Daśamī-vrata: Observances for the Bright Tenth Day Through the Twelve Months

Verse 1

सनातन उवाच । अथ तेऽहं प्रवक्ष्यामि दशम्या वै व्रतानि च । यानि कृत्वा नरो भक्त्या धर्मराजप्रियो भवेत् ॥ १ ॥

ਸਨਾਤਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਸ਼ਮੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮਰਾਜ (ਯਮ) ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

चैत्रशुक्लदशम्यां तु धर्मराजं प्रपूजयेत् । तत्कालसंभवैः पुष्पैः फलैर्गंधादिभिस्तथा ॥ २ ॥

ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਦਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਪਲਬਧ ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਅਰਪਣ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 3

सोपवासो वैकभक्तो भोजयित्वा द्विजोत्तमान् । चतुर्द्दशततस्तेभ्यः शक्त्या दद्याच्च दक्षिणाम् ॥ ३ ॥

ਉਪਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ; ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸੌ ਦੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਵੇ।

Verse 4

एवं यः कुरुते विप्र धर्मराजप्रपूजनम् । स धर्मस्याज्ञयागच्छेद्देवैः साधर्म्यमच्युतः ॥ ४ ॥

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਜੋ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਅਚ੍ਯੁਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਧਰਮ੍ਯ—ਦਿਵ੍ਯ ਸਮਾਨਤਾ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

दशम्यां माधवे शुक्ले विष्णुमभ्यर्च्य मानवः । गंधाद्यैरुपचारैश्च श्वेतपुष्पैः सुगंधिभिः ॥ ५ ॥

ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ; ਗੰਧ ਆਦਿ ਉਪਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 6

शतं प्रदक्षिणाः कृत्वा विप्रन्संभोज्य यत्नतः । लभते वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा ॥ ६ ॥

ਸੌ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ-ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 7

ज्येष्ठे शुक्लदशम्यां तु जाह्नवी सरितां वरा । समायाता धरां स्वर्गात्तस्मात्सा पुण्यदा स्मृता ॥ ७ ॥

ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਦਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪੁੰਨ ਦਾਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 8

ज्येष्ठः शुक्लदलं हस्तो बुधश्च दशमीः तिथिः । गरानन्दव्यतीपाताः कन्येंदुवृषभास्कराः ॥ ८ ॥

ਜੇਠ ਮਹੀਨਾ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ—ਜੇਠਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹਸਤ ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ, ਤਿਥੀ ਦਸ਼ਮੀ; ਕਰਣ ਗਰ, ਯੋਗ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਵ੍ਯਤੀਪਾਤ; ਅਤੇ ਰਾਸ਼ੀ-ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਨਿਆ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ (ਆਸਕਰ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 9

दशयोगः समाख्यातो महापुण्यतमो द्विज । हरते दश पापानि तस्माद्दशहरः स्मृतः ॥ ९ ॥

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਇਹ ‘ਦਸ਼-ਯੋਗ’ ਪਰਮ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਸ ਪਾਪ ਹਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ‘ਦਸ਼ਹਰਾ’—ਦਸ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ—ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 10

अस्यां यो जाह्नवीं प्राप्य स्नाति संप्रीतमानसः । विधिना जाह्नवीतोये स याति हरिमन्दिरम् ॥ १० ॥

ਜੋ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਲੇ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਭਗਤੀਮਈ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਧਾਮ (ਹਰੀਮੰਦਰ) ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

आषाढशुक्लदशमी पुण्या मन्वादिकैः स्मृता । तस्यां स्नानं जपो दानं होमो वा स्वर्गतिप्रदाः ॥ ११ ॥

ਆਸ਼ਾੜ੍ਹ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਮਨੂ ਆਦਿ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜਪ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਹੋਮ—ਇਹ ਸਭ ਸਵਰਗ-ਗਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

Verse 12

श्रावणे शुक्लदशमी सर्वाशापरिपूर्तिदा । अस्यां शिवार्चनं शस्तं गन्धाद्यै रुपचारकैः ॥ १२ ॥

ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਦਸ਼ਮੀ ਸਭ ਆਸਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਗੰਧ ਆਦਿ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ।

Verse 13

तत्रोपवासो नक्तं वा द्विजानां भोजनं जपः । हेम्नो दान च धेन्वादेः सर्वपापप्रणाशनम् ॥ १३ ॥

ਉੱਥੇ ਉਪਵਾਸ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਜਨ; ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜਪ; ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਗਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਦਾਨ—ਇਹ ਸਭ ਸਰਬ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 14

अथो नभस्यशुक्लायां दशम्यां द्विजसत्तम । व्रतं दशावताराख्यं तत्र स्नानं जलाशये ॥ १४ ॥

ਫਿਰ, ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਭਸ੍ਯ (ਭਾਦ੍ਰਪਦ) ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ‘ਦਸ਼ਾਵਤਾਰ-ਵ੍ਰਤ’ ਧਾਰਨ ਕਰ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ।

Verse 15

कृत्वा संध्यादिनियमं देवर्षिपितृतर्पणम् । ततो दशावताराणि समभ्यर्चेत्समाहितः ॥ १५ ॥

ਸੰਧਿਆ ਆਦਿ ਨਿੱਤ-ਨਿਯਮ ਕਰਕੇ ਦੇਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇ; ਫਿਰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਦਸ਼ਾਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰ।

Verse 16

मत्स्यं कूर्मं वराहं च नरसिंहं त्रिविक्रमम् । रामं रामं च कृष्णं च बौद्धं कल्किनमेव च ॥ १६ ॥

ਮਤਸ੍ਯ, ਕੂਰਮ ਅਤੇ ਵਰਾਹ; ਨਰਸਿੰਹ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ; ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਅਤੇ ਦਾਸ਼ਰਥੀ ਰਾਮ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ; ਬੁੱਧ; ਅਤੇ ਕਲਕੀ—ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਸ਼ਾਵਤਾਰ ਹਨ।

Verse 17

दशमूर्तिस्तु सौवर्णीः पूजयित्वा विधानतः । दशभ्यो विप्रवर्येभ्यो दद्यात्सत्कृत्य नारद ॥ १७ ॥

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸ ਸੁਵਰਨ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਦਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਹ ਦਾਨ ਕਰ।

Verse 18

उपवासं चैकभक्तं कृत्वा संभोज्य वाडवान् । विसृज्य पश्चाद्भुंजीत स्वयं स्वेष्टैः समाहितः ॥ १८ ॥

ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਏਕਭਕਤ (ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ) ਦਾ ਨਿਯਮ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਤਿਥੀਆਂ/ਆਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ; ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯਤ ਮਨ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰੇ।

Verse 19

भक्त्या कृत्वा व्रतं त्वेतद्भुक्त्वा भोगानिहोत्तमान् । विमानेन व्रजेदंते विष्णुलोकं सनातनम् ॥ १९ ॥

ਇਹ ਵਰਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ, ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਸਨਾਤਨ ਵਿਸ਼ਨੁਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 20

आश्विने शुक्लदशमी विजया सा प्रकीर्तिता । चतुर्गोमयपिंडानि प्रातर्न्यस्य गृहांगणे ॥ २० ॥

ਆਸ਼ਵਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸਮੀ ‘ਵਿਜਯਾ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਘਰ ਦੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਗੋਬਰ ਦੇ ਚਾਰ ਪਿੰਡ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 21

चक्रवालस्वरूपेण तन्मध्ये रामलक्ष्मणौ । तथा भरतशत्रुघ्नौ पूजयेच्चतुरोऽपि हि ॥ २१ ॥

ਉਹਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਚਕ੍ਰਵਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜਾ ਕੇ, ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਮ-ਲਖ਼ਮਣ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਤ-ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਚਾਰਾਂ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 22

सपिधानासु पात्रीषु गोमयीषु चतसृष्ट । किन्नं धान्यं सरौप्यं तु धृत्वा धौतांशुकावृतम् ॥ २२ ॥

ਢੱਕਣ ਵਾਲੇ ਗੋਬਰ-ਲੇਪਿਤ ਚਾਰ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਧੋਏ ਹੋਏ (ਪਵਿੱਤਰ) ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਰੱਖੋ।

Verse 23

पितृमातृभ्रातृपुत्रजाया भृत्यसमन्वितम् । संपूज्यं गन्धपुष्पाद्यैर्नैवेद्यैश्च विधानतः ॥ २३ ॥

ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 24

नमस्कृत्याथ भुंजीत द्विजान्संभोज्य पूजितान् । एवं कृत्वा विधानं तु नरो वर्षं सुरवान्वितः ॥ २४ ॥

ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪ ਭੋਜਨ ਕਰੇ; ਪਹਿਲਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹਾ ਦਿਵ੍ਯ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 25

धनधान्यसमृद्धश्च निश्चितं जायते द्विज । अथापाराह्णसमये नवम्यां संनिमंत्रिताम् ॥ २५ ॥

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ! ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਵਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਅਪਰਾਹਣ ਵੇਲੇ ਆਵਾਹਿਤ (ਵ੍ਰਤ/ਦੇਵੀ) ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਮੰਤਰਿਤ ਕਰੇ।

Verse 26

पूर्वदिक्षु शमीं विप्र गत्वा तन्मूलजां मृदम् । गृहीत्वा स्वगृहं प्राप्य गीतवादित्रनिःस्वनैः ॥ २६ ॥

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਲੈ, ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਵੇ।

Verse 27

संपूज्य तां विधानेन सज्जीकृत्य स्वकं बलम् । निर्गत्य पूर्वद्वारेण ग्रामाद्ब्रहिरनाकुलः ॥ २७ ॥

ਉਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਬਲ/ਸੈਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ।

Verse 28

ततः शत्रुप्रतिकृतिं निर्मितां पत्रकादिभिः । मनसा कल्पितां वापि स्वर्णं पुंरवंशरेण वै ॥ २८ ॥

ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਤੀ ਪੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਣਾਕੇ—ਜਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਲਪ ਕੇ—ਹੇ ਪੁਰੂਰਵਾ-ਵੰਸ਼ਜ! ਸੋਨਾ ਵੀ ਦਾਨ/ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 29

विध्येदिति भृशं प्रीतः प्राप्नुयात्स्वगृहं निशि । एवं कृतविधिर्वापि गच्छेद्वा शत्रुनिग्रहे ॥ २९ ॥

“ਵਿਧ੍ਯੇਤ” ਆਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਵੇ। ਜਾਂ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਨਿਗ੍ਰਹ ਲਈ ਵੀ ਚੱਲ ਪਵੇ।

Verse 30

एषैवं दशमी विप्र विधिनाऽचरिता सदा । धनं जयं सुतान् गाश्च गजाश्वं वाप्यजाविकम् ॥ ३० ॥

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਇਹ ਦਸ਼ਮੀ ਵਰਤ ਜੇ ਸਦਾ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਧਨ, ਜਿੱਤ, ਪੁੱਤਰ, ਗਾਂਵਾਂ, ਹਾਥੀ-ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ-ਭੇਡਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

दद्यादिह शरीरांते स्वर्गतिं चापि नारद । दशम्यां कार्तिके शुक्ले सार्वभौमव्रतं चरेत् ॥ ३१ ॥

ਹੇ ਨਾਰਦ! ਕਾਰਤਿਕ ਸ਼ੁਕਲ ਦਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਸਾਰਵਭੌਮ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਥੇ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੇ ਸਵਰਗ-ਗਤੀ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 32

कृतोपवासो वैकाशी निशीथेऽपूपकादिभिः । दशदिक्षु बलिं दद्याद् गृहद्वापि पुराद्ब्रहिः ॥ ३२ ॥

ਉਪਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਪੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਦੇਵੇ—ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ।

Verse 33

मंडलेऽष्टदले क्लृप्ते गोविड्लिप्तधरातले । मन्त्रैरेभिर्द्विजश्रेष्ठ गणेशादिकृतार्चनः ॥ ३३ ॥

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਲਿਪੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੱਠ-ਦਲ ਮੰਡਲ ਬਣਾਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਗਣੇਸ਼ ਆਦਿ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 34

यो मे पूर्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तमिंद्रो देवरा जोऽद्य नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३४ ॥

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪਾਪਕਰਮ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ—ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਅੱਜ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇ।

Verse 35

यो मे वह्निगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तेजोराजोऽथ वह्निस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३५ ॥

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪਾਪਕਰਮ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪਾਪ ਮੇਰੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਗਨੀ—ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰੇ।

Verse 36

यो मे दक्षगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तं यमः प्रेतराजो वै नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३६ ॥

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪਾਪਕਰਮ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਤਰਾਜ ਯਮ—ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਕਰੇ।

Verse 37

यो मे नैर्ऋतिगः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । रक्षोराजो नैर्ऋतिस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३७ ॥

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪਾਪਕਰਮ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪਾਪ ਨੈਰ੍ਰਿਤੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲੋਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨੈਰ੍ਰਿਤੀ—ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇ।

Verse 38

यो मे पश्चिमगः पाप्मा पापकेनेहकर्मणा । यादः पतिस्तं वरुणो नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३८ ॥

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪਾਪਕਰਮ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਲਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਵਰੁਣ—ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇ।

Verse 39

यो मे वायुगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । वायुस्तं मरुतां राजो नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३९ ॥

ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਪਾਪਕਰਮ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਾਯੁਦੇਵ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਕਰਨ।

Verse 40

यो मे सौम्यगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । सोमस्तमृक्षयक्षेशो नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४० ॥

ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ! ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਪਾਪਕਰਮ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਰਿਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੋਮਦੇਵ ਉਹ ਨਾਸ ਕਰਨ।

Verse 41

यो म ईशगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । ईशानो भूतनाथस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४१ ॥

ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਪਾਪਕਰਮ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਭੂਤਨਾਥ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਈਸ਼ਾਨ ਉਹ ਨਾਸ ਕਰਨ।

Verse 42

यो मं ऊर्द्ध्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । ब्रह्मा प्रजापतीशस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४२ ॥

ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਪਾਪਕਰਮ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਇਆ ਹੈ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਹ ਨਾਸ ਕਰਨ।

Verse 43

यो मेऽधःसंस्थितः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । अनंतो नागराजस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४३ ॥

ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਪਾਪਕਰਮ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਹੇਠਾਂ ਟਿਕ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨਾਗਰਾਜ ਅਨੰਤ ਉਹ ਨਾਸ ਕਰਨ।

Verse 44

इत्येवं दिक्षु दशसु बलिं दत्वा समाहितः । क्षेत्रपालाय तद्बाह्ये क्षिपेद्बलिमतंद्रितः ॥ ४४ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ-ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੇਤਰਪਾਲ ਦੇਵ ਲਈ ਵੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਬਲੀ ਪਾਓ।

Verse 45

एवं कृतविधिः शेषं निशायां निनयेत्सुधीः । गीतैः सुमंगलप्रायैः स्तवपाठैर्जपादिभिः ॥ ४५ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ ਦਾ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਸ਼ੁਭ ਭਗਤੀ-ਗੀਤਾਂ, ਸਤੋਤਰ-ਪਾਠ, ਜਪ ਆਦਿ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਵੇ।

Verse 46

प्रातः स्नात्वा समभ्यर्च्य लोकपालान् द्विजोत्तमान् । द्वादशाभ्यर्च्य संभोज्य शक्तितो दक्षिणां ददेत् ॥ ४६ ॥

ਸਵੇਰੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਬਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਵੇ।

Verse 47

इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र भोगान्भुक्तैहिकाञ्छुभान् । युगं स्वर्गसुखं भुक्त्वा सार्वभौमो नृपो भवेत् ॥ ४७ ॥

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਭੋਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੁਗ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਦਾ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ ਸਰਵਭੌਮ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 48

मार्गशुक्लदशम्यां तु चरेदारोग्यकं व्रतम् । गंधाद्यैरर्चयेद्विप्रान् दश तच्चरणोदकम् ॥ ४८ ॥

ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਸ਼ੁਕਲ ਦਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਆਰੋਗ੍ਯਕ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਦਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਰਨੋਦਕ ਦਸ ਵਾਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ।

Verse 49

पीत्वाऽथ दक्षिणां दत्वा विसूजेदेकभोजनं । एतत्कृत्वा व्रतं विप्र ह्यारोग्यं प्राप्य भूतले ॥ ४९ ॥

ਫਿਰ (ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ) ਪਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਇਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਸਮਾਪਤ ਕਰੇ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਰੋਗਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 50

धर्मराजप्रसादेन मोदते दिवि देववत् । पौषे दशम्यां शुक्लायां विश्वेदेवान् समर्चयेत् ॥ ५० ॥

ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਦਸਮੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 51

ऋतुं दक्षं वसून्सत्यं कालं कामं मुनिं गुरुम् । विप्रं रामं च दशधा केशवस्तान्समास्थितः ॥ ५१ ॥

ਰਿਤੁ, ਦਕਸ਼, ਵਸੂ, ਸਤ੍ਯ, ਕਾਲ, ਕਾਮ, ਮੁਨੀ, ਗੁਰੂ, ਵਿਪ੍ਰ ਅਤੇ ਰਾਮ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 52

स्वापयित्वा दर्भमयानासनेषु च संस्थितान् । गंधैर्धूपैस्तथा दीपैर्नैवेद्यैश्चापि नारद ॥ ५२ ॥

ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਦਰਭ ਦੇ ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ, ਦੀਪ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਨਾਲ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 53

प्रत्येकं दक्षिणां दत्वा प्रणियत्य विसर्जयेत् । दक्षिणां तां द्विजाग्र्येभ्यो गुरवे वा समर्पयेत् ॥ ५३ ॥

ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 54

एवं कृतविधि श्चैकभक्तो भोगी व्रती भवेत् । लोकद्वयस्य विप्रर्षे नात्र कार्या विचारणा ॥ ५४ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਸਾਧਕ ਏਕਭਕਤ (ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ), ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਅਨੁਮਤ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਭੋਗੀ ਅਤੇ ਵਰਤ-ਧਾਰੀ ਬਣੇ। ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 55

माघशुक्लदशम्यां तु सोपवासो जितेंद्रियः । देवांनगिरसो नाम दश सम्यक्समर्चयेत् ॥ ५५ ॥

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਕੇ, ‘ਦੇਵਾਂਗਿਰਸ’ ਨਾਮ ਦੇ ਦਸ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰੇ।

Verse 56

कृत्वा स्वर्णमयान्विप्र गंधाद्यैरुपचारकैः । आत्मा ह्यायुर्मनो दक्षो मदः प्राणस्तथैव च ॥ ५६ ॥

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ (ਮੂਰਤੀਆਂ/ਰੂਪ) ਬਣਾਕੇ ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕਿ ਆਤਮਾ ਹੀ ਆਯੁ, ਮਨ, ਦੱਖਤਾ, ਤੇਜ (ਮਦ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਹੈ।

Verse 57

बर्हिष्मांश्च गविष्ठश्च दत्तः सत्यश्च ते दश । दश विप्रान्भोजयित्वा मधुरान्नेन नारद ॥ ५७ ॥

ਹੇ ਨਾਰਦ! ਉਹ ਦਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰ੍ਹਿਸ਼ਮਾਨ, ਗਵਿਸ਼ਠ, ਦੱਤ, ਸਤ੍ਯ ਆਦਿ ਹਨ। ਮਿੱਠੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਦਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ (ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ)।

Verse 58

मूर्तीस्तेभ्यः प्रदद्यात्ताः स्वर्गलोकाप्तये क्रमात् । अंत्यशुक्लदशम्यां तु चतुर्दशं यमान्यजेत् ॥ ५८ ॥

ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਮੂਰਤੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ੁਕਲ ਦਸਮੀ ਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਯਮਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 59

यमश्च धर्मराजश्च मृत्युश्चैवांतकस्तथा । वैवस्वतश्च कालश्च सर्वभूतक्षयस्तथा ॥ ५९ ॥

ਉਹ ਯਮ, ਧਰਮਰਾਜ, ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਅਤੇ ਅੰਤਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੈਵਸਵਤ, ਕਾਲ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ।

Verse 60

औदुम्बरश्च दघ्नश्च द्वौ नीलपरमेष्ठिनौ । वृकोदरश्चचित्रश्च चित्रगुप्तश्चतुर्दश ॥ ६० ॥

ਔਦੁੰਬਰ ਅਤੇ ਦਘਨ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨੀਲ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠਿਨ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਚਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ—ਇਉਂ ਚੌਦਾਂ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 61

गन्धाद्यैरुपचारैश्च समभ्यर्च्याथतर्पयेत् । तिलांबुमिश्रांजलिभिर्दर्भैः प्रत्येकशस्त्रिभिः ॥ ६१ ॥

ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਦર્ભਾ ਸਮੇਤ ਤਿਲ-ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਜਲ ਦੀਆਂ ਅੰਜਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹਰ ਇਕ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਤਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 62

ततश्च दद्यात्सूर्यार्घं ताम्रपात्रेण नारद । रक्तचंदनसंदनसंमिश्रतिलाक्षतयवांबुभिः ॥ ६२ ॥

ਫਿਰ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਦੇ—ਜਿਸ ਜਲ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਚੰਦਨ, ਤਿਲ, ਅਖਤ ਅਤੇ ਜੌ ਮਿਲੇ ਹੋਣ।

Verse 63

एहि सूर्यसहस्रांशो तेजोराशे जगत्पते । गृहाणार्घ्यं मया दत्तं भक्त्या मामनुकंपय ॥ ६३ ॥

ਹੇ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁ ਸੂਰਜਦੇਵ, ਹੇ ਤੇਜੋਰਾਸ਼ੀ ਜਗਤਪਤੇ, ਆਓ; ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।

Verse 64

इति मंत्रेण दत्वाऽर्घ्यं विप्रान्भोज्य चतुर्द्दश । रौप्यां सुदक्षिणां दत्वा विसृज्याश्नीत च स्वयम् ॥ ६४ ॥

ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਚੌਦਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ। ਫਿਰ ਉੱਤਮ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਭੋਜਨ ਕਰੇ।

Verse 65

एवं कृतविधिर्विप्र धर्मराजप्रसादतः । भुक्त्वा भोगांश्च पुत्रार्थानैहिकान्देवदुर्लभान् ॥ ६५ ॥

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਇਸੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਲੱਭ ਭੋਗ-ਸੁਖ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 66

विमानवरमास्थाय देहांते विष्णुलोकभाक् ॥ ६६ ॥

ਦੇਹਾਂਤ ਵੇਲੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਦਾ ਵਾਸੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 67

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितदशमीव्रतनिरूपणं नामैकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११९ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਹੰਨਾਰਦੀਯ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਭਾਗ ਦੇ ਬ੍ਰਿਹਦੁਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਚੌਥੇ ਪਾਦ ਵਿੱਚ ‘ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦਸ਼ਮੀ ਵਰਤ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ’ ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਉੱਨੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।