Shloka 47
Adhyaya 8: Yogasthanas, Ashtanga Yoga, Pranayama-Siddhi, and Shiva-Dhyana leading to Samadhi
Devanagari script
नीचो द्वादशमात्रस्तु उद्धातो द्वादशः स्मृतः मध्यमस् तु द्विरुद्धातश् चतुर्विंशतिमात्रकः
Transliteration
nīco dvādaśamātrastu uddhāto dvādaśaḥ smṛtaḥ madhyamas tu dviruddhātaś caturviṃśatimātrakaḥ
Translation
‘ਨੀਚ’ ਲਿੰਗ ਬਾਰਾਂ ਮਾਤਰਾਂ ਦਾ ਹੈ; ‘ਉੱਧਾਤ’ (ਉੱਚਾ) ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਮਾਤਰਾਂ ਦਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ‘ਮੱਧਮ’ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉੱਧਾਤ ਦਾ ਦੁੱਗਣਾ—ਚੌਵੀ ਮਾਤਰਾ—ਹੈ, ਜੋ ਪੂਜਾ-ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਸੁਸਥਿਤ ਕਰਦਾ, ਪਸ਼ੂ (ਬੱਧ ਜੀਵ) ਨੂੰ ਠਹਿਰਾ ਕੇ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਵੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ।
Word by Word
नीचः (nīcaḥ)low/short (type)
नीचः (nīcaḥ):
द्वादश (dvādaśa)twelve
द्वादश (dvādaśa):
मात्रः/मात्रकः (mātraḥ/mātrakaḥ)a unit of measure
मात्रः/मात्रकः (mātraḥ/mātrakaḥ):
तु (tu)indeed
तु (tu):
उद्धातः (uddhātaḥ)raised/elevated (type)
उद्धातः (uddhātaḥ):
स्मृतः (smṛtaḥ)is remembered/declared
स्मृतः (smṛtaḥ):
मध्यमः (madhyamaḥ)middle/medium (type)
मध्यमः (madhyamaḥ):
द्वि (dvi)twice
द्वि (dvi):
उद्धातः (uddhātaḥ)the raised measure/type
उद्धातः (uddhātaḥ):
चतुर्विंशति (caturviṃśati)twenty-four
चतुर्विंशति (caturviṃśati):
Speaker
Suta Goswami