Mahabharata — Svargarohana Parva, Shloka 59
राजेन्द्र! सभापर्व आरम्भ होनेपर ब्राह्मणोंको पूओं, कचौड़ियों और मिठाइयोंके साथ खीर भोजन कराये ।।
vaiśampāyana uvāca |
rājendra! sabhāparva ārambha honepara brāhmaṇoṃ ko pūoṃ, kacoṛiyoṃ aura miṭhāiyoṃ ke sātha khīra bhojana karāye ||
āraṇyake mūlaphalaiḥ tarpayet tu dvijottamān |
araṇīparva cāsādya jalakumbhān pradāpayet |
vanaparva meṃ śreṣṭha brāhmaṇoṃ ko phala-mūloṃ dvārā tṛpta kare; araṇīparva meṃ pahuṃcakara jala se bhare hue ghaṛoṃ kā dāna kare |
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਜਦੋਂ ਸਭਾਪਰਵ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂੜੀਆਂ, ਕਚੌੜੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਖਵਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਰਣ੍ਯਕ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਮੂਲ-ਫਲ ਦੇ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਅਰਣੀਪਰਵ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜੇ ਦਾਨ ਕਰੇ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches dharmic generosity: honor the learned (Brahmins) through appropriate hospitality and gifts, adapting one’s giving to the setting—rich foods in settled contexts, simple forest produce in wilderness, and life-sustaining water where it is most needed.
Vaiśampāyana instructs a king on prescribed acts of feeding and donation associated with different parvan/sections—Sabhā, Āraṇyaka/Vana, and Araṇī—mapping ethical duties of support and reverence onto the progression of the epic’s contexts.