Shloka 35
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
दण्डेन रक्ष्यमाणा हि राजन्नहरह: प्रजा: । राजानं वर्धयन्तीह तस्माद् दण्ड: परायणम्
daṇḍena rakṣyamāṇā hi rājan aharahaḥ prajāḥ | rājānaṁ vardhayantīha tasmād daṇḍaḥ parāyaṇam, rājan ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਰਾਜਨ! ਦੰਡ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੀ ਗਈ ਪ੍ਰਜਾ ਹੀ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਲਦੀ-ਫੂਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੰਡ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s foremost duty is to protect society through just enforcement (daṇḍa). When law and punishment restrain wrongdoing, the people flourish and naturally sustain the kingdom; thus daṇḍa is presented as the essential support of governance.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma addresses the king (Yudhiṣṭhira) and explains why the ruler must maintain order: protected subjects prosper and thereby enrich and strengthen the ruler and the realm.