Shloka 27
अलिङ्ग-लिङ्ग-निरूपणं तथा प्राकृत-सृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
पञ्च बुद्धीन्द्रियाण्यस्य पञ्च कर्मेन्द्रियाणि तु शब्दादीनामवाप्त्यर्थं मनश्चैवोभयात्मकम्
Transliteration
pañca buddhīndriyāṇyasya pañca karmendriyāṇi tu śabdādīnāmavāptyarthaṃ manaścaivobhayātmakam
Translation
ਇਸ ਦੇਹਧਾਰੀ ਦੇ ਪੰਜ ਗਿਆਨੇੰਦ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਰਮੇੰਦ੍ਰਿਯ ਹਨ; ਅਤੇ ਮਨ ਦੋਹਾਂ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਪਾਸ-ਮੋਖ ਲਈ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਵੱਲ ਨਾ ਮੁੜੇ।
Word by Word
पञ्च (pañca)five
पञ्च (pañca):
बुद्धीन्द्रियाणि (buddhīndriyāṇi)organs of knowledge/perception (jñānendriyas)
बुद्धीन्द्रियाणि (buddhīndriyāṇi):
अस्य (asya)of this (being)
अस्य (asya):
पञ्च (pañca)five
पञ्च (pañca):
कर्मेन्द्रियाणि (karmendriyāṇi)organs of action (karmendriyas)
कर्मेन्द्रियाणि (karmendriyāṇi):
तु (tu)and/indeed
तु (tu):
शब्दादीनाम् (śabdādīnām)of sound and the rest (sense-objects)
शब्दादीनाम् (śabdādīnām):
अवाप्त्यर्थम् (avāptyartham)for the purpose of obtaining/apprehending
अवाप्त्यर्थम् (avāptyartham):
मनः (manaḥ)mind
मनः (manaḥ):
च (ca)and
च (ca):
एव (eva)also/indeed
एव (eva):
उभयात्मकम् (ubhayātmakam)of a dual nature (both cognition and action-oriented).
उभयात्मकम् (ubhayātmakam):
Speaker
Suta Goswami (narrating the cosmological-philosophical account as received in the Purana)