Shloka 56
Aśmagīta: Janaka’s Inquiry on Loss, Kāla, and the Limits of Control (अश्मगीता)
स यज्ञशील: प्रजने निविष्ट: प्राग् ब्रह्मचारी प्रविविक्तचक्षु: । आराधयेत् स्वर्गमिमं च लोक॑ परं च मुक्त्वा हृदयव्यलीकम्
sa yajñaśīlaḥ prajane niviṣṭaḥ prāg brahmacārī pravivikta-cakṣuḥ | ārādhayet svargam imaṃ ca lokaṃ paraṃ ca muktvā hṛdaya-vyalīkam ||
ਜਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹਿ ਕੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਰੱਖੇ; ਫਿਰ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਯਜ੍ਞ-ਪਰਾਇਣ ਹੋਵੇ। ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਵਕ੍ਰਤਾ—ਸ਼ੋਕ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਪਟ—ਤਿਆਗ ਕੇ, ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਰਹੇ।
जनक उवाच
Educational Q&A
Janaka teaches a disciplined life-order: begin with brahmacarya and sense-restraint, enter household life for righteous progeny and yajña, but renounce craving for worldly and heavenly rewards; purify the heart and worship the Supreme with inner integrity.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, King Janaka speaks as a teacher, outlining how a person should live—combining social duty (householder responsibilities and yajña) with inner renunciation and purification aimed at the highest good.