Shloka 57
Adhyaya 61 — ग्रह-नक्षत्र-स्थाननिर्णयः
Cosmic Abodes of Luminaries and the Shaiva Order of Time
Devanagari script
चतुर्विधानां भूतानां प्रवर्तकनिवर्तकः तस्यापि भगवान् रुद्रः साक्षाद्देवः प्रवर्तकः
Transliteration
caturvidhānāṃ bhūtānāṃ pravartakanivartakaḥ tasyāpi bhagavān rudraḥ sākṣāddevaḥ pravartakaḥ
Translation
ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਉਹੀ ਪ੍ਰਵਰਤਕ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਿਵਰਤਕ ਵੀ। ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ਾਸਨ-ਤੱਤ ਦਾ ਭੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰੇਰਕ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਹੈ—ਦੇਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਗਤੀ ਦਾ ਆਰੰਭਕ।
Word by Word
चतुर्विधानाम् (caturvidhānām)of the fourfold kinds
चतुर्विधानाम् (caturvidhānām):
भूतानाम् (bhūtānām)of beings/creatures
भूतानाम् (bhūtānām):
प्रवर्तक (pravartaka)impeller/initiator
प्रवर्तक (pravartaka):
निवर्तकः (nivartakaḥ)restrainer/withdrawer
निवर्तकः (nivartakaḥ):
तस्यापि (tasyāpi)even of that (principle/agent)
तस्यापि (tasyāpi):
भगवान् (bhagavān)the Blessed Lord
भगवान् (bhagavān):
रुद्रः (rudraḥ)Rudra (Śiva)
रुद्रः (rudraḥ):
साक्षात् (sākṣāt)directly, manifestly
साक्षात् (sākṣāt):
देवः (devaḥ)the Divine One
देवः (devaḥ):
प्रवर्तकः (pravartakaḥ)the prime mover/impeller
प्रवर्तकः (pravartakaḥ):
Speaker
Suta Goswami (narrating the Purva-Bhaga teaching to the sages of Naimisharanya, summarizing Shaiva doctrine)