਬਿੰਦੂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਕਰਕੇ ਧ੍ਰੁਵ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਖਖੋਲਕਾ ਤੇ ਦ੍ਰਿਨ-ਮਨੁ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਮੇਤ ਨਵਾਕਸ਼ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਪੇ।

Verse 29

साक्षिणं जगतां तस्यामावाह्य विधिवद्यजेत् । ततः षडंगामाराध्य द्विक्ष्वष्टांगं प्रपूजयेत् ॥ २९ ॥

ਉਸ (ਯੰਤਰ/ਵੇਦੀ) ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਵਾਹਨ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਛਡੰਗ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਰੂਪ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 30

संपूज्य मध्ये वादित्यं रविं भानुं च भास्करम् । सूर्यं दिशासु सद्यादिपंच ह्रस्वादिकानिमान् ॥ ३० ॥

ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਆਦਿਤ੍ਯ ਨੂੰ—ਰਵਿ, ਭਾਨੁ, ਭਾਸਕਰ ਅਤੇ ਸੂਰਯ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਯਕ ਪੂਜ ਕੇ, ਫਿਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸਦ੍-’ ਆਦਿ ਪੰਜ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਹ੍ਰਸ੍ਵ ਆਦਿ (ਸੁਰ-ਰੂਪ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਨਿਆਸ ਕਰੇ।

Verse 31

स्वस्वनामादिवर्णाद्याः शक्तयोऽर्च्या विदिक्षु च । उषां प्रज्ञां प्रभां संध्यां ततो ब्रह्मादिकान्यजेत् ॥ ३१ ॥

ਵਿਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੇ ਆਦਿ ਵਰਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਅਰਚਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਉਸ਼ਾ, ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ, ਪ੍ਰਭਾ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 32

पुरतोऽरुणमभ्यर्च्य सोमं ज्ञं च गुरुं भृगुम् । दिक्ष्वर्यमादिकानिष्ट्वा भूमिजं च शनैश्चरम् ॥ ३२ ॥

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਅਰੁਣ ਦਾ ਅਭ੍ਯਰਚਨ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਸੋਮ, ਜ੍ਞ (ਬੁਧ), ਗੁਰੂ (ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ) ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ (ਸ਼ੁਕਰ) ਦਾ ਯਜਨ ਕਰੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯਥਾਵਿਧੀ ਇਸ਼ਟੀ ਕਰਕੇ, ਭੂਮਿਜ (ਮੰਗਲ) ਅਤੇ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ (ਸ਼ਨੀ) ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 33

राहुं केतुं च कोणेषु पूर्ववत्परिपूजयेत् । इंद्राद्यानपि वज्राद्यान्पूजयेत्पूर्ववत्सुधीः ॥ ३३ ॥

ਕੋਣ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹੁ ਅਤੇ ਕੇਤੂ ਦੀ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਾਧਕ ਇੰਦਰ ਆਦਿ (ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ) ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਰਵੋਕਤ ਰੀਤ ਨਾਲ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰੇ।

Verse 34

इत्थं संपूज्य विधिवद्भास्करं भक्तवत्सलम् । समाहितो दिनेशाय दद्यादर्ध्यं दिने दिने ॥ ३४ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਕਤਵਤਸਲ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰ, ਦਿਨੇਸ਼ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 35

प्राणानायम्य सद्भूमौ न्यासान्कृत्वा पुरोदितान् । विधाय मंडलं भानोः पीठं पूर्ववदर्चयेत् ॥ ३५ ॥

ਸ਼ੁੱਧ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਭਾਨੂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਬਣਾਵੇ, ਫਿਰ ਪੂਰਵਵਤ ਉਸ ਦੇ ਪੀਠ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 36

ध्यात्वार्कं प्रयजेद्द्विव्यैर्मानसैरुपचारकैः । पात्रं ताम्रमयं प्रस्थतोयग्राहि सुशोभनम् ॥ ३६ ॥

ਅਰਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਨਸਿਕ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਜਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸੁੰਦਰ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਵਰਤੇ।

Verse 37

निधाय मंडले रक्तचंदनादिविनिर्मिते । विलोममातृकामूलमुञ्चरन्पूरयेज्जलैः ॥ ३७ ॥

ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਣੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ-ਬੀਜ ਨੂੰ ਉਲਟੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇਵੇ।

Verse 38

सूर्यबिंबविनिर्गच्छत्सुधांबुधिविभावितैः । कुंकुमं रोजनां राजीं चंदनं रक्तचंदनम् ॥ ३८ ॥

ਸੂਰਜ-ਬਿੰਬ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਬਲਵਾਨ ਹੋਏ ਸੁਗੰਧਿਤ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ—ਕੁੰਕੁਮ, ਰੋਚਨਾ, ਸੁਗੰਧੀ ਰੰਗ-ਰੇਖਾਂ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ—ਇਹ ਸਭ ਰੱਖੇ।

Verse 39

करवीरं जपाशालिकुशश्यामाकतंडुलान् । तिलवेणुयवांश्चैव निक्षिपेत्सलिले शुभे ॥ ३९ ॥

ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਵਿੱਚ ਕਰਵੀਰ, ਜਪਾ ਫੁੱਲ, ਸ਼ਾਲੀ ਚੌਲ, ਕੁਸ਼, ਸ਼ਿਆਮਾਕ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਤਿਲ, ਵੇਣੁ (ਬਾਂਸ) ਅਤੇ ਜੌ ਵੀ ਪਾ ਦੇਵੇ।

Verse 40

सांगं सावरणं तत्रावाह्यार्कं पूर्ववद्यजेत् । गंधपुष्पधूपदीपनैवेद्याद्यै र्विधानतः ॥ ४० ॥

ਉੱਥੇ ਅਰਕ (ਸੂਰਜਦੇਵ) ਨੂੰ ਸਾਂਗ ਅਤੇ ਸਾਵਰਣ ਸਮੇਤ ਆਵਾਹਨ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵਾ, ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 41

प्राणायामत्रयं कृत्वा कुर्यादंगानि पूर्ववत् । सुधाबीजं चंदनेन दक्षे करतले लिखेत् ॥ ४१ ॥

ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅੰਗ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਉੱਤੇ ‘ਸੁਧਾ-ਬੀਜ’ ਲਿਖੇ।

Verse 42

तेनाच्छाद्यार्ध्यपात्रं च जपेन्मनुमनन्यधीः । अष्टोत्तरशतावृत्त्या पुनः संपूज्य भास्करम् ॥ ४२ ॥

ਉਸ ਨਾਲ ਅਰਘ੍ਯ-ਪਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ, ਅਨਨ੍ਯ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ-ਜਪ ਕਰੇ; ਅਤੇ 108 ਵਾਰ ਜਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਫਿਰ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 43

हस्ताभ्यां पात्रमादाय जानुभ्यामवनीं गतः । आमूर्ध्नि पात्रमुद्धृत्यांबरेण वरणे रवेः ॥ ४३ ॥

ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਾਤਰ ਲੈ ਕੇ ਸਾਧਕ ਘੁੱਟਣਿਆਂ ਦੇ ਬਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਵੇ। ਫਿਰ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਸੂਰਜ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰੇ।

Verse 44

दृष्टिं चाधाय मनसा पूजयित्वा रविं पुनः । साधकेन स्वकैक्येन मूलमंत्रं धिया जपन् ॥ ४४ ॥

ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਸੂਰਜਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਤਦ ਸਾਧਕ ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦਾ ਮਨਸਿਕ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 45

अर्ध्यं दद्याद्रविं ध्यायव्रक्तचंदनमंडले । दत्त्वा पुष्पांजलिं भूयो जपेदष्टोत्तरं शतम् ॥ ४५ ॥

ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਵਿ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਪਾਂਜਲੀ ਦੇ ਕੇ, ਮੁੜ ਅਸ਼ਟੋੱਤਰ ਸ਼ਤ (੧੦੮) ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 46

नित्यं वा तद्विनेऽप्येवमर्ध्यं दद्याद्विवस्वते । तेन तुष्टो दिनेशोऽस्मै दद्याद्वित्तं यशः सुखम् ॥ ४६ ॥

ਜਾਂ ਉਸ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਨਿੱਤ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਦਿਨੇਸ਼ਵਰ ਉਸ ਨੂੰ ਧਨ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਖ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 47

पुत्रान्पौत्रानभीष्टं च यद्यत्सर्वं प्रयच्छति । अर्ध्यदानमिदं प्रोक्तमायुरारोग्यवर्द्धनम् ॥ ४७ ॥

ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ-ਦਾਨ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਯੁ ਅਤੇ ਆਰੋਗਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 48

धनधान्यपशुक्षेमक्षेत्रमित्रकलत्रदम् । तेजोवीर्ययशःकीर्तिविद्याविभवभोगदम् ॥ ४८ ॥

ਇਹ ਧਨ-ਧਾਨ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਖੇਮ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ; ਖੇਤ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕਲਤ੍ਰ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਜ, ਵੀਰਜ, ਯਸ਼-ਕੀਰਤੀ, ਵਿਦਿਆ, ਵੈਭਵ ਅਤੇ ਭੋਗ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 49

गायत्र्याराधनासक्तः संध्यावंदनतत्परः । एवं मनुं जपन्विप्रो दुःखं नैवाप्नुयात्क्वचित् ॥ ४९ ॥

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਾਇਤ੍ਰੀ-ਆਰਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ-ਵੰਦਨ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।

Verse 50

विकर्तनाय निर्माल्यमेवं संपूज्य दापयेत् । वियद्वह्निमरुत्साद्यांतार्वीसेंदुसमन्वितम् ॥ ५० ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਰਤਨ (ਸੂਰਯਦੇਵ) ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਨਿਰਮਾਲ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼, ਅੱਗ, ਵਾਯੂ ਆਦਿ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਸਮੇਤ—ਧਰਾ, ਵਾਰੀ (ਸਮੁੰਦਰ/ਨਦੀ) ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਨਾਲ—ਦਾਨ-ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 51

मार्तंडभैरवाख्यं हि बीजं त्रैलोक्यमोहनम् । बिंबबीजेन पुटितं सर्वकामफलप्रदम् ॥ ५१ ॥

‘ਮਾਰਤੰਡ-ਭੈਰਵ’ ਨਾਮ ਦਾ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅਤੇ ‘ਬਿੰਬ’ ਬੀਜ ਨਾਲ ਪੁਟਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 52

पूर्ववत्सकलं चान्यदत्र ज्ञेयं मनीषिभिः । भृगुर्जलेंदुमन्वाढ्यः सोमाय हृदयांतिमः ॥ ५२ ॥

ਇੱਥੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸਮਝਣਾ ਹੈ: ਭ੍ਰਿਗੁ ਜਲੇੰਦੂ ਨਾਲ, ਅਨ੍ਵਾਢ੍ਯ ਸੋਮ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਹ੍ਰਿਦਯਾਂਤਿਮ ਵੀ ਸੋਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।

Verse 53

षडक्षरो मंत्रराजो मुनिरस्य भृगुर्मतः । छंदः पंक्तिस्तु सोमोऽस्य देवता परिकीर्तिता ॥ ५३ ॥

ਇਸ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰਰਾਜ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਛੰਦ ਪੰਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਧਿਦੇਵਤਾ ਸੋਮ ਪ੍ਰਕੀਰਤ ਹੈ।

Verse 54

आद्यं बीजं नमः शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये । षड्दीर्घेण स्वबीजेन षडंगानि समाचरेत् ॥ ५४ ॥

ਆਦਿ ਬੀਜ ‘ਨਮಃ’ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ; ਇਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਨਿਯੋਗ ਸਭ ਲਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਛੇ ਦੀਰਘ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਛਡੰਗ ਨਿਆਸ ਕਰੋ।

Verse 55

पूर्णेद्वास्यं स्फटिकभं नीलालकलसन्मुखम् । विभ्राणमिष्टं कुमुदं ध्यायेन्मुक्तास्रजं विधुम् ॥ ५५ ॥

ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਮੁਖ, ਸਫਟਿਕ ਜਿਹੀ ਕਾਂਤੀ, ਨੀਲ ਲਟਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ—ਪ੍ਰਿਯ ਕੁਮੁਦ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਵਿਧੂ ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ।

Verse 56

ऋतुलक्षं जपेन्मंत्रं पायसेन ससर्पिषा । जुहुयात्तद्दशांशेन पीठे सोमांतपूजिते ॥ ५६ ॥

‘ਰਿਤੁਲੱਖ’ ਮਾਤਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਘਿਉ ਮਿਲੇ ਪਾਇਸ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿਓ। ਉਸ ਜਪ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਸੋਮਾਂਤ-ਪੂਜਿਤ ਪੀਠ ਉੱਤੇ ਹੋਮ ਕਰੋ।

Verse 57

मूर्तिमूलेन संकल्प्य पूजयेद्विधिवद्विधुम् । केसरेष्वंगपूजा स्यात्पत्रेष्वेताश्च शक्तयः ॥ ५७ ॥

ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਧੂ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਕੇਸਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅੰਗ-ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ/ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ।

Verse 58

रोहिणी कृत्तिका चैव रेवती भरणी पुरः । रात्रिरार्द्रा ततो ज्योत्स्ना कला हारसमप्रभा ॥ ५८ ॥

ਰੋਹਿਣੀ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ ਅਤੇ ਰੇਵਤੀ—ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਰਣੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਆਰਦ੍ਰਾ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸਨਾ ਅਤੇ ਕਲਾ, ਹਾਰ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 59

सुशुक्लमाल्यवसनामुक्ताहारविभूषिताः । सर्वास्स्तनभराक्रांता रचितांजलयः शुभाः ॥ ५९ ॥

ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੱਟੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭੂਸ਼ਿਤ—ਉਹ ਸਭ ਸਤਨ-ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਸਨ।

Verse 60

स्वप्रियासक्तमनसो मदविभ्रममंथराः । समभ्यर्च्याः सरोजाक्ष्यः पूर्णेंदुसदृशाननाः ॥ ६० ॥

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਮ-ਮਦ ਦੇ ਵਿਲਾਸ ਨਾਲ ਮੰਦ ਚਾਲ ਵਾਲੀਆਂ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀਆਂ—ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਯਥੋਚਿਤ ਪੂਜਣਯੋਗ ਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ।

Verse 61

दलाग्रेषु समभ्यर्च्यास्त्वष्टौ सूर्यादिका ग्रहाः । आदित्यभूसुतबुधमंददेवेज्यराहवः ॥ ६१ ॥

ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਅੱਠ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਆਦਿਤ੍ਯ (ਸੂਰਜ), ਭੂਸੁਤ (ਮੰਗਲ), ਬੁੱਧ, ਮੰਦ (ਸ਼ਨੀ), ਦੇਵੇਜ੍ਯ (ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ) ਅਤੇ ਰਾਹੂ।

Verse 62

शुक्रकेतुयुता ह्येते पूज्याः पत्रग्रगाग्रहाः । रक्तारुणश्वेतनीलपीतधूम्रसिताऽसिताः ॥ ६२ ॥

ਸ਼ੁੱਕਰ ਅਤੇ ਕੇਤੂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹ—ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਮਾਰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਗਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਾਲ, ਅਰੁਣ, ਚਿੱਟਾ, ਨੀਲਾ, ਪੀਲਾ, ਧੂੰਏਂ ਵਰਗਾ, ਫਿੱਕਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਹਨ।

Verse 63

वामोरुन्यस्ततद्धस्ता दक्षिणेन धृताभयाः । सोकपालांस्तदस्त्राणि तद्वाह्ये पूजयेत्सुधीः ॥ ६३ ॥

ਖੱਬੀ ਜੰਘ ਉੱਤੇ ਉਚਿਤ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅਭਯ-ਮੁਦਰਾ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਸਾਧਕ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਤੇ ਆਯੁਧਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਦੇਵ ਦੇ ਵਾਹਨ ਸਮੇਤ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜੇ।

Verse 64

एव संसाधितो मंत्रः प्रयच्छेदिष्टमात्मनः । पौर्णमास्यां जिताहारो दद्यादर्ध्यं विधूदये ॥ ६४ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਮੰਤ੍ਰ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਆਹਾਰ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ, ਚੰਦਰ ਉਦੇ ਵੇਲੇ ਸੋਮਦੇਵ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 65

मंडलत्रितर्यं कुर्यात्प्राक्प्रत्यगायतं भुवि । पश्चिमे मंडले स्थित्वा पूजाद्रव्यं च मध्यमे ॥ ६५ ॥

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੰਡਲ ਬਣਾਏ। ਪੱਛਮੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਮੱਧਲੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਰੱਖੇ।

Verse 66

संस्थाप्य सोममन्यस्मिन्मंडलेऽब्जसमन्विते । समभ्यर्च्यं विधानेन पीठपूजनपूर्वकम् ॥ ६६ ॥

ਕਮਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਪੀਠ-ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਯਥਾਵਤ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 67

स्थापयेद्राजतं पात्रं पुरतस्तत्र मंत्रवित् । सुरभीपयसापूर्य्य तं स्पृशन्प्रजपेन्मनुम् ॥ ६७ ॥

ਉੱਥੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਦ ਸਾਧਕ ਸਾਹਮਣੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਰੱਖੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰਭੀ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਦਿਆਂ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 68

अष्टोत्तरशतं पश्चाद्विद्या मंत्रेण मंत्रवित् । दद्यान्निशाकरायार्ध्यं सर्वाभीष्टार्थसिद्धये ॥ ६८ ॥

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਦ ਸਾਧਕ ਵਿਦਿਆ-ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਅਸ਼ਟੋੱਤਰ-ਸ਼ਤ ਜਪ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸਭ ਅਭੀਸ਼ਟ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਕਰ (ਚੰਦਰਦੇਵ) ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 69

कुर्यादनेन विधिना प्रतिमासमतंद्रितः । वर्षांतरेण सवष्टं प्राप्नोति भुविमानवः ॥ ६९ ॥

ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਬਿਨਾ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 70

विद्ये विद्यामालिनि स्यादंत चंद्रिणि कतवदेत् । चंद्रमुखि द्विठांतोऽयं विद्यामंत्र उदाहृतः ॥ ७० ॥

‘ਹੇ ਵਿਦਿਆ, ਹੇ ਵਿਦਿਆਮਾਲਿਨੀ, ਹੇ ਚੰਦ੍ਰਿਣੀ (ਚੰਦ੍ਰ-ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੀ), ਹੇ ਚੰਦ੍ਰਮੁਖੀ’—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ‘ਠ’ ਦੇ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਅੰਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਵਿਦਿਆ-ਮੰਤ੍ਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 71

एवं कुमुदिनीनाथमंत्रं यो जपति ध्रुवम् । धनं धान्यं सुतान्पौत्रान्सौभाग्यं लभतेऽचिरात् ॥ ७१ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਕੂਮੁਦਿਨੀਨਾਥ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਧਨ, ਧਾਨ, ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰ ਅਤੇ ਸੌਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 72

अथांगारकमंत्रं तु वक्ष्ये धनसुतप्रदम् । तारो दीर्घेंदुयुग्व्योम तदेवेंदुयुतः पुनः ॥ ७२ ॥

ਹੁਣ ਮੈਂ ਅੰਗਾਰਕ (ਮੰਗਲ) ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਧਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—‘ਤਾਰ’ (ਓਂ), ਫਿਰ ਲੰਮਾ ‘ਈ’, ਫਿਰ ‘ਇੰਦੁ’ (ਂ), ਫਿਰ ‘ਯੁਗ੍’ (ਗ), ਫਿਰ ‘ਵ੍ਯੋਮ’ (ਹ); ਅਤੇ ਮੁੜ ਉਹੀ ਕ੍ਰਮ ‘ਇੰਦੁ’ (ਂ) ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 73

षांतः सर्गी च चंडीशौ क्रमार्दिदुविसर्गिणै । षडर्णोऽयं महामंत्रो मंगलस्याखिलेष्टदः ॥ ७३ ॥

‘ਸ਼ਾਂ’, ‘ਤಃ’, ‘ਸਰਗੀ’, ‘ਚ’ ਅਤੇ ‘ਚੰਡੀਸ਼’—ਇਹ ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸਰਗ ਸਮੇਤ—ਇਹ ਛੇ ਅੱਖਰੀ ਮਹਾਮੰਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਮੰਗਲ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 74

विरूपाक्षो मुनिश्छंदोगायत्रं देवता कुजः । मंत्रार्णैः षड्भिरंगानि क्रुर्वन्ध्यायेद्धरात्मजम् ॥ ७४ ॥

ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਰੂਪਾਖ਼ਸ਼ ਹਨ, ਛੰਦ ਗਾਇਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਕੁਜ (ਮੰਗਲ) ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਡੰਗ-ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਮੰਗਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 75

मेषस्थं रक्तवस्रांगं शूलशक्तिगदावरान् । करैर्बिभ्राणमीशानस्वेदजं भूंसुतं स्मरेत् ॥ ७५ ॥

ਮੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਲਾਲ ਦੇਹ ਵਾਲਾ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਈਸ਼ਾਨ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਸਵੇਦ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਧਰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਮੰਗਲ—ਇਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 76

रसलक्षं जपेन्मंत्रं दशांशं खदिरोद्भवैः । समिद्भिर्जुहुयादग्नौ शैवे पीठे यजेत्कुजम् ॥ ७६ ॥

ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਪ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਖਦਿਰ ਦੀਆਂ ਸਮਿਧਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰੋ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੈਵ ਪੀਠ ਉੱਤੇ ਕੁਜ (ਮੰਗਲ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

Verse 77

प्रागंगानि समाराध्य ह्येकविंशतिकोष्टकम् । मंगलोभूमिपुत्रश्च ऋणहर्ता धनप्रदः ॥ ७७ ॥

ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਵਾਂਗਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਇਕੀ ਕੋਸ਼ਟਕ (ਵਿਨਿਆਸ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਤਦ ਭੂਮੀ-ਪੁੱਤਰ ਮੰਗਲ ਕਰਜ਼ਾ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 78

स्थिरासनो महाकायः सर्वकर्मावरोधकः । लोहितो लोहिताक्षश्च सामगानां कृपाकरः ॥ ७८ ॥

ਉਹ ਅਡੋਲ ਆਸਨ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਹਧਾਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਦੁਰਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਹਿਤ, ਲੋਹਿਤਾਖ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਮਗਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹੈ।

Verse 79

धरात्मजः कुजो भौमो भूमिदो भूमिनंदनः । अंगारको महीसूनुः सर्वरोगापहारकः ॥ ७९ ॥

ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ—ਕੁਜ, ਭੌਮ; ਭੂਮੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਭੂਮੀਨੰਦਨ; ਅੰਗਾਰਕ, ਮਹੀਸੂਨੁ (ਮੰਗਲ) ਅਤੇ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 80

वृष्टिकर्ता वृष्टिहर्ता सर्वकार्यार्थसिद्धिदः । इत्येक र्विशतिः प्रोक्ता मूर्तयो भूसुतस्य वै ॥ ८० ॥

ਉਹ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਰਜਾਂ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੂਸੁਤ ਦੀਆਂ ਇਕੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

Verse 81

मंगलादीन्यजेन्मंत्री स्वस्वस्थानस्थितान्क्रमात् । इंद्राद्यानपि वज्रादीनेवं सिद्धो भवेन्मनुः ॥ ८१ ॥

ਮੰਤ੍ਰ-ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੀ ਵਜ੍ਰ ਆਦਿ ਆਯੁਧਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਜੇ; ਤਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 82

सुतकामा कुरंगाक्षी भौमव्रतमुपाचरेत् । मार्गशीर्षेऽथ वैशाखे व्रतारंभः प्रशस्यते ॥ ८२ ॥

ਹੇ ਕੁਰੰਗਾਖੀ! ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਭੌਮ ਵਰਤ (ਮੰਗਲਵਾਰ ਦਾ ਵਰਤ) ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ।

Verse 83

अरुणोदयवेलायामुत्थायावश्यकं पुनः । विनिर्वर्त्य रदान्धावेदपामार्गेण वाग्यता ॥ ८३ ॥

ਅਰੁਣੋਦਯ ਵੇਲੇ ਉੱਠ ਕੇ ਫਿਰ ਨਿੱਤ ਦੇ ਆਵਸ਼੍ਯਕ ਸ਼ੌਚਾਦਿ ਕਰਮ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰੇ। ‘ਵੇਦ-ਪਾਮਾਰਗ’ ਦੀ ਦਾਤਣ ਨਾਲ ਦੰਦ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਵਾਣੀ-ਸੰਯਮ ਧਾਰੇ।

Verse 84

स्नात्वा रक्तांबरधरा रक्तमाल्यविलेपना । नैवेद्यादींश्च संभारान्रक्तान्सर्वान्प्रकल्पयेत् ॥ ८४ ॥

ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਲਾਲ ਬਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ, ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਲੇਪਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਵੇ। ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਆਦਿ ਸਾਰੀ ਪੂਜਾ-ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।

Verse 85

योग्यं विप्रं समाहूय कुजमर्चेत्तदाज्ञया । रक्तगोगोमयालिप्तभूमौ रक्तासने विशेत् ॥ ८५ ॥

ਯੋਗ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਜ (ਮੰਗਲ) ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ। ਲਾਲ ਗਾਂ ਦੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਲਿਪੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ।

Verse 86

आचम्य देशकालौ च स्मृत्वा काम्य समुच्चरन् । मङ्गलादीनि नामानि स्वकीयांगेषु विन्यसेत् ॥ ८६ ॥

ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਸੰਕਲਪ ਉਚਾਰਦਿਆਂ ‘ਮੰਗਲ’ ਆਦਿ ਸ਼ੁਭ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਆਸ ਕਰੇ।

Verse 87

मुखे प्रविन्यसेत्साध्वी सामगानां कृपाकरम् । धरात्मजं नसोरक्ष्णोः कुजं भौमं ललाटके ॥ ८७ ॥

ਸਾਧਵੀ ਇਸਤਰੀ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸਾਮਗਾਨਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਿਪਾਕਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੇ; ਨੱਕ ਦੇ ਰੰਧਰਾਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਾਤਮਜ (ਮੰਗਲ) ਨੂੰ ਸਥਾਪੇ; ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਭੂਮਿਪੁੱਤਰ ਕੁਜ-ਭੌਮ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰੇ।

Verse 88

भूमिदं तु भ्रुवोर्मध्ये मस्तके भूमिनन्दनम् । अङ्गारकं शिखायां च सर्वांगे च महीसुतम् ॥ ८८ ॥

ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ‘ਭੂਮਿਦ’ ਨਾਮ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰ; ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ‘ਭੂਮਿਨੰਦਨ’; ਚੋਟੀ ਵਿੱਚ ‘ਅੰਗਾਰਕ’; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਮਹੀਸੁਤ’ ਦਾ ਵਿਨਿਆਸ ਕਰ।

Verse 89

बाहुद्वये न्यसेत्पश्चात्सर्वरोगापहारकम् । मूर्द्धादि वृष्टिकर्तारमापादांतं न्यसेत्सुधीः ॥ ८९ ॥

ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ‘ਸਰਵਰੋਗਾਪਹਾਰਕ’ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਾਧਕ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ‘ਵ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ’ ਦਾ ਵਿਨਿਆਸ ਕਰੇ।

Verse 90

विन्यसेद्रृष्टिहर्तारं मूर्द्धांतं चरणादितः । न्यसेदंते ततो दिक्षु सर्वकार्यार्थसिद्धिदम् ॥ ९० ॥

ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਸਿਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ‘ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿਹਰਤਾ’ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰ। ਫਿਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਨਿਆਸ ਕਰ; ਇਹ ਸਭ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 91

नाभौ हृदि शिरस्यारं वक्रे भूमिजमेव च । विन्यस्यैवं निजे देहे ध्यायेत्प्राग्वद्धरात्मजम् ॥ ९१ ॥

ਨਾਭੀ, ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ‘ਅਰ’ (ਚੱਕਰ ਦੀ ਅਰ) ਦਾ ਵਿਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਵਕ੍ਰ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ‘ਭੂਮਿਜ’ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਧਰਾਤਮਜ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ।

Verse 92

मानसैरुपचारैश्च संपूज्यार्ध्यं निधापयेत् । एकविंशतिकोष्ठाढ्ये त्रिकोणे ताम्रपत्रगे ॥ ९२ ॥

ਮਾਨਸਿਕ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਲੀਭਾਂਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇਕੀ ਕੋਠਿਆਂ ਵਾਲੀ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਥਾਲੀ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਵਿੱਚ ਅਰਘ੍ਯ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ।

Verse 93

आवाह्याङ्गारकं तत्र रक्तपुष्पादिभिर्यजेत् । अङ्गानि पूर्वमाराध्य मङ्गलादीन्प्रपूजयेत् ॥ ९३ ॥

ਉੱਥੇ ਅੰਗਾਰਕ (ਮੰਗਲ) ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਕੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗ-ਪੂਜਨ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਮੰਗਲ ਆਦਿ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ॥੯੩॥

Verse 94

एकविंशतिकोष्ठेषु चक्रमारं च भूमिजम् । त्रिकोणेषु च सम्पूज्य बहिरष्टौ च मातृकाः ॥ ९४ ॥

ਇੱਕੀ ਕੋਠਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰਮਾਰ ਅਤੇ ਭੂਮਿਜ (ਭੌਮ) ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਤ੍ਰਿਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਅੱਠ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ॥੯੪॥

Verse 95

इंद्रादीनथ वज्रादीन्बाह्ये संपूजयेत्पुनः । धूपदीपौ समर्प्याथ गोधूमान्नं निवेदयेत् ॥ ९५ ॥

ਫਿਰ ਬਾਹਰ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ ਆਦਿ ਦਿਵ੍ਯ ਆਯੁਧਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਗੇਹੂੰ ਦਾ ਅੰਨ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਵਜੋਂ ਭੇਟ ਕਰੇ॥੯੫॥

Verse 96

ताम्रपात्रे शुद्धतोयपूरिते रक्तचंदनम् । रक्तपुष्पाक्षतफलान्याक्षिप्यार्ध्यं समर्पयेत् । मंगलाय ततो मंत्री इदं मंत्रद्वयं पठेत् ॥ ९६ ॥

ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਲਾਲ ਫੁੱਲ, ਅਖ਼ਤ ਅਤੇ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਮੰਗਲ ਲਈ ਮੰਤਰੀ ਇਹ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰ ਪਾਠ ਕਰੇ॥੯੬॥

Verse 97

भूमिपुत्र महातेजः स्वेदोद्भवपिनाकिनः । सुतार्थिनी प्रपन्ना त्वां गृहाणार्ध्यं नमोऽस्तु ते ॥ ९७ ॥

ਹੇ ਭੂਮੀਪੁੱਤਰ! ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ! ਹੇ ਸਵੇਦ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ! ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹਾਂ; ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ॥੯੭॥

Verse 98

रक्तप्रवालसंकाश जपाकुसुमसन्निभ । महीसुत महाभाग गृहाणार्ध्यं नमोऽस्तु ते ॥ ९८ ॥

ਹੇ ਲਾਲ ਪ੍ਰਵਾਲ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਜਪਾ-ਫੁੱਲ ਸਮਾਨ! ਹੇ ਧਰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਭਾਗ, ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 99

एकविंशतिपूर्वोक्तैर्ङेनमोंतैंश्च नामभिः । ताराद्यैः प्रणमेत्पश्चात्तावत्यश्च प्रदक्षिणाः ॥ ९९ ॥

ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਇਕੀ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ—‘ਙੇ’ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ‘ਨਮੋਂ’ ਅਤੇ ‘ਤੈਂ’ ਸਮੇਤ—ਜਪ ਕਰੇ; ਫਿਰ ‘ਤਾਰਾ…’ ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਨੀ ਹੀ ਪ੍ਰਦੱਖਿਣਾਂ ਕਰੇ।

Verse 100

धरणीगर्भसंभूतं विद्युत्तेजः समप्रभम् । कुमारं शक्तिहस्तं च मङ्गलं प्रणमाम्यहम् ॥ १०० ॥

ਧਰਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਤੇਜ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਕੌਮਾਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਗਲ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 101

ततो रेखात्रयं कुर्यात्खदिरांगारकेण च । मार्जयेद्वामपादेन मंत्राभ्यां च समाहिता ॥ १०१ ॥

ਫਿਰ ਖਦਿਰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਅੰਗਾਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਰੇਖਾਂ ਬਣਾਏ; ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦਿਆਂ, ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਜਿਤ (ਸਮ) ਕਰੇ।

Verse 102

दुःखदौर्भाग्यनाशाय पुत्रसंतानहेतवे । कृतरेखात्रयं वामपादेनैतत्प्रमार्ज्म्यहम् ॥ १०२ ॥

ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁਰਭਾਗ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਸਤੇ, ਮੈਂ ਬਣਾਈਆਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੇਖਾਂ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਹੁਣ ਪ੍ਰਮਾਰਜਿਤ ਕਰਦਾ/ਕਰਦੀ ਹਾਂ।

Verse 103

ऋणदुः खविनाशाय मनोभीष्टार्थसिद्धिये । मार्जयाम्यसिता रेखास्तिस्रो जन्मत्रयोद्भवाः ॥ १०३ ॥

ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਮਨ-ਇੱਛਤ ਅਰਥ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ, ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਾਲੀਆਂ ਰੇਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ/ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।

Verse 104

स्तुवीत धरणीपुत्रं पुष्पांजलिकरा ततः । ध्यायंती तत्पदांभोजं पूजासांगत्वसिद्धये ॥ १०४ ॥

ਫਿਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਕਰ ਜੋੜ ਕੇ ਧਰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰੇ; ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੂਜਾ ਸਾਂਗੋਪਾਂਗ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।

Verse 105

ऋणहर्त्रे नमस्तुभ्यं दुःखदारिद्र्यनाशिने । सौभाग्यसुखदो नित्यं भव मे धरणीसुत ॥ १०५ ॥

ਹੇ ਕਰਜ਼ਾ ਹਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਹੇ ਧਰਤੀ-ਪੁੱਤਰ, ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣ।

Verse 106

तप्तकांचनसंकाश तरुणार्कसमप्रभ । सुखसौभाग्यधनद ऋणदारिद्य्रनाशक ॥ १०६ ॥

ਹੇ ਤਪੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ, ਨਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ! ਹੇ ਸੁਖ, ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਹੇ ਕਰਜ਼ੇ ਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦੇ ਨਾਸਕ!

Verse 107

ग्रहराज नमस्तेऽस्तु सर्वकल्याणकारक । प्रसादं कुरु देवेश सर्वकल्याणभाजन ॥ १०७ ॥

ਹੇ ਗ੍ਰਹਰਾਜ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਤੂੰ ਸਭ ਮੰਗਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਧਾਮ ਹੈਂ।

Verse 108

देवदानवगंधर्वयक्षराक्षसपन्नगाः । आप्नुवन्ति शिवं सर्वे सदा पूर्णमनोरथाः ॥ १०८ ॥

ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ ਅਤੇ ਨਾਗ—ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਵ-ਰੂਪ ਮੰਗਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 109

आचिरादेव लोकेऽस्मिन्यस्याराधनतो जनाः । प्राप्नुवन्ति सुखं तस्मै नमो धरणिसूनवे ॥ १०९ ॥

ਜਿਸ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਨਾਲ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਧਰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 110

यो वक्रगतिमापन्नो नृणां दुःखं प्रयच्छति । पूजितः सुखसौभाग्यं तस्मै क्ष्मासूनवे नमः ॥ ११० ॥

ਜੋ ਵਕ੍ਰ ਗਤੀ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੁਖ ਤੇ ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਧਰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 111

नभसि द्योतमानाय सर्वकल्याणहेतवे । मङ्गलाय नमस्तुभ्यं धनसंतानहेतवे ॥ १११ ॥

ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਮੰਗਲ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਧਨ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਦਾਤਾ ਮੰਗਲਦੇਵ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 112

प्रसादं कुरु मे भौममंगलप्रद मंगल । मेषवाहन रुद्रात्मन्देहि पुत्रान्धनं यशः ॥ ११२ ॥

ਹੇ ਭੌਮ, ਮੰਗਲ-ਪ੍ਰਦ ਮੰਗਲ! ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਹੇ ਮੇਸ਼ਵਾਹਨ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾਤਮਨ—ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਬਖ਼ਸ਼।

Verse 113

एवं स्तुत्वा प्रणम्याथ विसृज्य धरणीसुतम् । यथाशक्त्या प्रदाय स्वं गृह्णीयाद्ब्रणाशिषः ॥ ११३ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 114

गुरवे दक्षिणां दत्त्वा भुञ्जीयात्तन्निवेदितम् ॥ ११४ ॥

ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਵੇਦਿਤ ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ-ਭੋਜਨ ਛਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 115

एवमावत्सरं कुर्यात्प्रतिमंगलवासरम् । तिलैर्होमं विधायाथ शतार्द्धं भोजयोद्द्विजान् ॥ ११५ ॥

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ, ਹਰ ਮੰਗਲਵਾਰ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਪੰਜਾਹ ਦੇ ਦੋਗੁਣੇ ਅਰਥਾਤ ਸੌ ਦਵਿਜਾਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 116

भौममूर्तिं स्वर्णमयीमाचार्याय समर्पयेत् । मंडलस्थे घटेऽभ्यर्च्येत्सुतसौभाग्यसिद्धये ॥ ११६ ॥

ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਭੌਮ (ਮੰਗਲ) ਦੀ ਸੁਵਰਨਮਈ ਮੂਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਭਿਆਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੌਭਾਗ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 117

एवं व्रतपरा नारी प्राप्नुयात्सुभगान्सुतान् । ऋणनाशाय वित्तार्थं व्रतं कुर्यात्पुमानपि ॥ ११७ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਇਸਤਰੀ ਸੌਭਾਗੇ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਵੀ ਕਰਜ਼ਾ ਨਾਸ ਅਤੇ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰੇ।

Verse 118

ब्राह्मणः प्रजपेन्मन्त्रंमग्निर्मूर्द्धेति वैदिकम् । अंगारकस्य गायत्रीं वक्ष्ये यजनसिद्धये ॥ ११८ ॥

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ “ਅਗਨਿ ਮੂਰਧੇ” ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਯਜ੍ਞ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਮੈਂ ਅੰਗਾਰਕ (ਮੰਗਲ) ਦੀ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 119

अंगारकाय शब्दांते विद्महे पदमीरयेत् । शक्तिहस्ताय वर्णांते धीमहीति समुञ्चरेत् ॥ ११९ ॥

“ਅੰਗਾਰਕਾਯ” ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ “ਵਿਦ੍ਮਹੇ” ਪਦ ਉਚਾਰੋ। ਅਤੇ “ਸ਼ਕਤਿਹਸਤਾਯ” ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ “ਧੀਮਹਿ” ਕਹੋ।

Verse 120

तन्नो भौमः प्रचोवर्णान्दयांदिति च संवदेत् । भौमस्यैषा तु गायत्री जप्तुः सर्वेष्टसिद्धिदा ॥ १२० ॥

“ਤੰਨੋ ਭੌਮਹ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ, ਦਯਾ ਦਦਾਤੁ” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਪ ਕਰੋ। ਇਹ ਭੌਮ (ਮੰਗਲ) ਦੀ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਹੈ; ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਭ ਇੱਛਤ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 121

भौमोपासनमेतद्धि बुधमन्त्रमथोच्यते । फांतः कर्णेंदुसंयुक्तो बुधो ङेंते हदंतिमः ॥ १२१ ॥

ਇਹ ਭੌਮ (ਮੰਗਲ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਬੁਧ (ਮਰਕਰੀ) ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—“ਫਾਂ” ਕਾਨ ਅਤੇ ਚੰਦਰ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, “ਬੁਧ” ਸ਼ਬਦ ਸਮੇਤ, “ਙੇਂਤੇ” ਤੇ ਸਮਾਪਤ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ “ਹ” ਅੱਖਰ।

Verse 122

रसाणों बुधमन्त्रोऽयं मुनिब्रह्मास्य कीर्तितः । पंक्तिश्छैदो देवता तु बुधः सर्वेष्टदो नृणाम् ॥ १२२ ॥

ਇਹ ਬੁਧ ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਛੰਦ ਪੰਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਬੁਧ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 123

आद्यं बीजं नमः शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये । वंदे बुधं सदा भक्त्या पीताम्बरविभूषणम् ॥ १२३ ॥

ਆਦਿ ਬੀਜ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਕਤੀ “ਨਮಃ” ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਵਿਨਿਯੋਗ ਸਭ ਅਭੀਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੀਤਾਂਬਰ ਤੇ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਬੁੱਧਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 124

जानुस्थवामहस्ताढ्यं साभयेतरपाणिकम् । ध्यात्वेवं प्रजपेसहस्रं विजितेंद्रियः ॥ १२४ ॥

ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਘੁੱਟਣੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅਭਯ ਮੁਦਰਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸਾਧਕ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 125

दशांशं जुहुयादाज्यैः पीठे पूर्वोदितेऽर्चयेत् । अङ्गमातृदिशापालहेतिभिर्बुधमर्चयेत् ॥ १२५ ॥

ਘਿਉ ਨਾਲ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹਵਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਪੀਠ ਉੱਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਅੰਗ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇਵੀਆਂ, ਦਿਸ਼ਾ-ਪਾਲ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਆਯੁਧਾਂ ਸਮੇਤ ਬੁੱਧਦੇਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 126

एवं सिद्धे मनौ मंत्री साधयेत्स्वमनोरथान् । सहस्रं प्रजपेन्मंत्रं नित्यं दशदिनावधि ॥ १२६ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਸਾਧਕ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਨਿਤ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 127

तस्याशु ग्रहजा पीडा नश्यत्येव न संशयः । बुधस्याराधनं प्रोक्तं गुरोराराधनं श्रृणु ॥ १२७ ॥

ਉਸ ਲਈ ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਪੀੜਾ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਬੁੱਧਦੇਵ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਹੀ ਗਈ; ਹੁਣ ਗੁਰੂ (ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ) ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਸੁਣੋ।

Verse 128

बृंहस्पतिपदं ङेंऽतं सेंद्वाद्यर्णाघमंडितम् । नमोंतो वसुवर्णोऽयं मुनिर्ब्रह्मास्य संमतः ॥ १२८ ॥

ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਸੰਮਤ ਇਹ ਮੁਨੀ ਸੁਵਰਨ-ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ’ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅੰਤ ‘ਙੇਂ’ ਅੱਖਰ ਨਾਲ, ਆਰੰਭ ‘ਸੇਂ’ ਅਤੇ ‘ਦ੍ਵਾ’ ਆਦਿ ਵਰਣਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ‘ਨਮੋਂ’ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 129

छन्दोऽनुष्टुप्सुराचार्यो देवता बीजमादिमम् । हृच्छक्तिर्दीर्घवह्नींदुयुगलेनांगकल्पना ॥ १२९ ॥

ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਹੈ; ਦੇਵਤਾ ਸੁਰਾਚਾਰ੍ਯ (ਦੇਵਗੁਰੂ) ਹਨ; ਆਦਿਮ ਬੀਜਾਕਸ਼ਰ ਹੀ ਬੀਜ ਹੈ। ਹ੍ਰਿਚ੍ਛਕਤੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੀਰਘ ਰੂਪ ‘ਵਹ੍ਨੀ’ ਤੇ ‘ਇੰਦੂ’ ਦੇ ਜੋੜੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਅੰਗ-ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਹੈ।

Verse 130

न्यस्तवामकरं राशौ रत्नानां दक्षिणात्करात् । किरंतं पीतपुष्पालंकारालेपांशुकार्चितम् ॥ १३० ॥

ਉਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਹ ਰਤਨ ਛਿੜਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ, ਸੁਗੰਧੀ ਲੇਪਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਹੋਈ।

Verse 131

सर्वविद्यानिधिं देवगुरुं स्वर्णद्युतिं स्मरेत् । लक्षं जपो दशांशेन घृतेनान्नेन वा हुनेत् ॥ १३१ ॥

ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਿਧਾਨ, ਸੁਵਰਨ-ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਦੇਵਗੁਰੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ। ਇੱਕ ਲੱਖ ਜਪ ਕਰ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਘਿਉ ਜਾਂ ਅੰਨ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰ।

Verse 132

धर्मादिपीठे प्रयजेदंगदिक्पालहेतिभिः । एवं सिद्धे मनौ मंत्री साधयेदिष्टमात्मनः ॥ १३२ ॥

ਧਰਮ ਆਦਿ ਪੀਠ ਉੱਤੇ ਅੰਗਾਂ, ਦਿਕਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਯੁਧਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਯਜਨ ਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਾਧਕ ਆਪਣੇ ਇੱਛਿਤ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।

Verse 133

विपरोगादिपीडासु कलहे स्वजनोद्भवे । पिप्पलोत्थसमिद्भिश्च जुहुयात्तन्निवृत्तये ॥ १३३ ॥

ਭਿਆਨਕ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੀੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿਚ ਕਲੇਸ਼/ਝਗੜਾ ਉੱਠੇ, ਤਾਂ ਪਿੱਪਲ (ਅਸ਼ਵੱਥ) ਦੀਆਂ ਸਮਿਧਾਂ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ।

Verse 134

हुत्वा दिनत्रयं मन्त्री निशापुष्पैर्घृतप्लुतैः । स विंशतिशतं शीघ्रं वासांसि लभते महीम् ॥ १३४ ॥

ਮੰਤਰ-ਸਾਧਕ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਘਿਉ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੜਨ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰੇ; ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਧਰਤੀ/ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 135

गुरोराराधनं प्रोक्तं श्रृणु शुक्रस्य सांप्रतम् । वस्रं मे देहि शुक्राय ठद्वयांतो ध्रुवादिकः ॥ १३५ ॥

ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ; ਹੁਣ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ। ‘ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਦਿਓ’ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਧ੍ਰੁਵਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਠ-ਦ੍ਵਯਾਂਤ ਤੱਕ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 136

रुद्रार्णोऽयं मनुर्ब्रह्मा मुनिश्छन्दो विराहुत । दैत्येज्यो देवता बीजं ध्रुवः शक्तिर्वसुप्रिया ॥ १३६ ॥

ਇਸ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਧੁਨੀ ਰੁਦ੍ਰਾਰ্ণ ਹੈ; ਰਿਸ਼ੀ ਮਨੁ; ਸਵਾਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾ; ਮੁਨੀ (ਹੋਰ) ਰਿਸ਼ੀ; ਛੰਦ ‘ਛੰਦਸ’; ਆਹੁਤੀ-ਰੂਪ ‘ਵਿਰਾਹੁਤ’; ਦੇਵਤਾ ‘ਦੈਤ੍ਯੇਜ੍ਯ’; ਬੀਜ ‘ਬੀਜ’; ਸ਼ਕਤੀ ‘ਧ੍ਰੁਵ’; ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇਵੀ ‘ਵਸੁਪ੍ਰਿਆ’ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 137

भूनेत्र चन्द्रनेत्राग्निनेत्रार्णैः स्यात्षडंगकम् । शुक्लांबरालेपभूषं करेण ददतं धनम् ॥ १३७ ॥

‘ਭੂ’, ‘ਨੇਤ੍ਰ’, ‘ਚੰਦਰ’, ‘ਨੇਤ੍ਰ’, ‘ਅਗਨੀ’, ‘ਨੇਤ੍ਰ’—ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਛਡੰਗ-ਸੂਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਲੇਪਿਤ ਤੇ ਭੂਸ਼ਿਤ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਧਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੋਇਆ ਕਰੋ।

Verse 138

वामेन शुक्रं व्याख्यानमुद्रादोषं स्मरेत्सुधीः । अयुतं प्रजपेन्मन्त्रं दशांशं जुहुयाद् घृतैः ॥ १३८ ॥

ਜੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕ੍ਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਆਖਿਆਨ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਸਾਧਕ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰੇ। ਉਹ ਮੰਤਰ ਦਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜਪ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਘਿਉ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ।

Verse 139

धर्मादिपीठे प्रयजेदंगेंद्रादितदायुधैः । श्वेतपुष्पैः सुगंधैश्च जुहुयाद् भृगुवासरे ॥ १३९ ॥

ਧਰਮ ਆਦਿ ਦੇ ਪੀਠ ਉੱਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਅੰਗੇਂਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇ ਆਯੁਧ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਭ੍ਰਿਗੁਵਾਰ (ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ) ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਵੇ।

Verse 140

एकविंशतिवारं यो लभतेसोंऽशुकं मणीन् । मनवोऽमो सदा गोप्या न देया यस्य कस्यचित् ॥ १४० ॥

ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ/ਸਿੱਧ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮਣੀਆਂ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਦਾ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ ਹੈ; ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 141

भक्तियुक्ताय शिष्याय देया वा निजसूनवे ॥ १४१ ॥

ਇਹ ਮੰਤਰ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੀ।