Shloka 59
राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)
Devanagari script
निन्दन्ते स्वानधीकारान् संत्यजन्ते च भारत । न वृत्त्या परितुष्यन्ति राजदेयं हरन्ति च
Translation
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਜੋ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਵੇਤਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਰਾਜਕੋਸ਼ ਦਾ ਧਨ ਵੀ ਹੜਪ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Word by Word
निन्दन्तेthey censure/blame
निन्दन्ते:
Karta
TypeVerb
Rootनिन्द्
FormLat, Atmanepada, Prathama, Bahuvachana, Vartamana
स्वान्their own
स्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व
FormPum, Dvitiya, Bahuvachana
अधीकारान्duties/charges/assigned offices
अधीकारान्:
Karma
TypeNoun
Rootअधिकार
FormPum, Dvitiya, Bahuvachana
संत्यजन्तेthey abandon/renounce
संत्यजन्ते:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + त्यज्
FormLat, Atmanepada, Prathama, Bahuvachana, Vartamana
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormPum, Sambodhana, Ekvachana
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
वृत्त्याby/with their livelihood (wages/maintenance)
वृत्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootवृत्ति
FormStri, Tritiya, Ekvachana
परितुष्यन्तिthey are satisfied/content
परितुष्यन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootपरि + तुष्
FormLat, Parasmaipada, Prathama, Bahuvachana, Vartamana
राजदेयम्royal due/king's revenue (public money)
राजदेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजदेय
FormNapum, Dvitiya, Ekvachana
हरन्तिthey take away/steal
हरन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootहृ
FormLat, Parasmaipada, Prathama, Bahuvachana, Vartamana
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormPum, Sambodhana, Ekvachana
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes