Shloka 21

जम्बूद्वीपस्य नववर्षविभागः रुद्रस्य अष्टक्षेत्रसन्निधिः नाभि-ऋषभ-भरतकथा

Devanagari script

सो ऽभिषिच्याथ ऋषभो भरतं पुत्रवत्सलः ज्ञानवैराग्यमाश्रित्य जित्वेन्द्रियमहोरगान्

Transliteration

so 'bhiṣicyātha ṛṣabho bharataṃ putravatsalaḥ jñānavairāgyamāśritya jitvendriyamahoragān

Translation

ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ-ਵਤਸਲ ਰਿਸ਼ਭ ਨੇ ਭਰਤ ਦਾ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰਕੇ ਰਾਜ-ਭਾਰ ਸੌਂਪਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਰੂਪੀ ਮਹਾਂ-ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ; ਪਸ਼ੂ-ਬੰਧਨ ਦੇ ਪਾਸ ਢੀਲੇ ਕਰਕੇ ਪਤੀ-ਸਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਹੀ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਸ਼ਰਨ ਮੰਨਿਆ।

Word by Word

• सः (saḥ): he

• अभिषिच्य (abhiṣicya): having consecrated/anointed

• अथ (atha): then

• ऋषभः (ṛṣabhaḥ): Ṛṣabha

• भरतम् (bharatam): Bharata

• पुत्रवत्सलः (putravatsalaḥ): affectionate to his son

• ज्ञानवैराग्यम् (jñāna-vairāgyam): knowledge and dispassion

• आश्रित्य (āśritya): having taken refuge in/depending upon

• जित्वा (jitvā): having conquered

• इन्द्रियमहोरगान् (indriya-mahoragān): the mighty serpents of the senses (powerful sense-impulses).

Speaker

Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya)