Adhyaya 19
ललितापरमेश्वरी-सेनाजय-यात्रा (Lalitā Parameśvarī’s Army-March for Victory)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ੍ਯ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਕ੍ਰਰਾਜ ਦੇ ਤੇਜਸਵੀ ਰਥੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ “ਪਰਵਾਂ” (ਹਿੱਸਿਆਂ/ਪੜਾਵਾਂ) ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰਕਟ ਦੇਵੀਆਂ ਅਸਥਿਤ ਹਨ। ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਧੀ-ਦੇਵੀਆਂ, ਯੋਗਿਕ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ (ਅਣਿਮਾ, ਮਹਿਮਾ, ਲਘਿਮਾ, ਗਰਿਮਾ, ਈਸ਼ਿਤਾ, ਵਸ਼ਿਤਾ, ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਪ੍ਰਾਕਾਮ੍ਯ ਆਦਿ), ਜਪਾ-ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਵਰਣ, ਬਹੁਭੁਜ ਰੂਪ ਅਤੇ ਕਪਾਲ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਆਦਿ ਚਿੰਨ੍ਹ/ਆਯੁਧਾਂ ਸਮੇਤ। ਫਿਰ ਰਥ ਦੇ ਅੱਗੇਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾਦ੍ਯ ਅਸ਼ਟਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਕੌਮਾਰੀ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਵਾਰਾਹੀ, ਮਾਹੇਂਦਰੀ, ਚਾਮੁੰਡਾ ਅਤੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ—ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਵਤਾ-ਸਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ-ਆਯੁਧਾਂ ਨਾਲ, ਧਿਆਨ-ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਵੀ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਦਰਾ-ਦੇਵੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਹੱਥ-ਮੁਦਰਾਵਾਂ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ (ਢਾਲ-ਤਲਵਾਰ ਆਦਿ) ਅਤੇ ਨਾਮ ਜਿਵੇਂ ਸਰਵਸੰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਣੀ, ਸਰਵਵਿਦ੍ਰਾਵਿਣੀ, ਸਰਵਾਕਰ੍ਸ਼ਿਣੀ, ਸਰਵਵਸ਼ੰਕਰੀ, ਸਰਵੋਨ੍ਮਾਦਿਨੀ, ਸਰਵਮਹਾਂਕੁਸ਼ਾ, ਸਰਵਖੇਚਰੀ, ਸਰਵਬੀਜਾ, ਸਰਵਯੋਨੀ, ਸਰਵਤ੍ਰਿਸ਼ੰਡਿਕਾ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਕਟ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਧਿਆਇ ਲਲਿਤਾ ਦੀ ਜੈ-ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਧੀ, ਮਾਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਯੰਤਰਾਤਮਕ ਵਿਵਸਥਾ ਵਜੋਂ ਰਥ ਦੇ ਪਰਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਨਯਸਤ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने ललितापरमेश्वरीसेनाजय यात्रा नामाष्टादशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच चक्रराजरथेन्द्रस्य याःपर्वणि समाश्रिताः / देवता प्रकटाभिख्यास्तासामाख्यां निवेदय
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਹਯਗ੍ਰੀਵ–ਅਗਸਤ੍ਯ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਲਲਿਤੋਪਾਖਿਆਨ ਵਿੱਚ ‘ਲਲਿਤਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਸੈਨਾ-ਜਯ ਯਾਤਰਾ’ ਨਾਮਕ ਅਠਾਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਚਕ੍ਰਰਾਜ ਰਥੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਜਿਸ ਜਿਸ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੇਵਤਾ ਆਸਰੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸੋ।
Verse 2
संख्याश्च तासामखिला वर्णभेदांश्च शोभनान् / आयुधानि च दिव्यानि कथयस्व हयानन
ਹੇ ਹਯਾਨਨ! ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗਿਣਤੀ, ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ-ਭੇਦ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਆਯੁਧ ਵੀ ਦੱਸੋ।
Verse 3
हयग्रीव उवाच नवमं पर्व दीप्तस्य रथस्य समुपस्थिताः / तश प्रोक्ता सिद्धिदेव्यस्तासां नामानि मच्छृणु
ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਦੀਪਤ ਰਥ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਜੋ ਉਪਸਥਿਤ ਹਨ, ਉਹ ‘ਸਿੱਧੀ’ ਦੇਵੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ।
Verse 4
अणिमा महिमाचैव लघिमा गरिमा तथा / ईशिता वशिता चैव प्राप्तिः सिद्धिश्च सप्तमी
ਅਣਿਮਾ, ਮਹਿਮਾ, ਲਘਿਮਾ, ਗਰਿਮਾ; ਅਤੇ ਈਸ਼ਿਤਾ, ਵਸ਼ਿਤਾ, ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ‘ਸਿੱਧੀ’।
Verse 5
प्राकाम्यमुक्तिसिद्धिश्च सर्वकामाभिधापरा / एतादेव्यश्चतुर्बाह्व्यो जपाकुसुमसंनिभाः
ਪ੍ਰਾਕਾਮ੍ਯ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ—ਇਹ ਸਰਵਕਾਮ-ਪ੍ਰਦਾਇਨੀ ਦੇਵੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਚਤੁਰਭੁਜਾ ਹਨ ਅਤੇ ਜਪਾ-ਫੁੱਲ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿਪਤ ਹਨ।
Verse 6
चिन्तामणिकपालं च त्रिशूलं सिद्धिकज्जलम् / दधाना दयया पूर्णा योगिभिश्च निषेविताः
ਉਹ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕਪਾਲ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ-ਦਾਇਕ ਕੱਜਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਯੋਗੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਹਨ।
Verse 7
तत्र पूर्वार्द्धभागे च ब्रह्माद्या अष्ट शक्तयः / ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्मवी तथा / वाराही चैव मांहेन्द्री चामुण्डा चैव सप्तमी
ਉੱਥੇ ਪੂਰਵਾਰਧ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ—ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਕੌਮਾਰੀ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਵਾਰਾਹੀ, ਮਾਹੇਂਦਰੀ, ਚਾਮੁੰਡਾ ਅਤੇ ਸਪਤਮੀ।
Verse 8
महालक्ष्मीरष्टमी च द्विभुजाः शोणविग्रहाः / कपालमुत्पलं चैव बिभ्राणा रक्तवाससः
ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਮੀ—ਇਹ ਦੋ-ਭੁਜਾ ਹਨ, ਲਾਲ ਵਰਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀਆਂ; ਕਪਾਲ ਅਤੇ ਉਤਪਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ, ਰਕਤ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 9
अथ वान्य प्रकारेण केचिद्ध्यानं पचक्षते / ब्रह्मादिसदृशाकारा ब्रह्मादिसदृशायुधाः
ਫਿਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਯੁਧ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਹਨ।
Verse 10
ब्रह्मादीनां परं चिह्नं धारयन्त्यः प्रकीर्तिताः / तासामूर्ध्वस्थानगतां मुद्रा देव्यो महत्तराः
ਉਹ ਦੇਵੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦਾ ਪਰਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਮਹੱਤਰ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
Verse 11
मुद्राविरचनायुक्तैर्हस्तैः कमलकान्तिभिः / दाडिमीपुष्पसङ्काशाः पीतांबरमनोहराः
ਮੁਦਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਹ ਡਾੜਿਮੀ ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੀਤਾਂਬਰ ਨਾਲ ਮਨੋਹਰ ਹਨ।
Verse 12
चतुर्भुजा भुजद्वन्द्वधृतचर्मकृपाणकाः / मदरक्तविलोलाक्ष्यस्तासां नामानि मच्छृणु
ਉਹ ਚਤੁਰਭੁਜਾ ਹਨ; ਦੋ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਦ ਨਾਲ ਲਾਲੀਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੰਚਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ।
Verse 13
सर्वसंक्षोभिणी चैव सर्वविद्राविणी तथा / सर्वाकर्षणकृन्मुद्रा तथा सर्ववशङ्करी
ਇੱਕ ‘ਸਰਵਸੰਖ੍ਸ਼ੋਭਿਣੀ’ ਅਤੇ ਇੱਕ ‘ਸਰਵਵਿਦ੍ਰਾਵਿਣੀ’; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਸਰਵਆਕਰਸ਼ਣਕ੍ਰਿਤ’ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ‘ਸਰਵਵਸ਼ੰਕਰੀ’।
Verse 14
सर्वोन्मादनमुद्रा च यष्टिः सर्वमहाङ्कुशा / सर्वखेचरिका मुद्रा सर्वबीजा तथापरा
‘ਸਰਵੋਨਮਾਦਨ’ ਮੁਦਰਾ, ‘ਯਸ਼ਟੀ’ (ਡੰਡਾ), ‘ਸਰਵਮਹਾਂਕੁਸ਼ਾ’; ਅਤੇ ‘ਸਰਵਖੇਚਰਿਕਾ’ ਮੁਦਰਾ ਤੇ ‘ਸਰਵਬੀਜਾ’ ਨਾਮ ਦੀ ਪਰਮ (ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ) ਵੀ ਹੈ।
Verse 15
सर्वयोनिश्च नवमी तथा सर्वत्रिशण्डिका / सिद्धिब्राहयादिमुद्रास्ता एताः प्रकटशक्तयः
ਸਰਵਯੋਨੀ, ਨਵਮੀ ਅਤੇ ਸਰਵਤ੍ਰਿਸ਼ੰਡਿਕਾ; ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ-ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਆਦਿ ਮੁਦਰਾਵਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਗਟ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ।
Verse 16
भण्डासुरस्य संहारं कर्तुं रक्तरथे स्थिताः / या गुप्ताख्याः पूर्वमुक्तास्तासां नामानि मच्छृणु
ਭੰਡਾਸੁਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਰਕਤ-ਰਥ ਉੱਤੇ ਆਸਨ ਹੋਈਆਂ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਗੁਪਤ’ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ।
Verse 17
कामाकर्षणिका चैव बुद्ध्याकर्षणिका कला / अहङ्काराकर्षिणी च शब्दाकर्षणिका कला
ਕਾਮ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਲਾ, ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਲਾ; ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਲਾ।
Verse 18
स्पर्शाकर्षणिका नित्या रूपाकर्षणिका कला / रसाकर्षणिका नित्या गन्धाकर्षणिका कला
ਸਪਰਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਿਤਿਆ, ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਲਾ; ਰਸ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਿਤਿਆ, ਗੰਧ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਲਾ।
Verse 19
चित्ताकर्षणिका नित्या धैर्याकर्षणिका कला / स्मृत्या कर्षणिका नित्या नामाकर्णणिका कला
ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਿਤਿਆ, ਧੀਰਜ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਲਾ; ਸਿਮਰਤੀ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਿਤਿਆ, ਅਤੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਲਾ।
Verse 20
बीजाकर्षणिका नित्या चात्मकर्षणिका कला / अमृताकर्षणी नित्या शरीराकर्षिणी कला
ਬੀਜ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਿੱਤ ਕਲਾ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਕਲਾ; ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਿੱਤ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਲਾ ਹੈ।
Verse 21
एताः षोडश शीतांशुकलारूपाश्च शक्तयः / अष्टमं पर्व सम्प्राप्ता गुप्ता नाम्ना प्रकीर्तिताः
ਇਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁ (ਚੰਦਰ) ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ; ਅੱਠਵੇਂ ਪਰਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ‘ਗੁਪਤਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ।
Verse 22
विद्रुमद्रुमसङ्काशा मन्दस्मित मनोहराः / चतुर्भुजास्त्रिनेत्राश्च चन्द्रार्कमुकुजोज्ज्वलाः
ਉਹ ਵਿਦ੍ਰੁਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਰਗੇ ਦਿਪਤਿਮਾਨ, ਮੰਦ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਮਨੋਹਰ; ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੀ, ਅਤੇ ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਉੱਜਵਲ ਸਨ।
Verse 23
चापबाणौ चर्मखड्गौ दधाना दिव्यकान्तयः / भण्डासुरवधार्थाय प्रवृत्ताः कुम्भसम्भव
ਦਿਵ੍ਯ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਹ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਅਤੇ ਢਾਲ-ਖੜਗ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ; ਹੇ ਕੁੰਭਸੰਭਵ, ਭੰਡਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
Verse 24
सायन्तनज्वलद्दीपप्रख्यचक्ररथस्य तु / सप्तमे पर्वणि कृतावासा गुप्ततराभिधाः
ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਜਲਦੇ ਦੀਵੇ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਚੱਕਰ-ਰਥ ਦੇ; ਸੱਤਵੇਂ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ‘ਗੁਪਤਤਰਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅਭਿਧਿਤ ਹੋਏ।
Verse 25
अनङ्गमदनानङ्गमदनातुरया सह / अनङ्गलेखा चानङ्गवेगानङ्गाङ्कुशापि च
ਅਨੰਗਮਦਨਾ ਅਨੰਗਮਦਨਾਤੁਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਅਨੰਗਲੇਖਾ, ਅਨੰਗਵੇਗਾ ਤੇ ਅਨੰਗਾਂਕੁਸ਼ਾ ਵੀ ਸਨ।
Verse 26
अनङ्गमालिग्यपरा एता देव्यो जपात्विषः / इक्षुचापं पुष्पशरान्पुष्पकन्दुकमुत्पलम्
ਜਪਾ-ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹ ਦੇਵੀਆਂ ਅਨੰਗ ਨੂੰ ਆਲਿੰਗਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਸਨ; ਉਹ ਇੱਖੂ-ਧਨੁਸ਼, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਣ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗੇਂਦ ਅਤੇ ਉਤਪਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
Verse 27
बिभ्रत्यो ऽदभ्रविक्रान्तिशालिन्यो ललिताज्ञया / भण्डासुरमभिक्रुद्धाः प्रज्वलन्त्य इव स्थिताः
ਉਹ ਅਪਾਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਲਲਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ; ਭੰਡਾਸੁਰ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਖੜੀਆਂ ਸਨ।
Verse 28
अथ चक्ररथेन्द्रस्य षष्ठं पर्व समाश्रिताः / सर्वसंक्षोभिणीमुख्याः सम्प्रदायाख्यया युताः
ਫਿਰ ਉਹ ਚਕ੍ਰਰਥੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਗਈਆਂ; ‘ਸਰਵਸੰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਣੀ’ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ‘ਸੰਪਰਦਾਇ’ ਨਾਮਕ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ।
Verse 29
वेणीकृतकचस्तोमाः सिंदूरतिलकोज्ज्वलाः / अतितीव्रस्वभावाश्च कालानलसमत्विषः
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਵੇਣੀ ਵਿੱਚ ਗੂੰਥੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸਿੰਦੂਰ-ਤਿਲਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ; ਸੁਭਾਉ ਅਤਿ ਤੀਖਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤੇਜ ਕਾਲਾਨਲ ਵਰਗਾ ਸੀ।
Verse 30
वह्निबाणं वह्निचापं वह्निरूपमसिं तथा / वह्निचक्राख्याफलकं दधाना दीप्तविग्रहाः
ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਬਾਣ, ਅੱਗ ਦਾ ਧਨੁਸ਼, ਅੱਗ-ਰੂਪ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ‘ਅੱਗ-ਚੱਕਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਢਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਤੇਜਸਵੀ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਸਨ।
Verse 31
असुरेन्द्रं प्रति क्रुद्धाः कामभस्मसमुद्भवाः / आज्ञाशक्तय एवैता ललिताया महौजसः
ਉਹ ਅਸੁਰੇਂਦ੍ਰ ਵੱਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸਨ; ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਭਸਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ—ਇਹੀ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਲਲਿਤਾ ਦੀਆਂ ਆਜ್ಞਾ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ।
Verse 32
सर्वसंक्षोभिणी चैव सर्वविद्राविणी तथा / सर्वाकर्षणिका शक्तिः सर्वाह्लादिनिका तथा
ਇੱਕ ‘ਸਰਵ-ਸੰਖ਼ੋਭਿਣੀ’, ਦੂਜੀ ‘ਸਰਵ-ਵਿਦ੍ਰਾਵਿਣੀ’; ਇੱਕ ‘ਸਰਵ-ਆਕਰਸ਼ਣਿਕਾ’ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ‘ਸਰਵ-ਆਹਲਾਦਿਨਿਕਾ’ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
Verse 33
सर्वसंमोहिनीशक्तिः सर्वस्तम्भनशक्तिका / सर्वजृंभणशक्तिश्च सर्वोन्मादनशक्तिका
ਇੱਕ ‘ਸਰਵ-ਸੰਮੋਹਿਨੀ’ ਸ਼ਕਤੀ, ਇੱਕ ‘ਸਰਵ-ਸਤੰਭਨ’ ਸ਼ਕਤੀ; ਇੱਕ ‘ਸਰਵ-ਜೃੰਭਣ’ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ‘ਸਰਵੋਨਮਾਦਨ’ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
Verse 34
सर्वार्थसाधिका शक्तिः सर्वसम्पत्तिपूरणी / सर्वमन्त्रमयी शक्तिः सर्वद्वन्द्वक्षयङ्करी
ਇੱਕ ‘ਸਰਵਾਰਥ-ਸਾਧਿਕਾ’ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਸੰਪੱਤੀਆਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਇੱਕ ‘ਸਰਵ-ਮੰਤ੍ਰਮਈ’ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਦਵੰਦਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Verse 35
एवं तु सम्प्रदायानां नामानि कथितानि वै / अथ पञ्चमपर्वस्थाः कुलोत्तीर्णा इति स्मृताः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਹੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਪੰਜਵੇਂ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਹ ‘ਕੁਲੋੱਤੀਰਨ’ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 36
ताश्च सप्तटिकसङ्काशाः परशुं पाशमेव च / गदां घण्टां मणिं चैव दधाना दीप्तविग्रहाः
ਉਹ ਸੱਤ ਟਿਕਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿਪਦੀਆਂ ਸਨ; ਅਤੇ ਪਰਸ਼ੂ, ਪਾਸ਼, ਗਦਾ, ਘੰਟੀ ਤੇ ਮਣੀ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।
Verse 37
देवद्विषमति क्रुद्धा भ्रुकुटीकुटिलाननाः / एतासामपि नामानि समाकर्मय कुम्भज
ਦੇਵ-ਦ੍ਰੋਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ, ਭੌਂਹਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਵਕਰੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀਆਂ—ਹੇ ਕੁੰਭਜ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ।
Verse 38
सर्वसिद्धिप्रदा देवी सर्वसम्पत्प्रदा तथा / सर्वप्रियङ्करी देवी सर्वमङ्गलकारिणी
ਦੇਵੀ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਸੰਪੱਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਅਤੇ ਸਰਬ ਮੰਗਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
Verse 39
सर्वकामप्रदा देवी सर्वदुःखविमोचिनी
ਦੇਵੀ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
Verse 40
सर्वमृत्युप्रशमिनी सर्वविघ्ननिवारिणी / सर्वाङ्गसुन्दरी देवी सर्वसौभाग्यदायिनी
ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਭ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਸਰਬ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸਭ ਸੁਭਾਗ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
Verse 41
दशैन्ताः कथिता देव्यो दयया पूरिताशयाः / चक्रे तुरीयपर्वस्था मुक्ताहारसमत्विषः
ਇਹ ਦਸ ਦੇਵੀਆਂ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਚਕ੍ਰ ਵਿੱਚ ਤੁਰਿਆ ਪੜਾਅ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 42
निगर्भयोगिनीनाम्ना प्रथिता दश कीर्तिताः / सर्वज्ञा सर्वशक्तिश्च सर्वैश्वर्यप्रदा तथा
‘ਨਿਗਰਭ ਯੋਗਿਨੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਹ ਦਸ ਦੇਵੀਆਂ ਕੀਰਤਿਤ ਹਨ; ਉਹ ਸਰਬਜ੍ਞ, ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
Verse 43
सर्वज्ञानमयी देवी सर्वव्याधिविनाशिनी / सर्वाधारस्वरूपा च सर्वपापहरा तथा
ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਰਬ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ-ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪ ਹਰਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
Verse 44
सर्वानन्दमयी देवी सर्वरक्षास्वरूपिणी / दशमी देवताज्ञेया सर्वेष्सितफलप्रदा
ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਰਬ ਆਨੰਦਮਈ ਅਤੇ ਸਰਬ ਰੱਖਿਆ-ਸਰੂਪ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਦਸਵੀਂ ਦੇਵਤਾ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Verse 45
एताश्चतुर्भुजा ज्ञेया वज्रं शक्तिं च तोमरम् / चक्रं चैवाभिबिभ्राणा भण्डासुरवधोद्यताः
ਇਹ ਦੇਵੀਆਂ ਚਤੁਰਭੁਜ ਹਨ; ਵਜ੍ਰ, ਸ਼ਕਤੀ, ਤੋਮਰ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਧਾਰ ਕੇ ਭੰਡਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਉਦਯਤ ਹਨ।
Verse 46
अथ चक्ररथेन्द्रस्य तृतीयं पर्वसंश्रिताः / रहस्ययोगिनीनाम्ना प्रख्याता वागधीश्वराः
ਫਿਰ ਚਕ੍ਰਰਥੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਿਤ, ‘ਰਹੱਸਯੋਗਿਨੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਣੀ ਦੀਆਂ ਅਧੀਸ਼ਵਰੀਆਂ ਹਨ।
Verse 47
रक्ताशोकप्रसूनाभाबाणकार्मुकपाणयः / कवचच्छन्नसर्वाङ्गयो वीणापुस्तकशोभिताः
ਉਹ ਲਾਲ ਅਸ਼ੋਕ-ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਦਿਪਤ ਹਨ; ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਣ ਤੇ ਧਨੁਸ਼; ਕਵਚ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਢੱਕੇ, ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ।
Verse 48
वशिनी चैव कामेशी भोगिनी विमला तथा / अरुणाच जविन्याख्या सर्वेशी कौलिनी तथा
ਵਸ਼ਿਨੀ, ਕਾਮੇਸ਼ੀ, ਭੋਗਿਨੀ, ਵਿਮਲਾ, ਅਰੁਣਾ, ‘ਜਵਿਨੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਰਵੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੌਲਿਨੀ—ਇਹ ਹਨ।
Verse 49
अष्टावेताः स्मृता देव्यो दैत्यसंहारहेतवः / अथ चक्ररथेन्द्रस्य द्वितीयं पर्वसंश्रिताः
ਇਹ ਅੱਠ ਦੇਵੀਆਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਕਾਰਣ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਫਿਰ ਉਹ ਚਕ੍ਰਰਥੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਹਨ।
Verse 50
चापबाणौ पानपात्रं मातुरुङ्गं कृपाणिकाम् / तिस्रस्त्रिपीठनिलया अष्टबाहुसमन्विताः
ਉਹ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ, ਪਾਨ-ਪਾਤਰ, ਮਾਤੁਲਿੰਗ (ਨਿੰਬੂ) ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਤ੍ਰਿਪੀਠ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਦੇਵੀਆਂ ਅੱਠ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
Verse 51
पलकं नागपाशं च घण्टां चैव महाध्वनिम् / विभ्राणा मदिरामत्ता अतिगुप्तरहस्यकाः
ਉਹ ਪਲਕ, ਨਾਗਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਧੁਨੀ ਵਾਲੀ ਘੰਟੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਮੱਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅਤਿ ਗੁਪਤ ਭੇਦਾਂ ਦੀ ਧਾਰਕ ਹਨ।
Verse 52
कामेशी चैव वज्रेशी भगमालिन्यथापरा / तिस्र एताः स्मृता देव्यो भण्डे कोपसमन्विताः
ਕਾਮੇਸ਼ੀ, ਵਜ੍ਰੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਭਗਮਾਲਿਨੀ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੇਵੀਆਂ ਭੰਡਾਸੁਰ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
Verse 53
ललितासममाहात्म्या ललितासमतेजसः / एतास्तु नित्यं श्रीदेव्या अन्तरङ्गाः प्रकीर्तिताः
ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤਾ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਲਿਤਾ ਵਰਗੀਆਂ—ਇਹ ਸਦਾ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰੰਗ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 54
अथानन्दमहापीठे रथमध्यमपर्वणि / परितो रचितावासाः प्रोक्ताः पञ्चदशाक्षराः
ਫਿਰ ਆਨੰਦ-ਮਹਾਪੀਠ ਵਿੱਚ, ਰਥ ਦੇ ਮੱਧ ਪਰਵ ਉੱਤੇ, ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਬਣੇ ਨਿਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪੰਚਦਸ਼ਾਖ਼ਰੀ (ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 55
तिथिनित्याः कालरूपा विश्वं व्याप्यैव संस्थिताः / भण्डासुरादिदैत्येषु प्रक्षुब्धभ्रुकुटीतटाः
ਤਿਥੀ-ਨਿਤ੍ਯਾਵਾਂ ਕਾਲ-ਸਰੂਪ ਹਨ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪ ਕੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਭੰਡਾਸੁਰ ਆਦਿ ਦੈਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭ੍ਰੂਕੁਟੀ ਦੇ ਤਟ ਨਾਲ ਉਗ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 56
देवीसमनिजाकारा देवीसमनिजायुधाः / जगतामुपकाराय वर्तमाना युगेयुगे
ਉਹ ਦੇਵੀ ਵਰਗੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਵਰਗੇ ਹੀ ਆਯੁਧ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਜਗਤ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਲਈ ਉਹ ਯੁਗਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਕਰਮਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 57
तासां नामानि मत्तस्त्वमवधारयकुम्भज / कामेशी भगमाला च नित्यक्लिन्ना तथैव च
ਹੇ ਕੁੰਭਜ! ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਧਾਰਣ ਕਰ—ਕਾਮੇਸ਼ੀ, ਭਗਮਾਲਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਤ੍ਯਕ੍ਲਿੰਨਾ।
Verse 58
भेरुण्डा वह्निवासिन्यो महावज्रेश्वरी तथा / दती च त्वरिता देवी नवमी कुलसुन्दरी
ਭੇਰੁੰਡਾ, ਵਹ੍ਨਿਵਾਸਿਨ੍ਯਹ, ਮਹਾਵਜ੍ਰੇਸ਼ਵਰੀ; ਅਤੇ ਦਤੀ, ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਦੇਵੀ, ਨਵਮੀ ਤੇ ਕੁਲਸੁੰਦਰੀ।
Verse 59
नित्या नीलपताका च विजया सर्वमङ्गला / ज्वालामालिनिकाचित्रे दश पञ्च च कीर्तिताः
ਨਿਤ੍ਯਾ, ਨੀਲਪਤਾਕਾ, ਵਿਜਯਾ, ਸਰਵਮੰਗਲਾ ਅਤੇ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਿਨਿਕਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਚਿਤ੍ਰੇ’ ਵਿੱਚ ਦਸ ਅਤੇ ਪੰਜ, ਕੁੱਲ ਪੰਦਰਾਂ, ਕੀਰਤਿਤ ਹਨ।
Verse 60
एताभिः सहिता देवी सदा सेवैकबुद्धिभिः / दुष्टं भण्डासुरं जेतुं निर्ययौ परमेश्वरी
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ, ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗ੍ਰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਦুষ্ট ਭੰਡਾਸੁਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਹੋਈ।
Verse 61
मन्त्रिनाथा महाचक्रे गीतिं चक्रे रथोत्तमे / सप्तपर्वाणि चोक्तानि तत्र देव्याश्च ताः शृणु
ਮੰਤ੍ਰਿਨਾਥਾ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਰਥ ਦੇ ਮਹਾਚਕ੍ਰ ਵਿੱਚ ਗੀਤੀ ਰਚੀ; ਉੱਥੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੱਤ ਪਰਵ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ—ਉਹ ਸੁਣੋ।
Verse 62
गेयचक्ररथे पर्वमध्यपीढनिकेतना / संगीतयोगिनी प्रोक्ता श्रीदेव्या अतिवल्लभा
ਗੇਯਚਕ੍ਰ ਰਥ ਦੇ ਪਰਵ-ਮੱਧ ਪੀਠ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ‘ਸੰਗੀਤਯੋਗਿਨੀ’ ਕਹੀ ਗਈ, ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।
Verse 63
तदेव प्रथमं पर्व मन्त्रिण्यास्तु निवासभूः / अथ द्वितीयपर्वस्था गेयचक्रे रथोत्तमे
ਉਹੀ ਪਹਿਲਾ ਪਰਵ ਮੰਤ੍ਰਿਣੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਹੈ; ਫਿਰ ਦੂਜਾ ਪਰਵ ਉਸ ਉੱਤਮ ਗੇਯਚਕ੍ਰ ਰਥ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
Verse 64
रतिः प्रीतिर्मनोजा च वीणाकार्मुकपाणयः / तमालश्यामलाकारा दानवोन्मूलनक्षमाः
ਰਤੀ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਅਤੇ ਮਨੋਜਾ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਹਨ; ਤਮਾਲ ਵਰਗੇ ਸ਼ਿਆਮ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਉਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹਨ।
Verse 65
तृतीयपर्वसंरूढा मनोभूबाणदेवता / द्राविणी शोषिणी चैव बन्धिनी मोहिनी तथा
ਤੀਜੇ ਪਰਵ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ, ਮਨੋਭਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ—ਦ੍ਰਾਵਿਣੀ, ਸ਼ੋਸ਼ਿਣੀ, ਬੰਧਿਣੀ ਅਤੇ ਮੋਹਿਣੀ।
Verse 66
उन्मादिनीति पञ्चैता दीप्तकार्मुकपाणयः / तत्र पर्वण्यधस्तात्तु वर्तमाना महौजसः
‘ਉਨਮਾਦਿਨੀ’ ਨਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹ ਪੰਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਪਤ ਧਨੁਸ਼ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਪਰਵ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮਹਾਤੇਜ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹਨ।
Verse 67
कामराजश्च कन्दर्पौं मन्मथो मकरध्वजः / मनोभवः पञ्चमः स्यादेते त्रैलोक्यमोहनाः
ਕਾਮਰਾਜ, ਕੰਦਰਪ, ਮਨਮਥ, ਮਕਰਧਵਜ—ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਮਨੋਭਵ; ਇਹ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
Verse 68
कस्तूरीतिलकोल्लासिभालामुक्ताविराजिताः / कवचच्छन्नसर्वाङ्गाः पलाशप्रसवत्विषः
ਕਸਤੂਰੀ ਤਿਲਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਮੱਥੇ, ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ; ਕਵਚ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ, ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ।
Verse 69
पञ्चकामा इमे प्रोक्ता भण्डासुरवधार्थिनः / जेयचक्ररथेन्द्रस्य चतुर्थं पर्व संश्रिताः
ਇਹ ‘ਪੰਚਕਾਮ’ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਭੰਡਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਇੱਛੁਕ; ਜੇਯਚਕ੍ਰ ਰਥੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਚੌਥੇ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
Verse 70
ब्रह्मीमुख्यास्तु पूर्वोक्ताश्चण्डिका त्वष्टमी परा / तत्र पर्वण्यधस्ताच्च लक्ष्मीश्चैव सरस्वती
ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਹਨ; ਅੱਠਮੀ ਨੂੰ ਪਰਮ ਚੰਡਿਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਰਬ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਹਨ।
Verse 71
रतिः प्रीतिः कीर्तिशान्ती पुष्टिस्तुष्टिश्च शक्तयः / एताश्चक्रोधरक्ताक्ष्यो दैत्यं हन्तुं महाबलम्
ਰਤੀ, ਪ੍ਰੀਤੀ, ਕੀਰਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਤੁਸ਼ਟੀ—ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਬਲੀ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਚਲ ਪਈਆਂ।
Verse 72
कुन्तचक्रधराः प्रोक्ताः कुमार्यः कुंभसंभव / पञ्चमं पर्व संप्राप्ता वामाद्याः षोडशापराः
ਹੇ ਕੁੰਭਸੰਭਵ! ਉਹ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਭਾਲਾ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਵੇਂ ਪਰਬ ਵਿੱਚ ਵਾਮਾ ਆਦਿ ਹੋਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ (ਕੁਮਾਰੀਆਂ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ।
Verse 73
गीतिं चक्रू रथेन्द्रस्य तासां नामानि मच्छृणु / वामा ज्येष्टा च रौद्री च शान्तिः श्रद्धा सरस्वती
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਥੇਂਦ੍ਰ ਲਈ ਗੀਤ ਗਾਇਆ; ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ—ਵਾਮਾ, ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਾ, ਰੌਦ੍ਰੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ਰੱਧਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ।
Verse 74
श्रीभूशाक्तिश्च लक्ष्मीश्च सृष्टिश्चैव तु मोहिनी / तथा प्रमाथिनी चाश्वसिनी वीचिस्तथैव च
ਸ਼੍ਰੀ-ਭੂ-ਸ਼ਕਤੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਮੋਹਿਨੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮਾਥਿਨੀ, ਆਸ਼ਵਸਿਨੀ ਅਤੇ ਵੀਚੀ ਵੀ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ)।
Verse 75
विद्युन्मालिन्यथ सुरानन्दाथो नागबुद्धिका / एतास्तु कुरविन्दाभा जगत्क्षोभणलंपटाः
ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲਿਨੀ, ਸੁਰਾਨੰਦਾ ਅਤੇ ਨਾਗਬੁੱਧਿਕਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਰਵਿੰਦ ਵਰਗੀ ਛਟਾ ਵਾਲੀਆਂ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਖਲਬਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੰਪਟ ਹਨ।
Verse 76
महासरसमन्नाहमादधानाः पदेपदे / वज्रकङ्कटसंछन्ना अट्टहासोज्ज्वलाः परे / वज्रदण्डौ शतघ्नीं च संबिभ्राणा भुशुण्डिकाः
ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਮਹਾਸਰਸ ਵਰਗੀ ਸੱਜਾ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਵਜ੍ਰ ਕੰਗਣ-ਕਵਚ ਨਾਲ ਢੱਕੇ, ਅੱਟਹਾਸ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ; ਵਜ੍ਰਦੰਡ, ਸ਼ਤਘਨੀ ਅਤੇ ਭੁਸ਼ੁੰਡਿਕਾ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
Verse 77
अथ गीतिरथेन्द्रस्य षष्ठं पर्व समाश्रिताः / असिताङ्गप्रभृतयो भैरवाः शस्त्रभीषणाः
ਫਿਰ ਗੀਤਿਰਥੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਅਸਿਤਾਂਗ ਆਦਿ ਭੈਰਵ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
Verse 78
त्रिशिखं पानपात्रं च बिभ्राणा नीलवर्चसः / असिताङ्गो रुरुश्चण्डः क्रोध उन्मत्तभैरवः
ਨੀਲੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖ ਅਤੇ ਪਾਨਪਾਤ੍ਰ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਅਸਿਤਾਂਗ, ਰੁਰੂ, ਚੰਡ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਉਨਮੱਤ ਭੈਰਵ।
Verse 79
कपाली भीषणश्चैव संहारश्चाष्ट भैरवाः / अथ गीतिरथेन्द्रस्य सप्तमं पर्व संश्रिताः
ਕਪਾਲੀ, ਭੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਭੈਰਵ ਹਨ; ਫਿਰ ਉਹ ਗੀਤਿਰਥੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
Verse 80
मातङ्गी सिद्धलक्ष्मीश्च महामातङ्गिकापि च / महती सिद्धलक्ष्मीश्च शोणा बाणधनुर्धराः
ਮਾਤੰਗੀ, ਸਿੱਧਲਕਸ਼ਮੀ, ਮਹਾਮਾਤੰਗਿਕਾ ਅਤੇ ਮਹਤੀ ਸਿੱਧਲਕਸ਼ਮੀ—ਅਤੇ ਸ਼ੋਣਾ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਬਾਣ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Verse 81
तस्यैव पर्वणो ऽधस्ताद्गणपः क्षेत्रपस्तथा / दुर्गांबा बटुकश्चेंव सर्वे ते शस्त्रपाणयः
ਉਸੇ ਪਰਵ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਗਣਪ ਅਤੇ ਖੇਤਰਪਾਲ ਹਨ; ਦੁਰਗਾਂਬਾ ਅਤੇ ਬਟੁਕ ਵੀ—ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
Verse 82
तत्रैव पर्वणो ऽधस्ताल्लक्ष्मीश्चैव सरस्वती / शङ्खः पद्मो निधिश्चैव ते सर्वे शस्त्रपाणयः
ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਪਰਵ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਹਨ; ਸ਼ੰਖ, ਪਦਮ ਅਤੇ ਨਿਧੀ ਵੀ—ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਹਨ।
Verse 83
लोकद्विषं प्रति क्रुद्धा भण्डं चण्डपराक्रमम् / शक्रादयश्च विष्म्वन्ता दश दिक्चक्रनायकाः
ਲੋਕ-ਦੁਸ਼ਮਣ ਪ੍ਰਤੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭੰਡ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਲਕਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਆਦਿ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਚੱਕਰ ਦੇ ਨਾਇਕ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।
Verse 84
शक्तिरूपास्तत्र पर्वण्यधस्तात्कृतसंश्रयाः / वज्रे शक्तिं कालदण्डमकिं पाशं ध्वजं तथा
ਉੱਥੇ ਉਸ ਪਰਵ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸ਼ਕਤੀ-ਰੂਪਾ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ—ਵਜ੍ਰ, ਸ਼ਕਤੀ, ਕਾਲਦੰਡ, ਅੰਕੁਸ਼, ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਵਜ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ।
Verse 85
गदां त्रिशूलं दर्भास्त्रं वज्रं च दधतस्त्वमी / सेवन्ते मन्त्रिनाथां तां नित्यं भक्तिसमन्विताः
ਉਹ ਗਦਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਦਰਭਾਸਤਰ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਮੰਤ੍ਰਿਣੀ-ਨਾਥਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 86
भण्डासुरान्दुर्दुरूढान्निहन्तुं विश्वकण्टकान् / मन्त्रिनाथाश्रयद्वारा ललिताज्ञापनोत्सुकाः
ਜਗਤ ਦੇ ਕੰਡੇ ਵਰਗੇ ਦੁਸ਼ਟ ਭੰਡਾਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ, ਉਹ ਮੰਤ੍ਰਿਣੀ-ਨਾਥਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਰਾਹੀਂ ਲਲਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਹਨ।
Verse 87
गीतिचक्ररथोपान्ते दिक्पालाः संश्रयं ददुः / सर्वेषां चैव देवानां मन्त्रिणी द्वारतः कृता
ਗੀਤੀ-ਚਕ੍ਰਰਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਿਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰਿਣੀ ਨੂੰ ਦੁਆਰ-ਪਾਲਿਕਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
Verse 88
विज्ञापना महादेव्याः कार्यसिद्धिं प्रयच्छति / राक्षी विज्ञापना चेति प्रधानद्वारतः कृता
ਮਹਾਦੇਵੀ ਅੱਗੇ ਕੀਤੀ ਬੇਨਤੀ ਕਾਰਜ-ਸਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ‘ਰਾਖ਼ਸ਼ੀ’ ਅਤੇ ‘ਵਿਗਿਆਪਨਾ’ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
Verse 89
यथा खलु फलप्राप्तिः सेवकानां हि जायते / अन्यथा कथमेतेषां सामर्थ्यं ज्वलितौजसः
ਜਿਵੇਂ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਲਦੇ ਤੇਜ ਵਾਲਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਕਿਵੇਂ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇ?
Verse 90
अपधृष्यप्रभावायाः श्रीदेव्या उपसर्पणे / सा हि संगीतविद्येति श्रीदेव्या अतिवल्लभा
ਅਪਰਾਜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਦੋਂ ਉਪਸਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ‘ਸੰਗੀਤ-ਵਿਦਿਆ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
Verse 91
नातिलङ्घति च क्वापि तदुक्तं कार्यसिद्धिषु / श्रीदेव्याःशक्तिसाम्राज्ये सर्वकर्माणि मन्त्रिणी
ਕਾਰਜ-ਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦੀ; ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮੰਤ੍ਰিণੀ ਹੈ।
Verse 92
अकर्त्तुमन्यथा कर्तुं कर्तुं चैव प्रगल्भते / तस्मात्सर्वे ऽपि दिक्पालाः श्रीदेव्या जयकाङ्क्षिणः / तस्याः प्रधानभूतायाः सेवामेव वितन्वते
ਉਹ ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਦਿਕਪਾਲ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੀ ਜੈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 93
इति श्रीललितादेव्याश्चक्रराजरथोत्तमे / पर्वस्थितानां देवीनां नामानि कथितान्यलम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਲਲਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਚਕ੍ਰਰਾਜ-ਰਥ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਯਥੇਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਗਏ।
Verse 94
भण्डासुरस्य संहारे तस्या दिव्यायुधान्यपि / प्रोक्तानि गेयचक्रस्य पर्वदेव्याश्च कीर्तिताः
ਭੰਡਾਸੁਰ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਆਯੁਧ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਗੇਯਚਕ੍ਰ ਦੀਆਂ ਪਰਵ-ਦੇਵੀਆਂ ਵੀ ਕੀਰਤਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
Verse 95
इमानि सर्वदेवीनां नामान्याकर्णयन्ति ये / सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते स्युर्विजयिनो नराः
ਜੋ ਸਭ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਇਹ ਨਾਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦੇ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
The Siddhi-devīs are enumerated first (Aṇimā through Prāpti/Siddhi and related attainments). Doctrinally, they convert yogic capacities into personified, deployable Śakti-functions within Lalitā’s campaign cosmology.
By assigning named śaktis to specific parvans/sections of the ratha, the text maps a hierarchical power-distribution (siddhis, mātṛkā-like śaktis, mudrās) onto a mobile yantra—turning procession/march into a structured cosmogram.
They represent operative ritual gestures as deities: each mudrā-name encodes a function (agitation, dispersal, attraction, subjugation, etc.), implying that Lalitā’s victory is achieved through regulated Śākta praxis—mantra–mudrā–yantra—rather than brute force alone.