Shloka 50
उमामहेश्वरव्रतं—पञ्चाक्षरमन्त्रस्य माहात्म्यं, न्यासः, जपविधिः, सदाचारः, विनियोगः
Devanagari script
छन्दो ऽनुष्टुप् ऋषिश्चात्री रुद्रो दैवतमुच्यते शिकारो धूम्रवर्णो ऽस्य स्थानं वै पश्चिमं मुखम्
Transliteration
chando 'nuṣṭup ṛṣiścātrī rudro daivatamucyate śikāro dhūmravarṇo 'sya sthānaṃ vai paścimaṃ mukham
Translation
ਇਸ ਦਾ ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀ ਆਤ੍ਰੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਅਧਿਦੇਵਤਾ ਰੁਦ੍ਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ‘ਸ਼ਿ’ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੱਛਮੀ ਮੁਖ ਹੈ।
Word by Word
chandaḥmetre
chandaḥ:
anuṣṭupthe Anuṣṭubh poetic metre
anuṣṭup:
ṛṣiḥseer of the mantra
ṛṣiḥ:
cātrī (ātrī)Ātrī (the sage)
cātrī (ātrī):
rudraḥRudra (Śiva as the fierce Lord)
rudraḥ:
daivatampresiding deity
daivatam:
ucyateis said/declared
ucyate:
śikāraḥthe syllable “śi” (bīja/phoneme)
śikāraḥ:
dhūmra-varṇaḥsmoky-coloured/grey-hued
dhūmra-varṇaḥ:
asyaof this (mantra/portion)
asya:
sthānamseat/place of installation (nyāsa)
sthānam:
vaiindeed
vai:
paścimamwestern
paścimam:
mukhamface/aspect (directional face of Śiva)
mukham:
Speaker
Suta Goswami (narrating mantra-viniyoga/nyasa details within the Purva-Bhaga discourse)