Shloka 23
Adhyāya 174: Karma as an inescapable companion (कर्मानुगमन-उपदेश)
Devanagari script
प्रत्येक मनुष्यको सदा कृतज्ञ होना चाहिये और मित्रकी इच्छा रखनी चाहिये; क्योंकि मित्रसे सब कुछ प्राप्त होता है। मित्रके सहयोगसे सदा सम्मानकी प्राप्ति होती है ।।
Translation
ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਤਜ੍ਞ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਮਿੱਤਰ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਤਰ ਤੋਂ ਭੋਗ-ਸੁਖ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਆਫ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਵਿਵੇਕੀ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤਮ ਸਤਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇ।
Word by Word
मित्रात्from a friend
मित्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Ablative, Singular
भोगान्enjoyments, pleasures
भोगान्:
Karma
TypeNoun
Rootभोग
FormMasculine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भुज्जीतshould enjoy
भुज्जीत:
TypeVerb
Rootभुज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
मित्रेणby/with a friend
मित्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
आपत्सुin calamities, in distress
आपत्सु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआपद्
FormFeminine, Locative, Plural
मुच्यतेis freed, is released
मुच्यते:
TypeVerb
Rootमुच्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada (passive sense)
सत्कारैःwith honors, with respectful acts
सत्कारैः:
Karana
TypeNoun
Rootसत्कार
FormMasculine, Instrumental, Plural
उत्तमैःexcellent, best
उत्तमैः:
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormMasculine, Instrumental, Plural
मित्रम्a friend
मित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Accusative, Singular
पूजयेतshould honor, should worship
पूजयेत:
TypeVerb
Rootपूज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
विचक्षणःa discerning (person), the wise one
विचक्षणः:
Karta
TypeAdjective
Rootविचक्षण
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes