The Narration of the Brāhma Purāṇa’s Account (Brāhma Purāṇānukramaṇikā)

Verse 1

सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा नारदस्तु कुमारस्य वचो मुदा । पुनरप्याह सुप्रीतो जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ॥ १ ॥

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯ (ਉੱਤਮ ਕਲਿਆਣ) ਜਾਣਨ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਫਿਰ ਬੋਲੇ।

Verse 2

नारद उवाच । साधु साधु महाभाग सर्वलोकोपकारकम् । महातंत्रं त्वया प्रोक्तं सर्वतंत्रोत्तमोत्तमम् ॥ २ ॥

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ! ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਤੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਤੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ—ਸਾਰੇ ਤੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ।

Verse 3

अधुना श्रोतुमिच्छामि पुराणाख्यानमुत्तमम् । यस्मिन्यस्मिन्पुराणे तु यद्यदाख्यानकं मुने । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व सर्वज्ञस्त्वं यतो मतः ॥ ३ ॥

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉੱਤਮ ਪੁਰਾਣ-ਆਖਿਆਨ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਿਸ ਜਿਸ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੋ ਕਥਾ-ਪ੍ਰਸੰਗ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਰਵਜ್ಞ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रा नारदस्य शुभावहम् । पुराणाख्यानसंप्रश्नं कुमारः प्रत्युवाच ह ॥ ४ ॥

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ! ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭਦਾਇਕ ਬਚਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ-ਆਖਿਆਨ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 5

सनत्कुमार उवाच । पाराणाख्यानकं विप्र नानाकल्पसमुद्भवम् । नानाकथासमायुक्तमद्भुतं बहुविस्तरम् ॥ ५ ॥

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਇਹ ਪੁਰਾਣ-ਆਖਿਆਨ ਅਨੇਕ ਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ; ਅਨੇਕਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 6

ऋषिः सनातनश्चायं यथा वेद तथाऽपरः । न वेद तस्मात्पृच्छ त्वं बहुकल्पविदां वरम् ॥ ६ ॥

ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਿਵੇਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਅਨੇਕ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪੁੱਛ।

Verse 7

श्रुत्वेत्थं नारदो वाक्यं कुमारस्य महात्मनः । प्रणम्य विनयोपेतः सनातनमथाब्रवीत् ॥ ७ ॥

ਮਹਾਤਮਾ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਫਿਰ ਸਨਾਤਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 8

नारद उवाच । ब्रह्मन्पुराणविच्छ्रेष्ठ ज्ञानविज्ञानतत्पर । पुराणानां विभागं मे साकल्ये नानुकीर्तय ॥ ८ ॥

ਨਾਰਦ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵੰਡ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਓ।

Verse 9

यस्मिञ् श्रुते श्रुतं सर्वं ज्ञातं कृते कृतम् ॥ ९ ॥

ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 10

वर्णाश्रमाचारधर्मं साक्षात्कारमुपैष्यति । कियंति च पुराणानि कियत्संख्यानि मानतः ॥ १० ॥

ਉਹ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰ-ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਬੋਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਅਤੇ (ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ) ਦੱਸੋ—ਪੁਰਾਣ ਕਿੰਨੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਲੋਕ-ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਮਾਣ ਕਿੰਨਾ ਹੈ।

Verse 11

किंकिमाख्यानयुक्तानि तद्वदस्व मम प्रभो । चातुर्वर्ण्याश्रया नानाव्रतादीनां कथास्तथा ॥ ११ ॥

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਆਖਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ; ਅਤੇ ਚਾਤੁਰਵਰਣ੍ਯ-ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਾਨਾ ਵਰਤ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਓ।

Verse 12

सृष्टिक्रमेण वंशानां कथाः सम्यक्प्रकाशय । त्वत्तोऽधिको न चान्योऽस्ति पुराणाख्यानवित्प्रभो ॥ १२ ॥

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੁਰਾਣਿਕ ਆਖਿਆਨਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 13

तस्मादाख्याहि मह्यं त्वं सर्वसन्देहभंजनम् । सूत उवाच । ततः सनातनो विप्राः श्रुत्वा नारदभाषितम् ॥ १३ ॥

ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਾਓ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਤਦ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਸਨਾਤਨ ਨੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ…

Verse 14

नारायणं क्षणं ध्यात्वा प्रोवाचाथ विदां वरः । सनातन उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ सर्वलोकोपकारिका ॥ १४ ॥

ਇੱਕ ਪਲ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਸਨਾਤਨ ਬੋਲੇ—“ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਪਕਾਰਕ ਹੈ।”

Verse 15

पुराणाख्यानविज्ञाने यज्जाता नेष्ठिकी मतिः । तुभ्यं समभिधास्यामि यत्प्रोक्तं ब्रह्मणा पुरा ॥ १५ ॥

ਪੁਰਾਣਿਕ ਆਖਿਆਨਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਬੁੱਧੀ ਜਾਗੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।

Verse 16

मरीच्यादिऋषिभ्यस्तु पुत्रस्नेहावृतात्मना । एकदा ब्रह्मणः पुत्रो मरीचिर्नाम विश्रुतः ॥ १६ ॥

ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਰੀਚੀ, ਪੁੱਤਰ-ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ (ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਿਆ/ਬੋਲਿਆ)।

Verse 17

स्वाध्यायश्रुतसंपन्नो वेदवेदागपारगः । उपसृत्य स्वपितरं ब्रह्मणं लोकभावनम् ॥ १७ ॥

ਸਵਾਧਿਆਇ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ—ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ—ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।

Verse 18

प्रणम्य भक्त्या पप्रच्छ इदमेव मुनिश्वर । पुराणाख्यानममलं यत्त्वं पृच्छसि मानद ॥ १८ ॥

ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—“ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਇਹੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਨਦ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਾਣ-ਆਖਿਆਨ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਉਹੀ (ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ)।”

Verse 19

मरीचिरुवाच । भगवन्देवदेवेश लोकानां प्रभवाप्यय । सर्वज्ञ सर्वकल्याण सर्वाध्यक्ष नमोऽस्तु ते ॥ १९ ॥

ਮਰੀਚਿ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵੇਸ਼! ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਲਯ ਦੇ ਕਾਰਣ! ਸਰਵਜ੍ਞ, ਸਰਵਮੰਗਲ, ਸਰਵਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼— ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 20

पुराणबीजमाख्यहि मह्यं शुश्रूषवे पितः । लक्षणं च प्रमाणं च चं वक्तारं पृच्छकं तथा ॥ २० ॥

ਹੇ ਪੂਜਯ ਪਿਤਾ, ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਬੀਜ ਦੱਸੋ— ਉਸ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਪ੍ਰਮਾਣ, ਅਤੇ ਵਕਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਕਰਤਾ ਵੀ।

Verse 21

ब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणानां समुच्चयम् । यस्मिञ्ज्ञाते भवेज्ज्ञातं वाङ्मयं सचराचरम् ॥ २१ ॥

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਵਤਸ, ਸੁਣ; ਮੈਂ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਸਮੁੱਚਯ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਣ ਨਾਲ ਚਰ-ਅਚਰ ਜਗਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਾਂਗਮਯ ਜਾਣਿਆ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 22

पुराणमेकमेवासीत्सर्वकल्पेषु मानद । चतुर्वर्गस्य बीजं च शतकोटिप्रविस्तरम् ॥ २२ ॥

ਹੇ ਮਾਨਦ, ਹਰ ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਪੁਰਾਣ ਸੀ; ਉਹ ਧਰਮ-ਅਰਥ-ਕਾਮ-ਮੋਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਚਤੁਰਵਰਗ ਦਾ ਬੀਜ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਤਕੋਟੀ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 23

प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणादभवत्ततः । कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुराणस्य महामतिः ॥ २३ ॥

ਫਿਰ ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਹੀ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਣ ਤੇ ਧਾਰਣ ਘਟਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਮਤੀ ਨੇ (ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਉਪਾਅ ਕੀਤਾ)।

Verse 24

हरिर्व्यासस्वरूपेण जायते च युगे युगे । चतुर्लक्षप्रमाणेन द्वापरे द्वापरे सदा ॥ २४ ॥

ਹਰੀ ਆਪ ਹੀ ਯੁਗ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣ-ਸੰਹਿਤਾ ਸਦਾ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ॥੨੪॥

Verse 25

तदष्टादशधा कृत्वा भूर्लोके निर्द्दिशत्यपि । अद्यापि देवलोके तु शतकोटिप्रविस्तरम् ॥ २५ ॥

ਉਸ ਨੂੰ ਅਠਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਭੂਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ॥੨੫॥

Verse 26

अस्त्येव तस्य सारस्तु चतुर्लक्षेण वर्ण्यते । ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च वायवीयं तथैव च ॥ २६ ॥

ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਰ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹੈ—ਬ੍ਰਾਹਮ, ਪਾਦਮ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਯਵੀਯ॥੨੬॥

Verse 27

भागवतं नारदीयं मार्कंडेयं च कीर्तितम् । आग्नेयं च भविष्यं च ब्रह्मवैवर्त्तलिंगके ॥ २७ ॥

ਭਾਗਵਤ, ਨਾਰਦੀਯ ਅਤੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਗਨੇਯ, ਭਵਿੱਖ, ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਪੁਰਾਣ ਵੀ॥੨੭॥

Verse 28

वाराहं च तथा स्कांदं वामनं कूर्मसंज्ञकम् । मात्स्यं च गारुडं तद्वद्ब्रह्मांडाख्यमिति त्रिषट् ॥ २८ ॥

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰਾਹ, ਸਕਾਂਦ, ਵਾਮਨ, ਕੂਰਮ-ਸੰਜ्ञਕ, ਮਾਤਸ੍ਯ, ਗਾਰੁਡ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਨਾਮਕ ਪੁਰਾਣ—ਇਉਂ (ਇਸ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ) ਤ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬਣਦਾ ਹੈ॥੨੮॥

Verse 29

एकं कथानकं सूत्रं वक्तुः श्रोतुः समाह्वयम् । प्रवक्ष्यामि समासेन निशामय समाहितः ॥ २९ ॥

ਮੈਂ ਇਕੋ ਕਥਾ-ਸੂਤਰ, ਜੋ ਵਕਤਾ ਤੇ ਸ੍ਰੋਤਾ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਹਵਾਨ ਹੈ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਹਾਂਗਾ; ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

Verse 30

ब्रह्मं पुराणं तत्रादौ सर्वलोकहिताय वै । व्यासेन वेदविदुषा समाख्यातं महात्मना ॥ ३० ॥

ਉੱਥੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਵੇਦ-ਵਿਦ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

Verse 31

तद्वै सर्वपुराणाऽग्र्यं धर्मकामार्थमोक्षदम् । नानाख्यानेतिहासाढ्यं दशसाहस्रमुच्यते ॥ ३१ ॥

ਉਹ ਪੁਰਾਣ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਭ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗ੍ਰ ਹੈ; ਧਰਮ, ਕਾਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦਾਤਾ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਆਖਿਆਨਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 32

देवानां च सुराणां च यत्रोत्पत्तिः प्रकीर्तिता । प्रजापतीनां च तथा दक्षादीनां मुनीश्वर ॥ ३२ ॥

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਆਦਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਹੈ।

Verse 33

ततो लोकेश्वरस्यात्र सूर्यस्य परमात्मनः । वंशानुकीर्तनं पुण्यं महापातकनाशनम् ॥ ३३ ॥

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਲੋਕ-ਈਸ਼ਵਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਨੁਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਹ ਪੁੰਨ ਦਾਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 34

यत्रावतारः कथितः परमानंदरूपिणः । श्रीमतो रामचंद्रस्य चतुर्व्यूहावतारिणः ॥ ३४ ॥

ਜਿਥੇ ਪਰਮਾਨੰਦ-ਸਰੂਪ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਮਚੰਦਰ—ਚਤੁਰਵਿਊਹ ਅਵਤਾਰ—ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਪਾਵਨ ਕਥਾ ਵਰਣਿਤ ਹੈ।

Verse 35

ततश्च सोमवंशस्यं कीर्तनं यत्र वर्णितम् । कृष्णस्य जगदीशस्य चरितं कल्मषापहम् ॥ ३५ ॥

ਫਿਰ ਸੋਮਵੰਸ਼ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਵਰਣਿਤ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਕਲਮਸ਼-ਨਾਸਕ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 36

द्वीपानां चैव सर्वेषां वर्षाणां चाप्यशेषतः । वर्णनं यत्र पातालस्वर्गाणां च प्रदृश्यते ॥ ३६ ॥

ਜਿਥੇ ਸਭ ਦ੍ਵੀਪਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ, ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 37

नरकाणां समाख्यानं सूर्यस्तुतिकथानकम् । पार्वत्याश्च तथा जन्म विवाहश्च निगद्यते ॥ ३७ ॥

ਜਿਥੇ ਨਰਕਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆਨ, ਸੂਰਜ-ਸਤੁਤੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 38

दक्षाख्यानं ततः प्रोक्तमेकाम्रक्षेत्रवर्णनम् । पूर्वभागोऽयमुदितः पुराणस्यास्य नारद ॥ ३८ ॥

ਫਿਰ ਦਕਸ਼ ਦਾ ਆਖਿਆਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਏਕਾਮ੍ਰ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ; ਹੇ ਨਾਰਦ, ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਪੂਰਵ-ਭਾਗ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 39

अस्योत्तरे विभागे तु पुरुषोत्तमवर्णनम् । विस्तरेण समाख्यातं तीर्थयात्राविधानतः ॥ ३९ ॥

ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮਹਾਤਮ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 40

अत्रैव कृष्णचरितं विस्तरात्समुदीरितम् । वर्णनं यमलोकस्य पितृश्राद्धविधिस्तथा ॥ ४० ॥

ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਿਤ ਹੈ; ਨਾਲ ਹੀ ਯਮਲੋਕ ਦਾ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 41

वर्णाश्रमाणां धर्माश्च कीर्तिता यत्र विस्तरात् । विष्णुधर्मयुगाख्यानं प्रलयस्य च वर्णनम् ॥ ४१ ॥

ਜਿੱਥੇ ਵਰਣਾਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਿਤ ਹਨ; ਨਾਲ ਹੀ ਯੁਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਧਰਮ ਦਾ ਆਖਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

Verse 42

योगानां च समाख्यानं सांख्यानां चापि वर्णनम् । ब्रह्मवादसमुद्देशः पुराणस्य प्रशंसनम् ॥ ४२ ॥

ਇਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਾਂ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ, ਸਾਂਖ੍ਯ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਬ੍ਰਹਮਵਾਦ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵੀ ਹੈ।

Verse 43

एतद्ब्रह्मपुराणं तु भागद्वयसमन्वितम् । वर्णितं सर्वपापघ्नं सर्वसौख्यप्रदायकम् ॥ ४३ ॥

ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਪੁਰਾਣ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ; ਇਹ ਸਰਬ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਅਤੇ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 44

सूतशौनकसंवादं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । लिखित्वैतत्पुराणं यो वैशाख्यां हेमसंयुतम् ॥ ४४ ॥

ਜੋ ਸੂਤ-ਸ਼ੌਨਕ ਸੰਵਾਦਰੂਪ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ ਲਿਖਵਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆਤ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 45

जलधेनुयुतं चापि भक्त्या दद्याद्द्विजातये । पौराणिकाय संपूज्य वस्त्रभोज्यविभूषणैः ॥ ४५ ॥

ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਲਧੇਨੂ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਦਵਿਜਾਤ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧੀ ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 46

स वसेद्ब्रह्मणो लोके यावच्चंद्रार्कतारकम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि ब्राह्मानुक्रमणीं द्विज ॥ ४६ ॥

ਹੇ ਦਵਿਜ! ਜੋ ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਾਨੁਕ੍ਰਮਣੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਸੂਰਜ-ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 47

सोऽपि सर्वपुराणस्य श्रोतुर्वक्तुः फलं लभेत् । श्रृणोति यः पुराणं तु ब्रह्मं सर्वं जितेंद्रियः ॥ ४७ ॥

ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਸ ਸਰਬਥਾ ਬ੍ਰਹਮਮਯ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ—ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਫਲ, ਅਤੇ ਸਭ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 48

हविष्याशी च नियमात्स लभेद्ब्रह्मणः पदम् । किमत्र बहुनोक्तेन यद्यदिच्छति मानवः । तत्सर्वं लभते वत्स पुराणस्यास्य कीर्तनात् ॥ ४८ ॥

ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਹਵਿਸ਼੍ਯ ਆਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਹੇ ਵਤਸ! ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 49

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे ब्राह्मपुराणेतिहासकथनं नाम द्विनवतितमोऽध्यायः ॥ ९२ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਹੰਨਾਰਦੀਯ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਹਦੁਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਚੌਥੇ ਪਾਦ ਵਿੱਚ, “ਬ੍ਰਾਹਮ ਪੁਰਾਣ ਇਤਿਹਾਸ-ਕਥਨ” ਨਾਮਕ ਬਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ ॥ ੯੨ ॥