Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission

अभ्यषिज्चन्‌ कुमार वै सम्प्रहृषषशट दिवौकस: । सेनापतिं महात्मानमसुराणां भयंकरम्‌

vaiśampāyana uvāca | abhyasiñcan kumāraṃ vai samprahṛṣṭā divaukasaḥ | senāpatiṃ mahātmānam asurāṇāṃ bhayaṅkaram | rudrair vasubhir ādityair aśvibhyāṃ ca vṛtaḥ prabhuḥ |

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਯੁਵਕ ਕੁਮਾਰ ਕਾਰ্তਿਕੇਯ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਸੈਨਾ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ—ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਭਯੰਕਰ ਸੀ। ਰੁਦ੍ਰਾਂ, ਵਸੂਆਂ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਿਪਤ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ; ਦੈਤ੍ਯ-ਬਲ ਦੇ ਦਮਨ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੇਤ੍ਰਿਤ੍ਵ-ਪਦ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ।

अभ्यषिञ्चन्they anointed
अभ्यषिञ्चन्:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-षिच्
FormImperfect (Lan), 3, Plural, Parasmaipada
कुमारम्the prince (Kumāra/Kārttikeya)
कुमारम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुमार
FormMasculine, Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
सम्प्रहृष्टाःdelighted, overjoyed
सम्प्रहृष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-हृष्
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle used adjectivally)
दिवौकसःthe dwellers of heaven (gods)
दिवौकसः:
Karta
TypeNoun
Rootदिवौकस्
FormMasculine, Nominative, Plural
सेनापतिम्as commander-in-chief
सेनापतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेनापति
FormMasculine, Accusative, Singular
महात्मानम्great-souled
महात्मानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
असुराणाम्of the asuras
असुराणाम्:
TypeNoun
Rootअसुर
FormMasculine, Genitive, Plural
भयङ्करम्terrifying
भयङ्करम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभयङ्कर
FormMasculine, Accusative, Singular
रुद्रैःby/with the Rudras
रुद्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootरुद्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
वसुभिःby/with the Vasus
वसुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootवसु
FormMasculine, Instrumental, Plural
आदित्यैःby/with the Ādityas
आदित्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
अश्विभ्याम्by/with the two Aśvins
अश्विभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootअश्विन्
FormMasculine, Instrumental, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
वृतःsurrounded
वृतः:
TypeAdjective
Rootवृ
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
प्रभुःthe lord (Kumāra)
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kumāra (Kārttikeya/Skanda)
D
Devas (Divaukasaḥ)
A
Asuras
R
Rudras
V
Vasus
Ā
Ādityas
A
Aśvinau (Aśvins)

Educational Q&A

Legitimate authority is established through dharmic consecration and collective divine sanction: leadership is not mere power, but a responsibility ritually affirmed for the protection of cosmic order against destructive forces.

The gods joyfully anoint Kumāra Kārttikeya and install him as senāpati (commander-in-chief). He is depicted as surrounded by major divine groups—Rudras, Vasus, Ādityas, and the Aśvins—signaling universal celestial support and his role as a formidable opponent of the Asuras.