Shloka 45
Śaineya’s Breakthrough and Reunion with Arjuna (शैनेयस्य समागमः)
बद्धवैरास्ततो द्रोणे धनंजयजयैषिण: । द्रोणाचार्य अस्त्रविद्यामें निपुण, युद्धमें उन््मत्त होकर लड़नेवाले, बलवान एवं श्रेष्ठ वीर हैं। पांचाल-सैनिकोंने उस समय रणक्षेत्रमें महाधनुर्धर द्रोणको किस प्रकार घायल किया? क्योंकि वे द्रोणाचार्यसे वैर बाँधकर अर्जुनकी विजयकी अभिलाषा रखते थे || ४४ $ ।। भारद्वाजसुतस्तेषु दृढवैरो महारथ:
baddhavairās tato droṇe dhanañjayajayaiṣiṇaḥ | bhāradvājasutas teṣu dṛḍhavairo mahārathaḥ ||
ਤਦ ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਲ ਵੈਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਪਾਂਚਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਰਣ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਦਵਾਜ-ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰੋਣ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵੈਰ ਵਾਲਾ ਮਹਾਰਥੀ ਬਣ ਕੇ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how fixed enmity and the pursuit of victory shape conduct in war: intention (securing Arjuna’s success) drives collective action, yet the narrative also warns that vowed hostility (baddha-vaira) can harden hearts and intensify violence, testing dharma amid battlefield necessity.
Sañjaya describes the moment when Droṇa becomes the focal opponent: warriors who have sworn hostility toward him, aiming to ensure Arjuna’s victory, engage him; Droṇa is identified as Bhāradvāja’s son and portrayed as a formidable mahāratha with unwavering resolve.