Shloka 61
भुवनकोशस्वभाववर्णनम् — सप्तद्वीप-पर्वत-लोकविन्यासः तथा यक्ष-उमा-प्रकाशः
Devanagari script
संभाविता सा सकलामरेन्द्रैः सर्वप्रवृत्तिस्तु सुरासुराणाम् अहं पुरासं प्रकृतिश् च पुंसो यक्षस्य चाज्ञावशगेत्यथाह
Transliteration
saṃbhāvitā sā sakalāmarendraiḥ sarvapravṛttistu surāsurāṇām ahaṃ purāsaṃ prakṛtiś ca puṃso yakṣasya cājñāvaśagetyathāha
Translation
ਸਾਰੇ ਅਮਰੇਂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਹਰ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਣੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ— “ਮੈਂ ਆਦਿਕਾਲ ਤੋਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਉਸ ਯਕਸ਼-ਰੂਪੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।”
Word by Word
संभाविताhonoured/revered
संभाविता:
साshe
सा:
सकल-अमर-इन्द्रैःby all the lords of the immortals (Devas)
सकल-अमर-इन्द्रैः:
सर्व-प्रवृत्तिःthe universal activity/impulse of action
सर्व-प्रवृत्तिः:
तुindeed
तु:
सुर-असुराणाम्of Devas and Asuras
सुर-असुराणाम्:
अहम्I
अहम्:
पुराfrom of old/previously
पुरा:
आसम्was
आसम्:
प्रकृतिःPrakriti, primordial nature/power
प्रकृतिः:
चand
च:
पुंसःof the Puruṣa (spirit/person)
पुंसः:
यक्षस्यof the Yakṣa (the Lord, hidden ruler)
यक्षस्य:
चalso
च:
आज्ञा-वशगाunder command/obedient to the order
आज्ञा-वशगा:
इतिthus
इति:
अथthen
अथ:
आहsaid
आह:
Speaker
Suta Goswami (narrating an embedded speech of Devi/Prakriti)