The Second Twelve-Month Vrata: Dvitīyā Observances and Their Fruits

Verse 1

सनातन उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि द्वितीयाया व्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो भक्त्या ब्रह्मलोके महीयते ॥ १ ॥

ਸਨਾਤਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

चैत्रशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं च सशक्तिकम् । हविष्यान्नेन गन्धाद्यैः स्तोष्य सर्वक्रतूद्भवम् ॥ २ ॥

ਚੈਤਰ ਸ਼ੁਕਲ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਵਿਸ਼ਿਆਨ੍ਨ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਭ ਯਜ੍ਞ-ਕ੍ਰਤੂਆਂ ਦੇ ਉਦਭਵ ਸਰੂਪ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 3

फलं लब्ध्वाखिलान्कामानंते ब्रह्मपदं लभेत् । अस्मिन्नेव दिने विप्र बालेंदुमुदितं परे ॥ ३ ॥

ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਪਦ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹੇ ਇਸੇ ਦਿਨ ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 4

समभ्यर्च्य निशारंभे भुक्तिमुक्तिफलं भवेत् । अथवास्मिन्दिने भक्त्या दस्रावभ्यर्च्य यत्नतः ॥ ४ ॥

ਰਾਤ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ—ਦੋਵੇਂ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਾਂ ਇਸੇ ਦਿਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦਸਰਾਂ ਦੀ ਯਤਨਪੂਰਵਕ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥੪॥

Verse 5

सुवर्णरजते नेत्रे प्रदद्याच्च द्विजातये । पूर्णयात्राव्रते ह्यस्मिन्दध्ना वापि घृतेन च ॥ ५ ॥

ਇਸ ਪੂਰਨ-ਯਾਤਰਾ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਦਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਣੇ ਨੇਤਰ-ਯੁਗਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਾਲ ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਘਿਉ ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ॥੫॥

Verse 6

नेत्रव्रतं द्वादश वत्सरान्वै कृत्या भवेद्भूमिपतिर्द्विजेंद्र । सुरूपरूपोऽरिगणप्रतापी धर्माभिरामो नृपवर्गमुख्यः ॥ ६ ॥

ਹੇ ਦਵਿਜੇਂਦ੍ਰ! ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਨੇਤਰ-ਵਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ॥੬॥

Verse 7

राधशुक्लद्वितीयायां ब्रह्मणं विष्णुरूपिणम् । समर्च्य सप्तधान्यान्याढ्यकुंभोपरि विधानतः ॥ ७ ॥

ਰਾਧਾ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਰੂਪੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭਰੇ ਹੋਏ ਕਲਸ਼ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਧਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ॥੭॥

Verse 8

विष्णुलोकमवाप्नोति भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । ज्येष्ठशुक्लद्वितीयायां भास्करं भुवनाधिपम् ॥ ८ ॥

ਮਨੋਹਰ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਫਲ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ ਭੁਵਨਾਧਿਪ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ॥੮॥

Verse 9

चतुवक्त्रस्वरूपं च समभ्यर्च्य विधानतः । भोजयित्वा द्विजान् भक्त्या भास्करं लोकमाप्नुयात् ॥ ९ ॥

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਤੁਰਮੁਖ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਸਰੂਪ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਾਧਕ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 10

आषाढस्य सिते पक्षे द्वितीया पुण्यसंयुता । तस्यां रथं समारोप्य रामं सह सुभद्रया ॥ १० ॥

ਆਸ਼ਾਢ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੁੰਨ ਦੂਜ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਭਦਰਾ ਸਮੇਤ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 11

द्विजादिभिर्व्रती सार्धं परिक्रम्य पुरादिकम् । जलाशयांतिकं गत्वा कारयेच्च महोत्सवम् ॥ ११ ॥

ਵ੍ਰਤੀ ਨੂੰ ਦਵਿਜ ਆਦਿ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਜਲਾਸ਼ੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਮਹੋਤਸਵ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 12

तदन्ते देवभवने निवेश्य च यथाविधि । ब्राह्मणान्भोजयेच्चैव व्रतस्यास्य प्रपूर्तये ॥ १२ ॥

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਾਲੇ ਵਿੱਚ (ਦੇਵਤਾ/ਕ੍ਰਿਆ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਵਰਤ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 13

नभः शुक्लद्वितीयायां विश्वकर्मा प्रजापतिः । स्वपितीति तिथिः पुण्या ह्यशोकशयनाह्वया ॥ १३ ॥

ਨਭਹ (ਭਾਦਰਪਦ) ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਦੂਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੁੰਨ ਤਿਥੀ ‘ਸਵਪਿਤੀ’ ਅਤੇ ‘ਅਸ਼ੋਕ-ਸ਼ਯਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 14

सशक्तिक तु शय्यास्थं पूजयित्वा चतुर्मुखम् । इममुच्चारयेन्मंत्रं प्रणम्य जगतां पतिम् ॥ १४ ॥

ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ ਸ਼ੈਯਾ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੋ।

Verse 15

श्रीवत्सधारिञ्छ्रीकांत श्रीवास श्रीपते प्रभो । गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामद ॥ १५ ॥

ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ-ਧਾਰੀ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ ਪ੍ਰਭੋ! ਮੇਰਾ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਧਰਮ-ਅਰਥ-ਕਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 16

चंद्रार्द्धदानमत्रोक्तं सर्वसिद्धिविधायकम् । भाद्रशुक्लद्वितीयायां शक्ररूपं जगद्विधिम् ॥ १६ ॥

ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ‘ਅੱਧ-ਚੰਦ੍ਰ ਦਾਨ’ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਸ਼ੁਕਲ ਦ੍ਵਿਤੀਆ ਨੂੰ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦੇ ਵਿਧਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

Verse 17

पूजयित्वा विधानेनन सर्वक्रतुफलं लभेत् । आश्विने मासि वै पुण्या द्वितीया शुक्लपक्षगा ॥ १७ ॥

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਾਲੀ ਪੁੰਨ ਦ੍ਵਿਤੀਆ ਬਹੁਤ ਪਾਵਨ ਹੈ।

Verse 18

दानं प्रदत्तमेतस्यामनंतफलमुच्यते । ऊर्ज्जशुक्लद्वितीयायां यमो यमुनया पुरा ॥ १८ ॥

ਇਸ ਦਿਨ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਊਰਜ (ਕਾਰਤਿਕ) ਸ਼ੁਕਲ ਦ੍ਵਿਤੀਆ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਯਮ ਦਾ ਯਮੁਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 19

भोजितः स्वगृहे तेन द्वितीयैषा यमाह्वया । पुष्टिप्रवर्द्धनं चात्र भगिन्या भोजनं गृहे ॥ १९ ॥

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ—ਇਹ ਦੂਜਾ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ‘ਯਮਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭੈਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।

Verse 20

वस्त्रालंकारपूर्वं तु तस्मै देयमतः परम् ॥ २० ॥

ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਅਰਪਣ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਜੋ ਦੇਣਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਾਨ ਦਿਓ।

Verse 21

यस्यां तिथौ यमुनया यमराजदेवः संभोजितो निजकरात्स्वसृसौहृदेन । तस्यां स्वसुः करतलादिह यो भुनक्ति प्राप्नोति रत्नधनधान्यमनुत्तमं सः ॥ २१ ॥

ਜਿਸ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਭੈਣ ਦੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥੋਂ ਯਮਰਾਜ ਦੇਵ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ—ਉਸੇ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਜੋ ਇੱਥੇ ਭੈਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਤਨ, ਧਨ ਅਤੇ ਧਾਨ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 22

मार्गशुक्लद्वितीयायां श्राद्धेन पितृपूजनम् । आरोग्यं लभते चापि पुत्रपौत्रसमन्वयः ॥ २२ ॥

ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਰੋਗਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰ ਦੀ ਲੜੀ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 23

पौषशुक्लद्वितीयायां गोश्रृंगोदकमार्जनम् । सर्वकामप्रदं नॄणामास्ते बालेंदुदर्शनम् ॥ २३ ॥

ਪੌਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ ਗੋ-ਸਿੰਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਜਲ ਨਾਲ ਮਾਰਜਨ ਕਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਰਵਕਾਮ-ਪ੍ਰਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਵੀ ਵਿਧੀ ਹੈ।

Verse 24

योऽर्घ्यदानेन बालेंदुं हविष्याशी जितेंद्रियः । पूजयेत्साज्यसुमनेधर्मकामार्थसिद्धये ॥ २४ ॥

ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਹਵਿਸ਼੍ਯ ਆਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਰਘ੍ਯ ਦਾਨ ਨਾਲ ਬਾਲ ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਘਿਉ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਜੇ, ਉਹ ਧਰਮ‑ਕਾਮ‑ਅਰਥ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

माघशुक्लद्वितीयायां भानुरूपं प्रजापतिम् । समभ्यर्च्य यथान्यायं पूजयेद्रक्तपुष्पकैः ॥ २५ ॥

ਮਾਘ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਨੂੰ ਸੂਰਜ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 26

रक्तैर्गंवैस्तथा स्वर्णमूर्तिं निर्माय शक्तितः । ततः पूर्णं ताम्रपात्रं गाघृमैर्वापितण्डुलैः ॥ २६ ॥

ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਵੇ; ਫਿਰ ਘਿਉ ਜਾਂ ਪੱਕੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।

Verse 27

समर्प्य देवे भक्त्यैव स मूर्तिं प्रददेद्द्विजे । एवं कृते व्रते विप्र साक्षात्सूर्य इवोदितः ॥ २७ ॥

ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਸੇ ਦ੍ਵਿਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 28

दुरासदो दुराधर्षो जायते भुविमानवः । इह कामान्वराम्भुक्त्वा यात्यंते ब्रह्मणः पदम् ॥ २८ ॥

ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੁর্জੇਯ ਅਤੇ ਦੁੁਰਾਧਰਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉੱਤਮ ਕਾਮਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 29

सर्वदेवस्तुतोऽभीक्ष्णं विमानवरमास्थितः । अथ फाल्गुनशुक्लाया द्वितीयायां द्विजोत्तमः ॥ २९ ॥

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਿਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਫਾਲਗੁਣ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦ੍ਵਿਤੀਆ ਨੂੰ…॥

Verse 30

पुष्पैः शिवं समभ्यर्च्य सुश्वेतैश्च सुगंधिभिः । पुष्पैर्वितानकं कृत्वा पुष्पालंकरणैः शुभैः ॥ ३० ॥

ਬਹੁਤ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਚਨਾ ਕਰੋ। ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਵਿਤਾਨ ਬਣਾਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਫੁੱਲੀ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ-ਸਥਾਨ ਸਜਾਓ॥

Verse 31

नैवेद्यैर्विविधैर्धूपैर्दीपर्नीराजनादिभिः । प्रसाद्य प्रणमेच्चैव साष्टांगं पतितो भुवि ॥ ३१ ॥

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੈਵੇਦ੍ਯ, ਧੂਪ, ਦੀਪ, ਨੀਰਾਜਨ (ਆਰਤੀ) ਆਦਿ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 32

एवमभ्यर्च्य देवेशं मर्त्यो व्याधिविवर्जितः । धनधान्यसमायुक्तो जीवेद्विर्षशतं ध्रुवम् ॥ ३२ ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੇਸ਼ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

यद्विधानं द्वितीयासु शुक्लपक्षगतासु वा । प्रोक्तं तदेव कृष्णासु कर्त्तव्यं विधिकोविदैः ॥ ३३ ॥

ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਦ੍ਵਿਤੀਆਵਾਂ ਲਈ ਜੋ ਵਿਧੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਿਧੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਦ੍ਵਿਤੀਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਧੀ-ਜਾਣੂਆਂ ਨੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 34

वह्निरेव पृथङ्मास्सु नानारूपवपुर्द्धरः । पूज्यते हि द्वितीयासु ब्रह्मचर्य्यादि पूर्ववत् ॥ ३४ ॥

ਅਗਨੀਦੇਵ ਹੀ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਤੇ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਵਿਤੀਆ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਆਦਿ ਨਿਯਮਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 35

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासद्वितीयाव्रतनिरूपणं नामैकादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ १११ ॥

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਹੰਨਾਰਦੀਯ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵਭਾਗ ਦੇ ਬ੍ਰਿਹਦੁਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਚੌਥੇ ਪਾਦ ਵਿੱਚ ‘ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਾਸ-ਦ੍ਵਿਤੀਆ-ਵ੍ਰਤ-ਨਿਰੂਪਣ’ ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਗਿਆਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।