Book 7: The Solar Dynasty, Harishchandra, and the Devi Gita
सप्तमस्कन्धः
Devi Gita & the Path to Liberation
ਸੱਤਵਾਂ ਸਕੰਧ ਦਕਸ਼ ਅਤੇ ਮਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਕੰਨਿਆ, ਚਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਵੁਕ ਵਰਣਨ ਇਸ ਸਕੰਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਸ਼ਤਾਕਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੋਕੇ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਦੁਰਗਮਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਕਥਾ ਇੱਥੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੰਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ 'ਦੇਵੀ ਗੀਤਾ' ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਰਾਟ ਰੂਪ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।
Adhyayas in Skandha 7 - Devi Gita & Liberation
Adhyaya 1
Daksha Prajapati Varnanam
ਸੂਤ ਜੀ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜੇ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਨਮੇਜੇ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਦਕਸ਼ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਨਾਰਦ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੱਠ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦੇਵ-ਦਾਨਵ ਵੰਸ਼ ਚੱਲਿਆ।
Adhyaya 2
Description of King Sharyati and the Solar Dynasty
ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜੇ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਤੱਕ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸੀ। ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਦੀ ਧੀ ਸੁਕੰਨਿਆ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੌਣ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਰਿਸ਼ੀ ਚਯਵਨ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੰਡਾ ਚੁਭੋ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਕਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ।
Adhyaya 3
Chyavana Sukanyayor Garhasthya Varnanam
ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੁਕੰਨਿਆ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਭੌਣ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਚਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੁਕੰਨਿਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬੁੱਢੇ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਕੰਨਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਰਾਜਸੀ ਸੁਖ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Adhyaya 4
Description of the Ashvini Kumaras' Words to Sukanya
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੁਕੰਨਿਆ ਦੀ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪਤੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਚਯਵਨ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਚਯਵਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਵਰਗੀ ਸੁੱਖਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਲਈ ਲਾਲਚ ਦਿੱਤਾ।
Adhyaya 5
Ashvibhyam Chyavanadvara Somapanaya Pratijnavarnanam
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਸੁਕੰਨਿਆ ਦੇ ਪਤੀਵਰਤਾ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਚਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਕੰਨਿਆ ਦੇਵੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਚਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਮਪਾਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
Adhyaya 6
Chyavana Grants the Ashwinis the Right to Drink Soma
ਰਾਜਾ ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਚਯਵਨ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਲ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਕੰਨਿਆ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਯਵਨ ਹੀ ਹਨ। ਚਯਵਨ ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਮਪਾਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Adhyaya 7
Revata's Journey to Brahmaloka to Seek a Groom for Revati
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਚਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚਯਵਨ ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਮ ਰਸ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਇੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵਜਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਯਵਨ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 'ਮਦ' ਨਾਮਕ ਅਸੁਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਯਵਨ ਮਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਰੇਵਤ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤਰੀ ਰੇਵਤੀ ਲਈ ਵਰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Adhyaya 8
Ikshvaku Vamsha Varnanam
ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜੇ ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਰੇਵਤ ਆਪਣੇ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੇ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਾਪੇਖਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ 27 ਚਤੁਰਯੁਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਰੇਵਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Adhyaya 9
Mandhatotpatti Varnanam
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਰਗੋਸ਼ ਖਾਣ ਕਾਰਨ ਸ਼ਸ਼ਾਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਕਕੁਤਸਥ ਅਤੇ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਨੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਮੰਤਰ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ 'ਮਾਂ ਧਾਤਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਬਾਲਕ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਂਧਾਤਾ ਰੱਖਿਆ।
Adhyaya 11
Satyavrataya Rajaneetyupadeshavarnanam
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇਜਯ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਤਿਆਵਰਤ (ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ) ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੇ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯੱਗ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਸਰਾਪਿਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਤਮਦਾਹ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਦੇਵੀ ਚੰਡੀਕਾ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ। ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਇਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਤਿਆਵਰਤ ਦਾ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ 'ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮੀ ਸ਼ਾਸਨ, ਜਾਸੂਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਇੰਦਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
Adhyaya 12
Trishankupakhyana Varnanam: The Curse of Trishanku
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਤਿਆਵਰਤ (ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ) ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੇ ਭਗਵਤੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਸਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਯੱਗ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸਰਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਦਾ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ।
Adhyaya 13
Vishvamitra Resolves to Uplift Trishanku from His Curse
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਤਿਆਵਰਤ (ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ) ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਮਾਸ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੀ ਗਾਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
Adhyaya 14
Varuna Kripaya Shaivyayam Putrotpattivarnanam
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਆਪਣੇ ਗਾਇਤਰੀ ਜਪ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟਣ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਰੋਕ ਕੇ ਨਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਪੁੱਤਰਹੀਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇਵ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਰੁਣ ਦੇਵ ਇਸ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਰਾਣੀ ਸ਼ੈਵਿਆ ਇੱਕ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Adhyaya 15
Harishchandra's Affliction with Dropsy
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਵਰੁਣ ਦੇਵ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਕੋਲ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੋਹਿਤ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਹਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰੋਹਿਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਰੁਣ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਲੋਦਰ ਰੋਗ ਦਾ ਸਰਾਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
Adhyaya 16
Vishvamitra Forbids the Sacrifice of the Brahmin Boy Shunahshepa
ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸਰਾਪ ਕਾਰਨ ਜਲੋਦਰ ਰੋਗ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰੋਹਿਤ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਬਲੀ ਲਈ ਖਰੀਦਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਦਇਆ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਪੀੜਾ ਕਾਰਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Adhyaya 17
Vasishtha-Vishvamitra Pana Varnanam
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਦੇ ਯੱਗ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਅਤੇ ਵਸਿਸ਼ਠ-ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸ਼ਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਮੰਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਸਿਸ਼ਠ ਵੱਲੋਂ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Adhyaya 18
Harishchandra's Promise of Wealth to the Old Brahmin
ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਦਖਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਇੱਕ ਮਾਇਆਵੀ ਸੂਰ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜਾ ਰਸਤਾ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਾਰ ਧਨ ਦੇਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Adhyaya 19
Kaushikaya Sarvasvasamarpanam Taddakshinadanavarnanam
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਛਲ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਦਾ ਰਾਜ ਖੋਹ ਲਿਆ। ਗੰਧਰਵੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਸੱਚ ਦੀ ਖਾਤਰ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਅਯੁੱਧਿਆ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।
Adhyaya 20
Skandha 7, Adhyaya 20: Harishchandra Upakhyana Varnanam
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਗੁਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ 'ਤੇ ਅਟਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਾਪ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕਾਸ਼ੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਇੱਥੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Adhyaya 21
Harishchandra Upakhyana: The Demand for Dakshina and the Queen's Proposal
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਤੋਂ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਮੰਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਭੁਗਤਾਨ ਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਰਾਪ ਦੇਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਤਿਆਵਰਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
Adhyaya 22
Harishchandrasya Patniputravikrayavarnanam: The Sale of Harishchandra's Wife and Son
ਇਸ ਦੁਖਦਾਈ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਸੱਚ ਦੀ ਖਾਤਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਲਈ ਹੋਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ।
Adhyaya 23
Harishchandropakhyana Varnanam
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਚੁਕਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਾਪ ਦੇਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਚੰਡਾਲ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੱਚ ਦੀ ਖਾਤਰ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Adhyaya 24
Harishchandrachintavarnanam: Harishchandra's Lamentation at the Cremation Ground
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਸੂਤ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ। ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਬਦਬੂਦਾਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਸੁਆਹ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਹੋਏ ਵੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
Adhyaya 25
Harishchandra Takes the Sword by the Chandala's Order
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰੋਹਿਤਾਸ਼ਵ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਣੀ ਸ਼ੈਵਿਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕਰੂਰ ਮਾਲਕ ਦਾ ਕੰਮ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਉਸਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਣੀ ਸਮਝ ਕੇ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਚੰਡਾਲ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਇਸਤਰੀ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਲਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Adhyaya 26
Harishchandra's Preparation to Enter the Funeral Pyre
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੈਵਿਆ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗਣ ਕਾਰਨ ਮਰੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰੋਹਿਤਾਸ਼ਵ ਦੀ ਦੇਹ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਿਤਾ ਵਿੱਚ ਆਤਮਦਾਹ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵਿਆ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Adhyaya 27
Harishchandrakhyanashravanaphalavarnanam: Harishchandra's Ascension to Heaven and the Fruits of Hearing
ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਚਿਤਾ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪੁੰਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਹਿਤ ਦਾ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਸਰਵਣ ਦਾ ਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Adhyaya 28
The Manifestation of Shatakshi, Shakambhari, and Durga
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਜੀ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਤਾਕਸ਼ੀ, ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਰਗਮਾਸੁਰ ਦੁਆਰਾ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਪਹਰਣ ਕਾਰਨ ਅਕਾਲ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਸ਼ਤਾਕਸ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਲਮਗਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਬਣ ਕੇ ਅੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੁਰਗਮਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ ਦੁਰਗਾ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Adhyaya 29
The Arrogance of Hari and Hara and the Devas' Penance to Propitiate Bhagavati
ਵਿਆਸ ਜੀ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸਮਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਸਦਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪੰਚਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਰਵਉੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਹਲਾਹਲ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗੌਰੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਹਰੀ-ਹਰ ਚੇਤਨਾਹੀਣ ਹੋ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਪਰਾਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
Adhyaya 30
Devi Pitha Varnanam
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਦਕਸ਼ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ, ਸਤੀ ਦਾ ਜਨਮ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਕਾਰਨ ਦਕਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਵੈਰ, ਸਤੀ ਦਾ ਆਤਮ-ਦਾਹ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵਿਲਾਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੁਆਰਾ ਸਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਨਾਲ ਬਣੇ 108 ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Adhyaya 31
The Devi's Promise to the Devas Regarding Parvati's Birth in the House of Himalaya
ਸਤੀ ਦੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਵ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਗੌਰੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
Adhyaya 32
Devya Vyashtisamashtirupavarnanam
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਸਰੂਪ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਇਆ, ਪੰਚੀਕਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਸੂਖਮ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਤੇ ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਤਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Adhyaya 33
Shri Devi Virad Rupa Darshana
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅਭੇਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਦੇਵੀ ਆਪਣਾ ਵਿਰਾਟ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਆਪਣਾ ਸੌਮਿਆ ਚਤੁਰਭੁਜ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Adhyaya 34
Devi Gita: Jnanasya Moksha Hetutva Varnanam (Knowledge as the Cause of Liberation)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੂੰ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੀ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਹੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਕਰਮ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
Adhyaya 35
Mantra Siddhi Sadhana Varnanam (Description of Yoga and Mantra Sadhana)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੂੰ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਯੋਗ ਦਾ ਗੂੜ੍ਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਯਮ, ਨਿਯਮ, ਆਸਣ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ, ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ, ਧਾਰਨਾ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਦਸ ਯਮ, ਦਸ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਆਸਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੜਾ, ਪਿੰਗਲਾ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਨਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਛੇ ਚੱਕਰਾਂ ਅਤੇ ਸਹਸਰਾਰ ਦਾ ਰਹੱਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਜੀਵ-ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਇੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Adhyaya 36
Skandha 7, Adhyaya 36: Brahmavidyopadesha Varnanam
ਦੇਵੀ ਗੀਤਾ ਦੇ ਇਸ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਰਾਜਾ ਹਿਮਵਾਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ 'ਓਮ' ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਤੀਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੈਕੁੰਠ ਜਾਂ ਕੈਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗਿਆਨੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Adhyaya 37
Devi Gita: The Glory of Bhakti Yoga (Bhakti Mahima Varnanam)
ਦੇਵੀ ਗੀਤਾ ਦੇ ਇਸ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਮਾਰਗ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਕਰਮ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਲਭ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਮਸਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ ਅਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਭਗਤੀ ਦੇ ਭੇਦ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਰਾਭਗਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਗਤ ਦਾ ਮਨ ਤੇਲ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਨਿਰੰਤਰ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਾਭਗਤੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਦਵੈਤ ਅਨੁਭਵ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਦੀ ਦੁਰਲੱਭਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਲੋੜ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Adhyaya 38
Skandha 7, Adhyaya 38: Mahotsava-vrata-sthana-varnanam (Description of Sacred Places, Vows, and Festivals)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ, ਵਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਤਸਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਕੋਲਹਾਪੁਰ, ਤੁਲਜਾਪੁਰ, ਵਿੰਧਿਆਚਲ, ਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਮਾਖਿਆ ਯੋਨੀ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਸਰਵਉੱਚ ਤੀਰਥ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਅਸਲ ਨਿਵਾਸ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ-ਕਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਅਨੰਤ ਤ੍ਰਿਤੀਆ, ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਨਵਰਾਤਰੀ ਵਰਗੇ ਵਰਤਾਂ ਅਤੇ ਡੋਲੋਤਸਵ ਤੇ ਰਥੋਤਸਵ ਵਰਗੇ ਉਤਸਵਾਂ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਮ-ਜਪ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰੀ ਪੂਜਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
Adhyaya 39
Devi Puja Vidhi Varnanam: The Methods of Devi Worship
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮਾਰਗ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
Adhyaya 40
Skandha 7, Adhyaya 40: Description of External Worship (Bahya Puja Vidhi) in the Devi Gita
ਦੇਵੀ ਗੀਤਾ ਦੇ ਇਸ ਅੰਤਿਮ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਬਾਹਰੀ ਪੂਜਾ (ਬਾਹਰੀ ਪੂਜਾ) ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਧਿਆਨ, ਅਤੇ ਭੂਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਨਿਆਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਰਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ 'ਹ੍ਰੀਂ' ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਚ-ਪ੍ਰੇਤ ਆਸਣ (ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਰੁਦਰ, ਈਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ) 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਯੰਤਰ ਪੂਜਾ, ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵੀ ਗੀਤਾ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
The Devi Gita is a supreme philosophical discourse found in the final ten chapters (31-40) of the Seventh Skandha of the Devi Bhagavatam. In it, the Goddess reveals her cosmic form to King Himalaya and imparts advanced teachings on Advaita Vedanta, Yoga, Kundalini, and devotion.
When the demon Durgama stole the Vedas, a severe hundred-year drought plagued the earth. The Goddess incarnated as Shatakshi (the hundred-eyed) and wept out of compassion, creating rivers from her tears. As Shakambhari, she nourished the world with vegetation from her own body before slaying Durgama.
The Seventh Skandha narrates the trials of several prominent kings of the Solar Dynasty, most notably King Harishchandra's ultimate test of truth by Sage Vishvamitra, King Sharyati (the father of Sukanya), and King Trishanku.
Read Devi Bhagavatam in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.