Shloka 7
Uttanka’s Guru-Śuśrūṣā and the Commission to Retrieve the Maṇikuṇḍalas (उत्तङ्क-गुरुशुश्रूषा तथा मणिकुण्डल-आदेशः)
उत्तड़्क उवाच (नमो नमस्ते सर्वात्मन् नारायण परात्पर । परमात्मन् पद्मनाभ पुण्डरीकाक्ष माधव ।।
uttaṅka uvāca |
viśvakarman namas te 'stu viśvātman viśvasambhava |
padabhyāṁ te pṛthivī vyāptā śirasā cāvṛtaṁ nabhaḥ ||
ਉੱਤੰਕ ਬੋਲਿਆ— “ਹੇ ਸਰਵਾਤਮਨ, ਪਰਾਤਪਰ ਨਾਰਾਇਣ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਨ, ਪਦਮਨਾਭ, ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼, ਮਾਧਵ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ-ਰੂਪ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਪੁਰਾਣ-ਪੁਰਖ, ਅੰਤਰਯਾਮੀ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੂੰ ਅਵਿਦਿਆ-ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਸੂਰਜ, ਭਵ-ਰੋਗ ਦੀ ਮਹੌਸ਼ਧੀ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀ ਹੈਂ; ਹੇ ਗਤਿਦਾਤਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਸਭ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਵੇਦ੍ਯ ਤੱਤ ਹੈਂ; ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹਨ; ਨਿੱਤ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਭਗਤਪ੍ਰਿਯ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਨਾਰਦਨ! ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ-ਜਨਿਤ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰ; ਮੈਂ ਅਨੇਕ ਪਾਪਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਨ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਨ, ਵਿਸ਼ਵਸੰਭਵ! ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਵਿਆਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।”
उत्तड़्क उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a vision of the divine as both transcendent and all-pervading: the creator is not separate from the cosmos but encompasses it—earth and sky are described as contained within the divine body, encouraging reverence and humility.
In Aśvamedhika Parva, Uttaṅka offers a hymn of praise. Here he addresses the deity as Viśvakarman, acknowledging the deity as the universe’s source and describing a cosmic, all-encompassing form.