Adhyaya 104
Vighneshvara-Prashna and Deva-Krita Shiva-Stava (Adhyaya 104)
ਰਿਸ਼ੀ ਸੂਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ—ਹਾਥੀ-ਮੁਖ ਵਿਨਾਇਕ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਿਘਨਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇੰਨੀ ਮਹਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈ। ਸੂਤ ਇੱਕ ਮਹਾਕਾਲਿਕ ਸੰਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ-ਉਪੇਂਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਾ ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਵਿਘਨ-ਉਪਦ੍ਰਵ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਪਾਅ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ‘ਵਿਘਨ’ ਸਿਰਫ਼ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਹੀਂ, ਕਰਮਫਲ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਕ ਹੈ; ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਵਿਘਨ ਰਹਿਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ-ਲਾਭ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਗਣਪ/ਵਿਘਨੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਾਵ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਤਵ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲ, ਕਾਲਾਗਨਿਰੁਦ੍ਰ, ਓੰਕਾਰ, ਵੇਦ, ਪੰਚਾਕਸ਼ਰ ਅਤੇ ਗੁਣਾਤੀਤ ਪਰਤੱਤਵ ਵਜੋਂ ਮੰਨ ਕੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇਵਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਿਵ-ਸਤਵ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਆਵੇਗਾ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे पार्वतीविवाहवर्णनं नाम त्र्यधिकशततमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं विनायको जातो गजवक्त्रो गणेश्वरः कथं प्रभावस्तस्यैवं सूत वक्तुमिहार्हसि
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲਿੰਗ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵਭਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਪਾਰਵਤੀ ਵਿਆਹ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਚੌਥਾ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਗਜਮੁਖ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਵਿਨਾਇਕ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੇ? ਉਸ ਦੀ ਐਨੀ ਮਹਿਮਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਹੇ ਸੂਤ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਹੋ।
Verse 2
सूत उवाच एतस्मिन्नन्तरे देवाः सेन्द्रोपेन्द्राः समेत्य ते धर्मविघ्नं तदा कर्तुं दैत्यानामभवन्द्विजाः
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਪੇਂਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਦਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
Verse 3
असुरा यातुधानाश् च राक्षसाः क्रूरकर्मिणः तामसाश् च तथा चान्ये राजसाश् च तथा भुवि
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਸੁਰ, ਯਾਤੁਧਾਨ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—ਕ੍ਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਤਾਮਸਿਕ ਹਨ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਜੀਵ ਰਾਜਸਿਕ ਵੀ ਹਨ।
Verse 4
अविघ्नं यज्ञदानाद्यैः समभ्यर्च्य महेश्वरम् ब्रह्माणं च हरिं विप्रा लब्धेप्सितवरा यतः
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਯਜ੍ਞ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ—ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹਰਿ ਦੀ—ਯਥਾਵਤ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਿਰਵਿਘਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ।
Verse 5
ततो ऽस्माकं सुरश्रेष्ठाः सदा विजयसंभवः तेषां ततस्तु विघ्नार्थम् अविघ्नाय दिवौकसाम्
ਤਦ, ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਸਾਡੀ ਪਾਸੇ ਸਦਾ ਜਿੱਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦਿਵੌਕਸਾਂ ਲਈ ਨਿਰਵਿਘਨਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਈ।
Verse 6
पुत्रार्थं चैव नारीणां नराणां कर्मसिद्धये विघ्नेशं शङ्करं स्रष्टुं गणपं स्तोतुमर्हथ
ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਲਾਭ ਲਈ ਅਤੇ ਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਕਰਮ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਜਿਸ ਗਣਪ—ਵਿਘਨੇਸ਼—ਨੂੰ ਵਿਘਨਹਰ ਤੇ ਸਿੱਧਿਦਾਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
Verse 7
इत्युक्त्वान्योन्यमनघं तुष्टुवुः शिवमीश्वरम् नमः सर्वात्मने तुभ्यं सर्वज्ञाय पिनाकिने
ਇਉਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ—“ਹੇ ਸਰਵਾਤਮਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਸਰਵਜ੍ਞ, ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।”
Verse 8
अनघाय विरिञ्चाय देव्याः कार्यार्थदायिने अकायायार्थकायाय हरेः कायापहारिणे
ਨਿਰਪਾਪ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਵਿਰਿੰਚ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਾਰਜ-ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਦੇਹ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੀ ਦੇਹਾਵਸਥਾ ਤੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਲਯ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 9
कायान्तस्थामृताधारमण्डलावस्थिताय ते कृतादिभेदकालाय कालवेगाय ते नमः
ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਆਧਾਰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਕ੍ਰਿਤ ਆਦਿ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਭੇਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਲ-ਰੂਪ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਤੀਬਰ ਵੇਗ-ਰੂਪ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 10
कालाग्निरुद्ररूपाय धर्माद्यष्टपदाय च कालीविशुद्धदेहाय कालिकाकारणाय ते
ਕਾਲਾਗਨੀ-ਰੁਦ੍ਰ-ਸਰੂਪ, ਧਰਮ ਆਦਿ ਅੱਠ ਪਦਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਕਾਲੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਦੇਹ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਕਾਲਿਕਾ ਦੇ ਕਾਰਣ-ਸਰੂਪ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 11
कालकण्ठाय मुख्याय वाहनाय वराय ते अंबिकापतये तुभ्यं हिरण्यपतये नमः
ਨੀਲਕੰਠ, ਪਰਮ ਮੁੱਖ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਹਨ-ਸਰੂਪ ਤੇ ਵਰਦਾਤਾ, ਅੰਬਿਕਾ-ਪਤੀ, ਅਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਹ।
Verse 12
हिरण्यरेतसे चैव नमः शर्वाय शूलिने कपालदण्डपाशासिचर्माङ्कुशधराय च
ਹਿਰਣ੍ਯਰੇਤਸ ਨੂੰ ਨਮਹ; ਸ਼ਰਵ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਹ; ਜੋ ਕਪਾਲ-ਡੰਡ, ਪਾਸ਼, ਤਲਵਾਰ, ਚਰਮ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
Verse 13
पतये हैमवत्याश् च हेमशुक्लाय ते नमः पीतशुक्लाय रक्षार्थं सुराणां कृष्णवर्त्मने
ਹੈਮਵਤੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੇ ਪਤੀ, ਹੇਮ-ਸ਼ੁਕਲ ਤੇਜ ਵਾਲੇ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਹ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੀਤ-ਸ਼ੁਕਲ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਵਰਤਮਾ (ਗੂੜ੍ਹ ਮਾਰਗ ਵਾਲੇ)—ਤੈਨੂੰ ਨਮਹ।
Verse 14
पञ्चमाय महापञ्चयज्ञिनां फलदाय च पञ्चास्यफणिहाराय पञ्चाक्षरमयाय ते
ਪੰਚਮ (ਪੰਜ ਤੋਂ ਪਰੇ) ਸਰੂਪ, ਮਹਾਪੰਚਯਜ्ञ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਪੰਚਾਸ੍ਯ ਉੱਤੇ ਫਣੀਹਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਪੰਚਾਕ੍ਸ਼ਰ (ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਯ) ਮਯ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਹ।
Verse 15
पञ्चधा पञ्चकैवल्यदेवैरर्चितमूर्तये पञ्चाक्षरदृशे तुभ्यं परात्परतराय ते
ਪੰਜ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜ ਕੈਵਲ੍ਯ-ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਪੰਜਾਖਰੀ ‘ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ’ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਮੰਤ੍ਰ ਰੂਪ, ਪਰਾਤਪਰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
Verse 16
षोडशस्वरवज्राङ्गवक्त्रायाक्षयरूपिणे कादिपञ्चकहस्ताय चादिहस्ताय ते नमः
ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦਿੱਪਦਾ ਮੁਖ ਵਾਲੇ, ਅਖੰਡ ਸਰੂਪ, ‘ਕ’ ਆਦਿ ਪੰਜਕ ਅੱਖਰ-ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਹੱਥ-ਸ਼ਕਤੀ (ਮੰਤ੍ਰ-ਬਲ) ਵਜੋਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਆਦਿ-ਹੱਥ—ਪਹਿਲਾ ਕਰਤ੍ਰਿਤ੍ਵ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਃ।
Verse 17
टादिपादाय रुद्राय तादिपादाय ते नमः पादिमेण्ढ्राय यद्यङ्गधातुसप्तकधारिणे
ਟ-ਆਦਿ ਪਾਦ-ਤੱਤਵ ਰੂਪ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਃ; ਤ-ਆਦਿ ਪਾਦ-ਆਧਾਰ ਰੂਪ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਃ। ਜੋ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਸੱਤ ਧਾਤੂ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 18
शान्तात्मरूपिणे साक्षात् क्षदन्तक्रोधिने नमः लवरेफहलाङ्गाय निरङ्गाय च ते नमः
ਸ਼ਾਂਤ ਆਤਮਾ-ਸਰੂਪ, ਸਾਖ਼ਾਤ ਤੱਤਵ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਖਪਾ ਕੇ ਭਸਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਃ। ‘ਲ-ਵ-ਰ-ਰੇ-ਫ-ਹ-ਲਾਂਗ’ ਅੱਖਰ-ਦੇਹ ਰੂਪ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਃ; ਅਤੇ ਨਿਰੰਗ, ਨਿਰਮਲ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 19
सर्वेषाम् एव भूतानां हृदि निःस्वनकारिणे भ्रुवोर् अन्ते सदा सद्भिर् दृष्टायात्यन्तभानवे
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੁਖਮ ਅੰਤਰ-ਨਾਦ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤ-ਬਿੰਦੂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਰਸ਼ਿਤ ਅਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 20
भानुसोमाग्निनेत्राय परमात्मस्वरूपिणे गुणत्रयोपरिस्थाय तीर्थपादाय ते नमः
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਰ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਹਨ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ-ਸਰੂਪ ਹਨ, ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਆਪ ਹੀ ਤੀਰਥ ਹਨ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 21
तीर्थतत्त्वाय साराय तस्मादपि पराय ते ऋग्यजुःसामवेदाय ओंकाराय नमो नमः
ਤੀਰਥ-ਤੱਤਵ, ਅੰਤਰ-ਸਾਰ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰਮ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰਿਗ, ਯਜੁ, ਸਾਮ ਵੇਦ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਣਵ ਓੰਕਾਰ—ਨਮੋ ਨਮਹ।
Verse 22
ओङ्कारे त्रिविधं रूपम् आस्थायोपरिवासिने पीताय कृष्णवर्णाय रक्तायात्यन्ततेजसे
ਓੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਊਪਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਪਰਾਤਪਰ ਪ੍ਰਭੂ; ਪੀਲਾ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੂਪ; ਅਤਿਅੰਤ ਤੇਜਸਵੀ।
Verse 23
स्थानपञ्चकसंस्थाय पञ्चधाण्डबहिः क्रमात् ब्रह्मणे विष्णवे तुभ्यं कुमाराय नमोनमः
ਪੰਜ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੰਜ ਆਵਰਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ—ਦਿਵ੍ਯ ਕੁਮਾਰ (ਸਕੰਦ) ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
Verse 24
अंबायाः परमेशाय सर्वोपरिचराय ते मूलसूक्ष्मस्वरूपाय स्थूलसूक्ष्माय ते नमः
ਅੰਬਾ (ਸ਼ਕਤੀ) ਦੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਭ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਮੂਲ ਕਾਰਣ, ਅਤਿ ਸੂਖਮ ਸਰੂਪ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥੂਲ ਤੇ ਸੂਖਮ ਦੋਵੇਂ ਹਨ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਹ।
Verse 25
सर्वसंकल्पशून्याय सर्वस्माद्रक्षिताय ते आदिमध्यान्तशून्याय चित्संस्थाय नमोनमः
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੋ ਸਭ ਸੰਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯ, ਸਭ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਖੰਡ, ਆਦਿ‑ਮੱਧ‑ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿਤ् ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈਂ—ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 26
यमाग्निवायुरुद्रांबुसोमशक्रनिशाचरैः दिङ्मुखे दिङ्मुखे नित्यं सगणैः पूजिताय ते
ਹੇ ਪਤੀ! ਯਮ, ਅਗਨੀ, ਵਾਯੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਰੁਣ (ਜਲਾਧਿਪਤੀ), ਸੋਮ, ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰ—ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਦੁਆਰ ਉੱਤੇ—ਤੇਰੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਤੈਨੂੰ ਨਿੱਤ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
Verse 27
सर्वेषु सर्वदा सर्वमार्गे सम्पूजिताय ते रुद्राय रुद्रनीलाय कद्रुद्राय प्रचेतसे महेश्वराय धीराय नमः साक्षाच्छिवाय ते
ਜੋ ਸਭਨਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਸਦਾ, ਹਰ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਨੀਲਵਰਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਉਗ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਸਰਬਜ੍ਞ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੂੰ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਧੀਰ‑ਸ਼ਾਂਤ ਸਰੂਪ ਨੂੰ—ਅਤੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ਿਵ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 28
अथ शृणु भगवन् स्तवच्छलेन कथितमजेन्द्रमुखैः सुरासुरेशैः /* मखमदनयमाग्निदक्षयज्ञक्षपणविचित्रविचेष्टितं क्षमस्व
ਹੁਣ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵ‑ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣੋ। ਮਖ ਦਾ ਦਮਨ, ਮਦਨ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋੜਨਾ, ਯਮ‑ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਨਾਸ—ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਲੀਲਾਵਾਂ ਖਿਮਾ ਕਰੋ।
Verse 29
सूत उवाच यः पठेत्तु स्तवं भक्त्या शक्राग्निप्रमुखैः सुरैः कीर्तितं श्रावयेद्विद्वान् स याति परमां गतिम्
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਸਤਵ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਕ੍ਰ‑ਅਗਨੀ ਆਦਿ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਗਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
The rishis ask how Vināyaka (Gaṇeśvara) was born with an elephant face and why his authority over obstacles is uniquely powerful.
Shiva is praised as Kāla and Kālāgni-Rudra, as Oṃkāra and the very substance of Ṛg–Yajus–Sāma, as pañcākṣara-maya, as the inner Self of all beings, and as transcendent beyond the three guṇas—uniting ritual, mantra, and metaphysics.
The text states that one who recites it with devotion—or a learned person who causes it to be heard—attains paramā gati, the supreme state associated with liberation through Shiva’s grace.