Shloka 206
Saptasārasvata-tīrtha-prasaṅgaḥ | The Saptasārasvata Pilgrimage Account and the Maṅkaṇaka Narrative
Devanagari script
सरस्वत्यास्तटे जातं नगं तालध्वजो बली । वहाँ तालचिह्वलित ध्वजावाले बलवान् बलरामने महाशंख नामक एक वृक्ष देखा, जो महान् मेरुपर्वतके समान ऊँचा और श्वेताचलके समान उज्ज्वल था। उसके नीचे ऋषियोंके समूह निवास करते थे। वह वृक्ष सरस्वतीके तटपर ही उत्पन्न हुआ था
Translation
ਉੱਥੇ ਤਾਲ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਧਵਜਧਾਰੀ ਬਲਵਾਨ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ‘ਮਹਾਸ਼ੰਖ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਸ਼ਵੇਤਾਚਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਰੁੱਖ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਹੀ ਉਗਿਆ ਸੀ।
Word by Word
सरस्वत्याःof Sarasvatī
सरस्वत्याः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसरस्वती
FormFeminine, Genitive, Singular
तटेon the bank
तटे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतट
FormMasculine, Locative, Singular
जातम्born/produced
जातम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजात
FormNeuter, Accusative, Singular
नगम्a tree (lit. mountain; here: tree)
नगम्:
Karma
TypeNoun
Rootनग
FormMasculine, Accusative, Singular
तालध्वजःhe whose banner bears a palm-tree (Balarāma)
तालध्वजः:
Karta
TypeNoun
Rootतालध्वज
FormMasculine, Nominative, Singular
बलीstrong, mighty
बली:
Karta
TypeAdjective
Rootबलिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes