Shloka 21
सोमवर्णनम्
Graha–Ratha–Aśva Varṇana, Dhruva-Nibaddha Gati, Maṇḍala-Pramāṇa, Graha-Arcana
Devanagari script
तावन्त्यस्तारकाः कोट्यो यावन्त्यृक्षाणि सर्वशः ध्रुवात् तु नियमाच्चैषाम् ऋक्षमार्गे व्यवस्थितिः
Transliteration
tāvantyastārakāḥ koṭyo yāvantyṛkṣāṇi sarvaśaḥ dhruvāt tu niyamāccaiṣām ṛkṣamārge vyavasthitiḥ
Translation
ਜਿੰਨੇ ਕਸ਼-ਨਕਸ਼ਤਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨ, ਉਤਨੀਆਂ ਹੀ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰੋੜਾਂ ਹਨ। ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨ ਕੇ ਨਿਯਮ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਕਸ਼-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਸੁਚੱਜੇ ਤੌਰ ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਨਿਯਤ, ਸ਼ਾਸਿਤ ਚਾਲ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ।
Word by Word
tāvantyaḥso many
tāvantyaḥ:
tārakāḥstars
tārakāḥ:
koṭyaḥcrores (tens of millions)
koṭyaḥ:
yāvantias many as
yāvanti:
ṛkṣāṇiconstellations/lunar mansions (nakṣatras)
ṛkṣāṇi:
sarvaśaḥeverywhere, in all directions
sarvaśaḥ:
dhruvātfrom/with Dhruva (the Pole Star) as the reference
dhruvāt:
tuindeed
tu:
niyamātdue to regulation, fixed law/ordinance
niyamāt:
caand
ca:
eṣāmof these (stars/constellations)
eṣām:
ṛkṣa-mārgeon the path/track of the constellations
ṛkṣa-mārge:
vyavasthitiḥorderly placement, established arrangement
vyavasthitiḥ:
Speaker
Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya)