Shloka 8
Nārada–Vāyu–Śalmali Upākhyāna: Enmity with the Strong and the Primacy of Buddhi (नारद-वायु-शल्मलि उपाख्यानम्)
समासाद्योपजग्राह पादयो: परिपीडयन्
samāsādyopajagrāha pādayoḥ paripīḍayan |
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਚਰਨ ਫੜ ਲਏ ਅਤੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਦਬਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਕਠੋਰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ—“ਹਾਏ! ਤੂੰ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ ਹੈਂ। ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ? ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕੀ ਕੰਮ? ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹ। ਜਾ—ਜਾ! ਤੇਰਾ ਇੱਥੇ ਟਿਕਣਾ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Moral authority in the epic is tied to purity and dharma: even gestures of humility (touching a sage’s feet) do not automatically erase grave wrongdoing. Serious sins like brahmahatyā create social and ritual distance, and the offender must seek proper expiation rather than presume immediate acceptance.
A king approaches a sage, grasps and massages the sage’s feet in a gesture of supplication. The rishi, recognizing the king as tainted by a grave sin (brahmahatyā), rebukes him harshly and orders him to leave, refusing contact and hospitality.