Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 13
आत्मदर्शन-उपदेशः (Ātma-darśana Upadeśa) — Mind, Senses, and the All-pervading Self
त्रिंशन्मुहूर्त तु भवेदहश्न रात्रिश्न संख्या मुनिभि: प्रणीता । मास: स्मृतो रात््यहनी च त्रिंशत् संवत्सरो द्वादशमास उक्तः
triṁśan-muhūrtaṁ tu bhaved ahaś ca rātriś ca saṅkhyā munibhiḥ praṇītā | māsaḥ smṛto rātry-ahanī ca triṁśat saṁvatsaro dvādaśa-māsa uktaḥ ||
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੀਹ ਮੁਹੂਰਤ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰ (ਦਿਨ-ਰਾਤ) ਬਣਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਐਸੇ ਤੀਹ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰ ਇੱਕ ਮਾਸ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਮਾਸ ਇੱਕ ਸੰਵਤਸਰ (ਵਰ੍ਹਾ) ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the traditional, sage-established reckoning of time—30 muhūrtas per full day-night, 30 day-nights per month, and 12 months per year—supporting orderly dharma, ritual timing, and disciplined life.
In Śānti Parva’s instructional setting, Vyāsa explains a standard calendrical framework, defining basic time units (muhūrta, day-night, month, year) as accepted by the sages.