Shloka 56
व्याधिप्रशमन श्रेष्ठ पौष्टिक सर्वकर्मणाम् । प्रयत: कीर्तयेच्चैतान् कल्यं सायं च भारत
vyādhi-praśamana-śreṣṭhaṁ pauṣṭikaṁ sarva-karmaṇām | prayataḥ kīrtayec caitān kalyaṁ sāyaṁ ca bhārata ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਸਿਮਰਨ-ਕੀਰਤਨ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਾਧਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that disciplined, regular remembrance/recitation (kīrtana)—especially done morning and evening with a purified mind—brings auspiciousness, purifies the practitioner, supports the successful performance of duties, and is even described as a foremost means for alleviating disease.
In Anuśāsana Parva, Bhishma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct. Here he recommends a daily regimen of reciting and honoring revered beings (deities, seers, and exemplary rulers), presenting it as both spiritually purifying and practically beneficial for one’s life and responsibilities.