Adhyaya 74
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga (Genealogical Continuation)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸੂਤ ਦੁਆਰਾ ਕਥਿਤ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ‘ਵਿਸ਼ਣੁਮਾਹਾਤਮ੍ਯ-ਵਰਣਨ’ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਤਾ→ਪੁੱਤਰ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਸ਼ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਮਰੁੱਤ ਨਿਸੰਤਾਨ (ਅਨਪਤ੍ਯ) ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪੌਰਵ ਦੁਸ਼ਕੰਤ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਦੱਤਕ/ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਜਰਾ-ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਪ੍ਰਸੰਗ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰਵਸੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੌਰਵ ਅੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੰਸ਼ਕਥਾ ਜਨਪਦ-ਨਾਮਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਦੀ ਹੈ—ਪਾਂਡ੍ਯ, ਕੇਰਲ, ਚੋਲ ਅਤੇ ਕੁਲ੍ਯ ਨੂੰ ਜਨਪਦਾਂ ਦੇ ਨਾਮਦਾਤਾ ਪੁਰਖ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੁ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਬਭ੍ਰੂ, ਸੇਤੁ, ਅਰੁੱਧ ਆਦਿ, ਲੰਮਾ ਯੁੱਧ-ਪ੍ਰਸੰਗ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧਾਰ ਤੋਂ ‘ਗਾਂਧਾਰ-ਵਿਸ਼ਯ’ ਨਾਮ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ (ਉਦੀਚੀ) ਮਲੇੱਛ-ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਸਭਾਨਰ, ਕਾਲਚਕ੍ਸ਼ੁ, ਪਰਾਕ੍ਸ਼—ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਕਾਲਾਨਲ, ਸ੍ਰਿੰਜਯ, ਪੁਰੰਜਯ ਆਦਿ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਣੀ ਵੰਸ਼-ਜਾਲ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे विष्णुमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः // ७३// सूत उवाच तुर्वसोस्तु सुतो वह्निर्वह्नेर्गोभानुरात्मजः / गोभानोस्तु सुतो वीर स्त्रिसानुरपाजितः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੂ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਮੱਧਮ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋੱਧਾਤ ਪਾਦ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਸ਼ਣੁ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮ ਤਿਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੁਰਵਸੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਹ્નਿ; ਵਹ્નਿ ਤੋਂ ਗੋਭਾਨੁ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਗੋਭਾਨੁ ਦਾ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਰਿਸਾਨੁ (ਅਪਾਜਿਤ) ਹੋਇਆ।
Verse 2
करन्धमस्तु त्रैसानो मरुत्तस्तस्य चात्मजः / अन्यस्त्वाविज्ञितो राजा मरुत्तः कथितः पुरा
ਤ੍ਰੈਸਾਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਰੰਧਮ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰੁੱਤ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ‘ਮਰੁੱਤ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਣਜਾਣ ਰਾਜਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 3
अनपत्यो मरुत्तस्तु स राजासीदिति श्रुतम् / दुष्कन्तं पौरवं चापि स वै पुत्रमकल्पयत्
ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਮਰੁੱਤ ਨਿਸੰਤਾਨ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੁਸ਼ਕੰਤ ਨੂੰ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾ ਲਿਆ।
Verse 4
एवं ययातिशापेन जरासंक्रमणे पुरा / तुर्वसोः पौरवं वंशं प्रविवेश पुरा किल
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਜਰਾ-ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਤੁਰਵਸੂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ—ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 5
दुष्कन्तस्य तु दायादः सरूप्यो नाम पार्थिवः / सरूप्यात्तु तथाण्डीरश्चत्वारस्तस्य चात्मजाः
ਦੁਸ਼ਕੰਤ ਦਾ ਵਾਰਸ ‘ਸਰੂਪ੍ਯ’ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਅਤੇ ਸਰੂਪ੍ਯ ਤੋਂ ‘ਅੰਡੀਰ’ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ।
Verse 6
पाण्ड्यश्च केरलश्चैव चोलः कुल्यस्तथैव च / तेषां जनपदाः कुल्याः पाण्ड्याश्चोलाः सकेरलाः
ਪਾਂਡ੍ਯ, ਕੇਰਲ, ਚੋਲ ਅਤੇ ਕੁਲ੍ਯ—ਇਹ ਸਭ ਜਨਪਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਕੁਲ੍ਯ, ਪਾਂਡ੍ਯ, ਚੋਲ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਖਿਆਤ ਹੋਏ।
Verse 7
द्रुह्योश्च तनयौ वीरौ बभ्रुः सेतुश्च विश्रुतौ / अरुद्धः सेतुपुत्रस्तु बाब्रवो रिपुरुच्यते
ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੂ ਦੇ ਦੋ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ—ਬਭ੍ਰੂ ਅਤੇ ਸੇਤੂ—ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ; ਸੇਤੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰੁੱਧ ‘ਬਾਬ੍ਰਵ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਾਸ਼ਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
Verse 8
यौवनाश्वेन समितौ कृच्छेण निहतो बली / युद्धं सुमहदासीत्तु मासान्परिचतुर्दश
ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵ ਨਾਲ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਯੁੱਧ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।
Verse 9
अरुद्धस्य तु दायादो गान्धारो नाम पार्थिवः / ख्यायते यस्य नाम्ना तु गान्धारविषयो महान्
ਅਰੁੱਧ ਦਾ ਵਾਰਸ ‘ਗਾਂਧਾਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ; ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਨ ਗਾਂਧਾਰ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
Verse 10
गान्धारादेशजाश्चापि तुरगा वाजिनां वराः / गान्धारपुत्रो धर्मस्तु धृतस्तस्य सुतो ऽभवत्
ਗਾਂਧਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਵਾਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨੇ ਗਏ; ਗਾਂਧਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ‘ਧਰਮ’ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ‘ਧ੍ਰਿਤ’ ਹੋਇਆ।
Verse 11
धृतस्य दुर्दमो जज्ञे प्रचेतास्तस्य चात्मजः / प्रचेतसः पुत्रशतं राजानः सर्व एव ते
ਧ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਦਮ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਚੇਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ; ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਰਾਜੇ ਸਨ।
Verse 12
म्लेच्छराष्ट्राधिपाः सर्वे ह्युदीचीं दिशमास्थिताः / अनोश्चैव सुता वीरास्त्रयः परमधार्मिकाः
ਉਹ ਸਭ ਮਲੇੱਛ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਅਨੂ ਦੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਬਹਾਦੁਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਪਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਸਨ।
Verse 13
सभानरः कालचक्षुः पराक्षस्चेति विश्रुताः / सभानरस्य पुत्रस्तु विद्वान्कालानलो नृपः
ਉਹ ਸਭਾਨਰ, ਕਾਲਚੱਖੂ ਅਤੇ ਪਰਾਕਸ਼ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ। ਸਭਾਨਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਜਾ ਕਾਲਾਨਲ ਸੀ।
Verse 14
कालानलस्य धर्मात्मा सृंजयो नाम विश्रुतः / सृंजयस्याभवत्पुत्रो वीरो नाम्ना पुरञ्जयः
ਕਾਲਾਨਲ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਸ੍ਰਿੰਜਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਸ੍ਰਿੰਜਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹਾਦੁਰ ਪੁਰੰਜਯ ਨਾਮ ਦਾ ਹੋਇਆ।
Verse 15
आसीदिन्द्रसमो राजा प्रतिष्टितयशादिवि / महामनाः सुतस्तस्य महाशालस्य धार्मिकः
ਉਹ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਮਨਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਸ਼ਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
Verse 16
सप्तद्वीपेश्वरो राजा चक्रवर्त्ती महायशाः / महामनास्तु द्वौ पुत्रौ जनयामास विश्रुतौ
ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਮਹਾ-ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਮਹਾਨ ਮਨ ਨਾਲ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਇਆ।
Verse 17
उशीनरं च धर्मज्ञं तितिक्षुं चैव धार्मिकम् / उशीनरस्य पत्न्यस्तु पञ्च राजर्षिवंशजाः
ਉਸ਼ੀਨਰ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਸਹਿਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ। ਉਸ਼ੀਨਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪਤਨੀਆਂ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸਨ।
Verse 18
नृगा कृमी नवा दर्वा पञ्चमी च दृषद्वती / उशीनरस्य पुत्र्यस्तु पञ्च तासु कुलोद्वहाः
ਨ੍ਰਿਗਾ, ਕ੍ਰਮੀ, ਨਵਾ, ਦਰਵਾ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ—ਇਹ ਉਸ਼ੀਨਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਸਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕੁਲ ਨੂੰ ਉਚਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੰਸ਼ਧਰ ਜੰਮੇ।
Verse 19
तपस्यतः सुमहतो जाता वृद्धस्य धार्मिकाः / नृगायास्तु नृगः पुत्रो नवाया नव एव तु
ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਘਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਨ੍ਰਿਗਾ ਤੋਂ ਨ੍ਰਿਗ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਵਾ ਤੋਂ ਨਵ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
Verse 20
कृम्याः कृमिस्तु दर्वायाः सुव्रतो नाम धार्मिकः / दृषद्वती सुतश्चापि शिबिरौशीनरो द्विजाः
ਕ੍ਰਮੀ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ; ਦਰਵਾ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ‘ਸੁਵ੍ਰਤ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ਿਬੀ ਅਤੇ ਔਸ਼ੀਨਰ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਵਿਜ-ਸਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਜੰਮੇ।
Verse 21
शिबे शिवपुरं ख्यातं यौधेयं तु नृगस्य च / नवस्य नवराष्ट्रं तु कृमेस्तु कृमिला पुरी
ਸ਼ਿਬੇ ਲਈ ‘ਸ਼ਿਵਪੁਰ’ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਨ੍ਰਿਗ ਲਈ ‘ਯੌਧੇਯ’; ਨਵ ਲਈ ‘ਨਵਰਾਸ਼ਟਰ’ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਮਿ ਲਈ ‘ਕ੍ਰਿਮਿਲਾ’ ਨਗਰੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 22
सुव्रतस्य तथांबष्टा शिबिपुत्रान्निबोधत / शिबेस्तु शिबयः पुत्राश्चत्वारो लोकसंमताः
ਸੁਵ੍ਰਤ ਲਈ ‘ਅੰਬਸ਼ਟਾ’ (ਦੇਸ਼) ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਬੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੋ। ਸ਼ਿਬੇ ਦੇ ‘ਸ਼ਿਬਯ’ ਨਾਮ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨੇ ਹੋਏ ਹਨ।
Verse 23
वृषदर्भः सुवीरस्तु केकयो मद्रकस्तथा / तेषां जनपदाः स्फीताः केकया मद्रकास्तथा
ਵ੍ਰਿਸ਼ਦਰਭ, ਸੁਵੀਰ, ਕੇਕਯ ਅਤੇ ਮਦ੍ਰਕ—ਇਹ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਪਦ ਫਲੇ-ਫੂਲੇ; ਕੇਕਯ ਅਤੇ ਮਦ੍ਰਕ ਦੇਸ਼ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।
Verse 24
वृषदर्भाः सुवीराश्च तितिक्षोः शृणुत प्रजाः / तितिक्षुरभवद्राजा पूर्वस्यां दिशि विश्रुतः
ਵ੍ਰਿਸ਼ਦਰਭ ਅਤੇ ਸੁਵੀਰ—ਤਿਤિક્ષੁ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਸਨ, ਸੁਣੋ। ਤਿਤિક્ષੁ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
Verse 25
उशद्रथो महाबाहुस्तस्य हेमः सुतो ऽभवत् / हेमस्य सुतपा जज्ञे सुतः सुतपसो बलिः
ਮਹਾਬਾਹੁ ਉਸ਼ਦਰਥ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੇਮ ਹੋਇਆ। ਹੇਮ ਤੋਂ ਸੁਤਪਾ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਸੁਤਪਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲੀ ਹੋਇਆ।
Verse 26
जातो मनुष्ययोन्यां वै क्षीणे वंशे प्रजेप्सया / महायोगी स तु बलिर्बद्धो यः स महामनाः
ਵੰਸ਼ ਘਟ ਜਾਣ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖ-ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ; ਜੋ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹੀ ਮਹਾਯੋਗੀ ਬਲੀ ਮਹਾਮਨਾ ਹੈ।
Verse 27
पुत्रानुत्पादयामास जातुर्वर्ण्यकरान्भुवि / अङ्गं स जनयामास वङ्गं सुह्मं तथैव च
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਾਤੁਰਵਰਣ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਅੰਗ, ਵੰਗ ਅਤੇ ਸੁਹਮ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
Verse 28
युद्धं कलिङ्गं च तथा वालेयं क्षत्रमुच्यते / वालेया ब्राह्मणाश्चैव तस्य वंशकराः प्रभोः
ਯੁੱਧ, ਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵਾਲੇਯ—ਇਹ ਖ਼ਤਰੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਵਾਲੇਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਣੇ।
Verse 29
बलेस्तु ब्रह्मणा दत्ता वराः प्रीतेन धीमतः / महायोगित्वमायुश्च कल्पस्य परिमाणकम्
ਧੀਮਾਨ ਬਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਰ ਦਿੱਤੇ—ਮਹਾਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਆਯੁ।
Verse 30
संग्रामे वाप्यजेयत्वं धर्मे चैव प्रभावतः / त्रैलोक्यदर्शनं चैव प्राधान्यं प्रसवे तथा
ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯਤਾ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ; ਅਤੇ ਤ੍ਰੈਲੋਕ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਤੇ ਸੰਤਾਨ-ਪ੍ਰਸਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਧਾਨਤਾ ਵੀ।
Verse 31
बलेश्चा प्रतिमत्वं वे धर्मतत्त्वार्थदर्शनम् / चतुरो नियतान्वर्णांस्त्वं वै स्थापयितेति वै
ਹੇ ਬਲੀ! ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ-ਤੱਤਵ ਦੇ ਅਰਥ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼-ਪ੍ਰਤਿਮਾ-ਸਰੂਪਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ; ਤੂੰ ਹੀ ਨਿਯਤ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇਂਗਾ—ਇਉਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।
Verse 32
इत्युक्तो विभुना राजा बलिः शान्ति पराययौ / कालेन महता विद्वान्स्वं च स्थानमुपागतः
ਇਉਂ ਵਿਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਵੱਡਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਆਪਣੇ ਹੀ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
Verse 33
तेषां जनपदाः स्फीता अङ्गवङ्गाश्च सुह्मकाः / पुण्ड्राः कलिङ्गश्च तथा तेषां वंशं निबोधत
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਪਦ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਸਨ—ਅੰਗ, ਵੰਗ ਅਤੇ ਸੁਹਮ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੰਡ੍ਰ ਅਤੇ ਕਲਿੰਗ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਜਾਣੋ।
Verse 34
तस्य ते तनयाः सर्वे क्षेत्रजा मुनिसंभवाः / संभूता दीर्घतमसः सुदेष्णायां महौजसः
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਖੇਤਰਜ ਸਨ, ਮੁਨੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ; ਮਹਾ-ਤੇਜਸਵੀ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
Verse 35
ऋषय ऊचुः कथं बलेः सुताः पञ्च जनिताः क्षेत्रजाः प्रभो / ऋषिणा दीर्घतमसा ह्येतत्प्रब्रूहि पृच्छताम्
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ! ਬਲੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਖੇਤਰਜ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੇ? ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਰਘਤਮਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ।
Verse 36
सूत उवाच उशिजो नाम विख्यात आसीद्धीमानृषिः पुरा / भार्या वै ममता नाम बभूवास्य महात्मनः
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਉਸ਼ਿਜ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਮਮਤਾ ਸੀ।
Verse 37
उशिजस्य कनीयांस्तु पुरोधा यो दिवौकसाम् / बृहस्पतिर्बृहत्तेजा ममतां सो ऽभ्यपद्यत
ਉਸ਼ਿਜ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਮਮਤਾ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
Verse 38
उवाच ममता तं तु बृहस्पतिमनिच्छती / अन्तर्वत्न्यस्मि ते भ्रातुर्ज्येष्ठस्यास्य च भामिनी
ਮਮਤਾ ਨੇ ਅਨਮਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਮੈਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ।
Verse 39
अयं हि मे महान्गर्भो रोरवीति बृहस्पते / अजस्रं ब्रह्म चाभ्यस्य षडङ्गं वेदमुद्गिरन्
ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੇ! ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਹਾਨ ਬੱਚਾ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਿਆਂ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਦ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 40
अमोघरे तास्त्वं चापि न मां भजितुमर्हसि / अस्मिन्नेव यथाकाले यथा वा मन्यसे विभो
ਹੇ ਅਮੋਘਰੇਤਾ! ਤੂੰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਭੋਗਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਯਥਾ-ਕਾਲ—ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝੇਂ, ਹੇ ਵਿਭੂ।
Verse 41
एवमुक्तस्तया सम्यग्बृहतेजा बृहस्पतिः / कामात्मानं महात्मापि नात्मानं सो ऽभ्यधारयत्
ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਕਿਹਾ, ਤਦ ਵੀ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ—ਮਹਾਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਕਾਮ-ਭਾਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
Verse 42
संबभूवैव धर्मात्मा तया सार्द्धं बृहस्पति / उत्सृजन्तं तदा रेतो गर्भस्थः सो ऽस्य भाषत
ਤਦ ਧਰਮਾਤਮਾ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੇਤ (ਵੀਰਯ) ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
Verse 43
शुक्रं त्याक्षीश्च मा जीव द्वयोर्नेहास्ति संभवः / अमोघरेतास्त्वं वापि पूर्वं चाहमिहागतः
ਹੇ ਜੀਵ! ਤੂੰ ਸ਼ੁਕਰ ਛੱਡ ਦੇ ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿ; ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਜਨਮ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਅਮੋਘ-ਵੀਰਯ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।
Verse 44
शशाप तं तदा क्रुद्ध एवमुक्तो बृहस्पतिः / उशिजस्य सुतं भ्रातुर्गर्भस्थं भगवानृषिः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਸ਼ਿਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਭਰਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਏ ਪੁੱਤਰ—ਉਸ ਨੂੰ ਤਦ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
Verse 45
यस्मात्त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति / मामेवमुक्तवान्मोहात्तमो दीर्घं ग्रवेक्ष्यसि
ਕਿਉਂਕਿ ਐਸੇ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਜੀਵ (ਸੰਤਾਨ) ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹਨੇਰਾ ਹੀ ਵੇਖੇਂਗਾ।
Verse 46
ततो दीर्घतमा नाम शापादृषिरजायत / अथौशिजो बृहत्कीर्तिर्बृहस्पतिरिबौजसा
ਫਿਰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ‘ਦੀਰਘਤਮਾ’ ਨਾਮ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਔਸ਼ਿਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਬ੍ਰਿਹਤਕੀਰਤੀ, ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
Verse 47
ऊर्द्ध्वरेतास्ततश्चापि न्यवसद्भ्रातुराश्रमे / गोधर्मं सौरभेयात्तु वृषभाच्छतवान्प्रभोः
ਫਿਰ ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਭਰਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਤੋਂ ਸੌਰਭੇਯ ਗੋਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
Verse 48
तस्य भ्राता पितृव्यस्तु चकार भवनं तदा / तस्मिन्हि तत्र वसति यदृच्छाभ्यागतो वृषः
ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ, ਪਿਤ੍ਰਵ੍ਯ ਸਮਾਨ, ਇੱਕ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਇਆ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦਿਆਂ ਹੀ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
Verse 49
दर्शार्थमास्तृतान्दर्भाञ्चचार सुरभीसुतः / जग्राह तं दीर्घ तमा विस्फुरन्तं तु शृङ्गयोः
ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਵਿਛਾਏ ਦੱਭਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਰਭੀ-ਪੁੱਤਰ ਤੁਰਿਆ; ਤਦ ਦੀਰਘਤਮਾ ਨੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਫੜਫੜਾਉਂਦੇ ਉਸ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲਿਆ।
Verse 50
स तेन निगृहीतस्तु न चचाल पदात्पदम् / ततो ऽब्रवीद् वृषस्तं वै सुंच मां बलिनां वर
ਉਸ ਨੇ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਇਕ ਕਦਮ ਵੀ ਨਾ ਹਿਲਿਆ; ਤਦ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।
Verse 51
न मया सादितस्तात बलवांस्तद्विधः क्वचित् / त्र्यंबकं वहता देवं यतो जातो ऽस्मि भूतले
ਹੇ ਤਾਤ! ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਕਦੇ ਵੀ ਹਾਰਿਆ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇਵ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ।
Verse 52
सुंच मां बलिनां श्रेष्ठ प्रतिस्नेहं वरं वृणु / एवमुक्तो ऽब्रवीदेनं जीवंस्त्वं मे क्व यास्यसि
ਹੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸਨੇਹ ਦਾ ਵਰ ਚੁਣ। ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ?
Verse 53
तेन त्वाहं न मोक्ष्यामि परस्वादं चतुष्पदम् / ततस्तं दीर्घतमसं स वृषः प्रत्युवाच ह
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ—ਪਰਾਏ ਸੁਆਦ ਦਾ ਲੋਭੀ ਉਸ ਚੌਪਾਏ ਨੂੰ—ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ। ਤਦ ਉਸ ਵ੍ਰਿਸ਼ ਨੇ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
Verse 54
नास्माकं विद्यते तात पातकं स्तेयमेव च / भक्ष्याभक्ष्यं न जानीमः पेयापेयं च सर्वशः
ਹੇ ਤਾਤ! ਸਾਡੇ ਲਈ ਨਾ ਪਾਪ ਹੈ ਨਾ ਚੋਰੀ; ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਕੀ ਖਾਣਯੋਗ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਅਖਾਣਯੋਗ, ਕੀ ਪੀਣਯੋਗ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਅਪੀਣਯੋਗ।
Verse 55
कार्या कार्यं च वै विप्र गम्यगम्यं तथैव च / न पाप्मानो वयं विप्र धर्मो ह्येष गवां श्रुतः
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕੀ ਨਹੀਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਹੈ ਕਿੱਥੇ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਵੀ; ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਅਸੀਂ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਊਆਂ ਦਾ ਸ਼੍ਰੁਤ ਧਰਮ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 56
गवां नाम स वे श्रुत्वा संभ्रान्तस्त ममुञ्चत / भक्त्या चानुश्रविकया गोसुतं वै प्रसादयन्
ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਸੁਣੇ ਭਗਤੀ-ਬਚਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੋਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
Verse 57
प्रसादतो वृषेन्द्रस्य गोधर्मं जगृहे ऽथ सः / मनसैव तदा दध्रे तद्विधस्तत्परायणः
ਵ੍ਰਿਸ਼ੇਂਦ੍ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਗੋ-ਧਰਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਉਹ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਵਿਧੀ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਪਰਾਯਣ ਰਿਹਾ।
Verse 58
ततो यवीयसः पत्नीमौतथ्यस्याभ्यमन्यत / विचेष्टमानां रुदतीं दैवात्संमूढचेतनः
ਫਿਰ ਦੈਵ-ਵਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਤੇ ਤੜਫਦੀ ਔਤਥ੍ਯ ਦੀ ਛੋਟੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
Verse 59
अवलेपं तु तंमत्वा सुरद्वांस्तस्य नाक्षमत् / गोधर्म वै बलं कृत्वा स्नुषां स ह्यभ्यमन्यत
ਉਸ ਦਾ ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਣ ਕੇ ਸੁਰਦ੍ਵਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਗੋ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਬਲ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਨੂਹ (ਨੂੰਹ) ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
Verse 60
विपर्ययं तु तं दृष्ट्वा शरद्वान्प्रविचिन्त्य च / भविष्यमर्थं ज्ञात्वा च महात्मा त्ववमत्य तम्
ਉਹ ਉਲਟ ਘਟਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਰਦ੍ਵਾਨ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਛ ਸਮਝ ਕੇ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 61
प्रोवाच दीर्घतमसं क्रोधात्संरक्तलोचनः / गम्यागम्यं न जानीषे गोधर्मात्प्रार्थयन्स्रुषाम्
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਤੂੰ ਯੋਗ-ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਗੋ-ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
Verse 62
दुर्वृत्तं त्वां त्यजाम्येष गच्छ त्वं स्वेन कर्मणा / यस्मात्त्वमन्धो वृद्धश्च भर्त्तव्यो दुरनुष्ठितः
ਹੇ ਦੁਸ਼ਚਰਿਤ੍ਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿਆਗਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾ ਜਾ। ਤੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਬੁਰੇ ਆਚਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੈਨੂੰ ਪਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 63
तेनासि त्वं परित्यक्तो दुराचारो ऽसि मे मतः / सूत उवाच कर्मण्यस्मिंस्ततः क्रूरे तस्य बुद्धिरजायत
ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ; ਮੇਰੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਦੁਸ਼ਚਾਰੀ ਹੈਂ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਸ ਕਠੋਰ ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀ ਜਾਗੀ।
Verse 64
निर्भर्त्स्य चैव बहुशो बाहुभ्यां परिगृह्य च / कोष्टे समुद्रे प्रक्षिप्य गङ्गांभसि समुत्सृजत्
ਉਸ ਨੇ ਬਾਰੰਬਾਰ ਡਾਂਟਿਆ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਇੱਕ ਪੇਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਹਾ ਦਿੱਤਾ।
Verse 65
उह्यमानः समुद्रस्तु सप्ताहं श्रोतसा तदा / तं सस्त्रीको बलिर्नाम राजा धर्मार्थतत्त्ववित्
ਤਦ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨਾਲ ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ ਵਗਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸਮੇਤ ‘ਬਲੀ’ ਨਾਮਕ ਰਾਜੇ ਨੇ—ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ—ਲੱਭ ਲਿਆ।
Verse 66
अपश्यन्मज्जमानं तु स्रोतसोभ्यासमागतम् / तं गृहीत्वा स धर्मात्मा बलिर्वैरोचनस्तदा
ਧਾਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਵੈਰੋਚਨ ਬਲੀ ਨੇ ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
Verse 67
अन्तःपुरे जुगोपैनं भक्ष्यैर्भोज्यैश्च तर्पयन् / प्रीतः स वै वरेणाथ च्छन्दयामास वै बलिम्
ਉਸ ਨੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕੀਤਾ।
Verse 68
स च तस्माद्वरं वव्रे पुत्रार्थी दानवर्षभः / बलिरुवाच संतानार्थं महाभाग भार्यायां मम मानद
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਦਾਨਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ। ਬਲੀ ਬੋਲਿਆ—ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਹੇ ਮਾਨਦ! ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਵਰ ਦੇਓ।
Verse 69
पुत्रान्धर्मार्थसंयुक्तानुत्पादयितुमर्हसि / एवमुक्तस्तुतेनर्षिस्तथास्त्वित्युक्तवान्हितम्
ਤੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋਵੇਂ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ‘ਤਥਾਸਤੁ’ ਕਹਿ ਕੇ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਦਿੱਤਾ।
Verse 70
सुदेष्णां नाम भार्यां स्वां राजास्मै प्राहिणोत्तदा / अन्धं वृद्धं च तं दृष्ट्वा न सा देवी जगाम ह
ਤਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨਾਮ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਨਾ ਗਈ।
Verse 71
स्वां च धात्रेयिकां तस्मै भूषयित्वा व्यसर्जयत् / कक्षीवच्चक्षुषौ तस्यां शूद्रयोन्यामृषिर्वशी
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਾਤ੍ਰੇਯਿਕਾ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਵਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਕਸ਼ੀਵੱਚ ਅਤੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼—ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ।
Verse 72
जनया मास धर्मात्मा पुत्रावेतौ महौजसौ / कक्षीवच्चक्षुषौ तौ तु दृष्ट्वा राजा बलिस्तदा
ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਦੋ ਮਹਾ-ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ—ਕਕਸ਼ੀਵੱਚ ਅਤੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼—ਜਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤਦੋਂ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ।
Verse 73
अधीतौ विधिवत्सम्य गीश्वरौ ब्रह्मवादिनौ / सिद्धौ प्रत्यक्षधर्माणौ बुद्धौ श्रेष्ठतमावपि
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਵਾਣੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਸਨ। ਉਹ ਸਿੱਧ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਨ।
Verse 74
ममैताविति होवाच बलिर्वैरोचनस्त्वृषिम् / नेत्युवाच ततस्तं तु ममैताविति चाब्रवीत्
ਤਦੋਂ ਵੈਰੋਚਨ ਬਲੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਹਨ।” ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਨਹੀਂ।” ਫਿਰ ਬਲੀ ਨੇ ਮੁੜ ਕਿਹਾ—“ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹਨ।”
Verse 75
उत्पन्नौ शूद्रयोनौ तु भवतः क्ष्मासुरोत्तमौ / अन्धं वृद्धं च मां मत्वा सुदेष्णा महिषी तव
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਸੁਰੋੱਤਮ! ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਮਹਿਸ਼ੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਸਮਝ ਕੇ (ਇਉਂ ਕੀਤਾ)।
Verse 76
प्राहिणोदवमानीय शूद्रीं धात्रेयिकां मम / ततः प्रसादयामास पुनस्तमृषिसत्तमम्
ਉਸਨੇ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਦਾਈ (ਸ਼ੂਦਰ ਦਾਸੀ) ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
Verse 77
बलिर्भार्यां सुदेष्णा च भर्त्सयामास वै प्रभुः / पुनश्चैनामलङ्कृत्य ऋषये प्रत्यपादयत्
ਪ੍ਰਭੂ ਬਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।
Verse 78
तां स दीर्घतमा देवीमब्रवीद्यदि मां शुभे / दध्ना लवणमिश्रेण स्वभ्यक्तं नग्नकं तथा
ਉਸ ਦੀਰਘਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ! ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਲੂਣ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਨੰਗੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ...'
Verse 79
लेहिष्यस्यजुगुप्सन्ती ह्यापादतलमस्तकम् / ततस्त्वं प्राप्स्यसे देवि पुत्रांश्च मनसेप्सितान्
'...ਬਿਨਾਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕੀਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਤੱਕ ਚੱਟੋਗੀ, ਤਾਂ ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੂੰ ਮਨਚਾਹੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ।'
Verse 80
तस्य सा तद्वचो देवी सर्वं कृतवती तथा / अपानं च समासाद्य जुगुप्संती ह्यवर्जयत्
ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਬਚਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਅਪਾਨ (ਗੁਦਾ) ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਘਿਰਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
Verse 81
तमुवाच ततः सर्षिर्यस्ते परिहृतं शुभे / विनापानं कुमारं त्वं जनयिष्यसि पूर्वजम्
ਤਦੋਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਪੂਰਵਜ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ।
Verse 82
ततस्तं दीर्घतमसं सा देवी प्रत्युवाच ह // नार्हसि त्वं महाभाग पुत्रं दातुं ममेदृशम्
ਤਦੋਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣਾ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਨਹੀਂ।
Verse 83
ऋषिरुवाच तवापरधो देव्येष नान्यथा भविता तु वै / देवीदृशं च ते पौत्रमहं दास्यामि सुप्रते
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਦੇਵੀ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਅਪਰਾਧ ਹੈ; ਇਹ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਸੁਪ੍ਰਤੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵੀ ਵਰਗਾ ਪੌਤ੍ਰ ਦਿਆਂਗਾ।
Verse 84
तस्यापानं विना चैव योग्यभावो भविष्यति / तां स दीर्घतमाश्चैव कुक्षौ स्पृष्ट्वदमब्रवीत्
ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਯੋਗਤਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਤਦ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਖ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
Verse 85
प्राशितं दधियत्ते ऽद्य ममाङ्गाद्वै शुचिस्मिते / तेन ते पूरितो गर्भः पौर्णमास्यामिवोदधिः
ਹੇ ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤੇ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਦਹੀਂ ਪੀਤਾ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਗਰਭ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 86
भविष्यन्ति कुमारास्ते पञ्च देवसुतोपमाः / तेजस्विनः पराक्रान्ता यज्वानो धार्मिकास्तथा
ਉਹ ਪੰਜ ਕੁਮਾਰ ਦੇਵਪੁੱਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਣਗੇ—ਤੇਜਸਵੀ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ।
Verse 87
ततोंऽगस्तु सुदेष्णाया ज्येष्ठपुत्रो व्यजायत / वङ्गस्तस्मात्कलिङ्गस्तु पुण्ड्रः सुह्मस्तथैव च
ਫਿਰ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਜੇਠਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੰਗ, ਕਲਿੰਗ, ਪੁੰਡ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਹਮ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
Verse 88
वंशभाजस्तु पञ्चैते बलेः क्षेत्रे ऽभवंस्तदा / इत्येते दीर्घतमसा बलेर्दत्ताः सुताः पुरा
ਇਹ ਪੰਜੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਲੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਬਲੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਸਨ।
Verse 89
प्रजा ह्युपहतास्तस्य ब्रह्मणा कारणं प्रति / अपत्यमस्य दारेषु स्वेषु माभून्महात्मनः
ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਾਰਣ ਪੀੜਤ ਹੋਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਇਹ (ਨਿਯਤ ਹੋਇਆ)।
Verse 90
ततो मनुष्ययोन्यां वै जनयामास स प्रजाः / सुरभिर्दीर्घत मसमथ प्रीतो वचो ऽब्रवीत्
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਸੁਰਭੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨਾਲ ਬਚਨ ਬੋਲੀ।
Verse 91
विचार्य यस्माद्गोधर्मं त्वमेवं कृतवानसि / भक्त्या चानन्ययास्मासु मुने प्रीतास्मि तेन ते
ਹੇ ਮੁਨੀ! ਗੋਧਰਮ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਤੂੰ ਇਹ ਕਰਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨਨ੍ਯ ਭਗਤੀ ਰੱਖੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।
Verse 92
तस्मात्तव तमो दीर्घं निस्तदाम्यद्य पश्य वै / बार्हस्पत्यं च यत्ते ऽन्यत्पापं संतिष्ठते तनौ
ਇਸ ਲਈ ਵੇਖ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਲੰਮਾ ਅੰਧਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਬਾਰ੍ਹਸਪਤ੍ਯ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਰ ਪਾਪ ਵੀ ਮਿਟਾਂਦਾ ਹਾਂ।
Verse 93
जरामृत्युभयं चैव ह्याघ्राय प्रणुदामि ते / आघ्रातमात्रो ऽसा पश्यत्सद्यस्तमसि नाशिते
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸੂੰਘ ਕੇ ਹੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਵੇਖ, ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੂੰਘਿਆ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਮਿਟਦੇ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
Verse 94
आयुष्मांश्च युवा चैव चक्षुष्मांश्च ततो ऽभवत् / गवा हृततमाः सो ऽथ गौतमः समपद्यत
ਤਦ ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਗਾਂ ਨੇ ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਧਕਾਰ ਹਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਗੌਤਮ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਠਿਕਾਣੇ ਤੇ ਆ ਗਿਆ।
Verse 95
कक्षीवांस्तु ततो गत्वा सह पित्रा गिरिव्रजम् / यथोद्दिष्टं हि पित्राथ चचार विपुलं तपः
ਫਿਰ ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਗਿਰਿਵ੍ਰਜ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
Verse 96
ततः कालेन महता तपसा भावितः स वै / विधूय सानुजो दोषान्ब्राह्मण्यं प्राप्तवान्प्रभुः
ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਦੋਸ਼ ਝਾੜ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
Verse 97
ततो ऽब्रवीत्पिता त्वेनं पुत्रवानस्म्यहं प्रभो / सुपुत्रेण त्वया तात कृतार्थश्च यशस्विना
ਤਦ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਪੁੱਤਰਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਤਾਤ, ਤੇਰੇ ਜਿਹੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਸੁਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋਇਆ।
Verse 98
युक्तात्मानं ततः सो ऽथ प्राप्तवान्ब्रह्मणः क्षयम् / ब्राह्मण्यं प्राप्य कक्षीवान्सहस्रमसृजत्सुतान्
ਫਿਰ ਸੰਯਮਿਤ ਆਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ੍ਯ ਪਾ ਕੇ ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ।
Verse 99
कूष्माण्डा गौतमास्ते वै स्मृताः कक्षीवतः सुताः / इत्येष दीर्घतमसो बलेर्वैरोचनस्य वै
ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਦੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ‘ਕੂਸ਼ਮਾਂਡ’ ਅਤੇ ‘ਗੌਤਮ’ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਉਂ ਇਹ ਦੀਰਘਤਮਸ ਅਤੇ ਵੈਰੋਚਨ ਬਲੀ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ।
Verse 100
समागमः समाख्यातः संतानश्चोभयोस्तथा / बलिस्तानभिषिच्येह पञ्च पुत्रानकल्मषान्
ਇੱਥੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਨਿਰਮਲ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।
Verse 101
कृतार्थः सो ऽपि योगात्मा योगमाश्रित्य च प्रभुः / अदृश्यः सर्वभूतानां कालाकाक्षी चरत्युत
ਉਹ ਯੋਗਾਤਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਯੋਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋਇਆ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ, ਕਾਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।
Verse 102
तत्राङ्गस्य तु राजर्षे राजासीद्दधिवाहनः / सो ऽपराधात्सुदेष्णाया अनपानो ऽभवन्नृपः
ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ! ਉੱਥੇ ਅੰਗ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਦਧਿਵਾਹਨ ਸੀ; ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨਾਲ ਅਪਰਾਧ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨ੍ਰਿਪ ‘ਅਨਪਾਨ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
Verse 103
अनपानस्य पुत्रस्तु राजा दिविरथः स्मृतः / पुत्रो दिविरथस्यासीद्विद्वान्धर्मरथो नृपः
ਅਨਪਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ‘ਦਿਵਿਰਥ’ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ; ਦਿਵਿਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦਵਾਨ ਨ੍ਰਿਪ ‘ਧਰਮਰਥ’ ਸੀ।
Verse 104
एते एक्ष्वाकवः प्रोक्ता भवितारः कलौ युगे / बृहद्बलान्वये जाता महावीर्यपराक्रमाः
ਇਹ ਇਖ਼ਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ੀ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਿਹਦਬਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਮਹਾਨ ਵੀਰਯ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ।
Verse 105
शूराश्च कृतविद्याश्च सत्यसंधा जितेन्द्रियाः / अत्रानुवंशश्लोको ऽयं भविष्यज्ज्ञैरुदाहृतः
ਉਹ ਸੂਰਮੇ, ਵਿਦਿਆ-ਸੰਪੰਨ, ਸੱਚੇ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰੀ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਇਹ ਵੰਸ਼-ਸ਼ਲੋਕ ਭਵਿੱਖ-ਜਾਣੂਆਂ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ।
Verse 106
इक्ष्वाकूणामयं वंशः सुमित्रान्तो भविष्यति / सुमित्रं प्राप्य राजानं संस्थां प्राप्स्यति वै कलौ
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂਆਂ ਦਾ ਇਹ ਵੰਸ਼ ਸੁਮਿਤ੍ਰ ਤੱਕ ਆ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸੁਮਿਤ੍ਰ ਨਾਮਕ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵੰਸ਼ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇਗਾ।
Verse 107
इत्येतन्मानवं क्षत्रमैलं च समुदात्दृतम् / अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि मगधो यो बृहद्रथः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਨਵ ਕਸ਼ਤ੍ਰ ਅਤੇ ਐਲ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਮਗਧ ਦੇ ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਰਥ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 108
जरासंधस्य ये वंशे सहदेवान्वये नृपाः / अतीता वर्त्तमानाश्च भविष्याश्च तथा पुनः
ਜਰਾਸੰਧ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸਹਦੇਵ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰਾਜੇ ਹੋਏ—ਪਿਛਲੇ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ—ਉਹ ਸਭ (ਇੱਥੇ) ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।
Verse 109
प्राधान्यतः प्रवक्ष्यामि गदतो मे निबोधत / संग्रामे भारते तस्मिन्सहदेवो निपातितः
ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ) ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਸਹਦੇਵ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
Verse 110
सोमापिस्तस्य तनयो राजर्षिः स गिरिव्रजे / पञ्चाशतं तथाष्टौ च समा राज्यमकारयत्
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਾਪਿ ਸੀ, ਜੋ ਗਿਰਿਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਠਾਵਨ ਵਰ੍ਹੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
Verse 111
श्रुतश्रवाः सप्तषष्टिः समास्तस्य सुतो ऽभवत् / अयुतायुस्तु षड्विंशद्राज्यं वर्षाण्यकारयत्
ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵਾ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸੜਸਠ ਸਾਲ ਜੀਵਿਆ। ਅਯੁਤਾਯੁ ਨੇ ਛੱਬੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
Verse 112
समाः शतं निरामित्रो महीं भुक्त्वा दिवं गतः / पञ्चाशतं समाः षट् च सुक्षत्रः प्राप्तवान्महीम्
ਨਿਰਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸੌ ਸਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਭੋਗ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸੁਕਸ਼ਤ੍ਰ ਨੇ ਛੱਪਣ ਸਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
Verse 113
त्रयोविंशद्बृहत्कर्मा राज्यं वर्षाण्यकारयत् / सेनाजित्सांप्रतं चापि एता वै भोक्ष्यते समाः
ਬ੍ਰਿਹਤਕਰਮਾ ਨੇ ਤੇਈ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਸੇਨਾਜਿਤ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਭੋਗੇਗਾ।
Verse 114
श्रुतञ्जयस्तु वर्षाणि चत्वारिंशद्भविष्यति / रिपुञ्जयो महाबाहुर्महाबुद्धिपराक्रमः
ਸ਼੍ਰੁਤੰਜਯ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਰਿਪੁੰਜਯ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 115
पञ्जत्रिंशत्तु वर्षाणि महीं पालयिता नृपः / अष्टपञ्जाशतं जाब्दान्राज्ये स्थास्यति वै शुचिः
ਉਹ ਨ੍ਰਿਪ ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਅਤੇ ਸ਼ੁਚਿ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਠਵੰਜਾ ਸਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਗਾ।
Verse 116
अष्टाविंशत्समाः पूर्णाः क्षेमो राजा भविष्यति / सुव्रतस्तु चतुःषष्टिं राज्यं प्राप्स्यति वीर्यवान्
ਅਠਾਈ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਖੇਮ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ। ਅਤੇ ਵੀਰਵਾਨ ਸੁਵ੍ਰਤ ਚੌਂਸਠ ਸਾਲ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।
Verse 117
पञ्च वर्षाणि पूर्णानि धर्मनेत्रो भविष्यति / भोक्ष्यते नृपतिश्चेमा अष्टपञ्चाशतं समाः
ਪੰਜ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਧਰਮਨੇਤ੍ਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਪਤੀ ਚੇਮਾ ਅਠਾਵੰਜਾ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 118
अष्टत्रिंशत्समाराष्ट्रं सुश्रमस्य भविष्यति / चत्वारिंशद्दशाष्टौ च दृढसेनो भविष्यति
ਸੁਸ਼੍ਰਮਾ ਦਾ ਰਾਜ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲ ਰਹੇਗਾ। ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਸੇਨ ਅਠਤਾਲੀ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 119
त्रयस्त्रिंशत्तु वर्षाणि सुमतिः प्राप्स्यते ततः / चत्वारिंशत्समा राजा सुनेत्रो भोक्ष्यते ततः
ਫਿਰ ਸੁਮਤੀ ਤੈਂਤੀ ਸਾਲ ਲਈ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਸੁਨੇਤ੍ਰ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 120
सत्यजित्पृथिवी राष्ट्रं त्र्यशीतिं भोक्ष्यते समाः / प्राप्येमं विश्वाजिच्चापि पञ्चविंशद्भविष्यति
ਸਤ੍ਯਜਿਤ ਤਿਰਾਸੀ ਸਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਭੋਗੇਗਾ। ਇਹ ਰਾਜ ਪਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਜਿਤ ਵੀ ਪੱਚੀ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 121
अरिञ्जयस्तु वर्षाणां पञ्चाशत्प्राप्यते महीम् / द्वाविंशच्च नृपा ह्येते भवितारो बृहद्रथाः
ਅਰਿੰਜਯ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਰਥ ਨਾਮ ਦੇ ਬਾਈਂ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ।
Verse 122
पूर्मं वर्षसहस्रं वै तेषां राज्यं भविष्यति / बृहद्रथेष्वतीतेषु वीरहन्तृष्ववर्त्तिषु
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਹੇਗਾ; ਜਦ ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਰਥ ਲੰਘ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਵੀਰ-ਹੰਤਾ ਸ਼ਾਸਕ ਚਲਣਗੇ।
Verse 123
शुनकः स्वामिनं हत्वा पुत्रं समभिषेक्ष्यति / मिषतां क्षत्रियाणां हि प्रद्योतिं नृपतिं बलात्
ਸ਼ੁਨਕ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰੇਗਾ; ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦ੍ਯੋਤ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਵੇਗਾ।
Verse 124
स वै प्रणतसामन्तो भविष्येण प्रवर्त्तितः / त्रयोविंशत्समा राजा भविता स नरोत्तमः
ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਾਮੰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇਗਾ; ਉਹ ਨਰੋਤਮ ਰਾਜਾ ਤੇਈਂ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 125
चतुर्विंशत्समा राजा पालको भविता ततः / विशाखयूपो भविता नृपः पञ्चाशतं समाः
ਫਿਰ ਪਾਲਕ ਰਾਜਾ ਚੌਵੀ ਸਾਲ ਰਹੇਗਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਾਖਯੂਪ ਨਾਮ ਦਾ ਨ੍ਰਿਪ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 126
एकविंशत्समा राज्य मजकस्य भविष्यति / भविष्यति समा विंशत्तत्सुतो नन्दिवर्द्धनः
ਮਜਕ ਇਕੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨੰਦਿਵਰਧਨ ਵੀਹ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 127
अष्टत्रिंशच्छतं भाव्याः प्राद्योताः पञ्च ते नृपाः / हत्वा तेषां यशः कृत्स्नं शिशुनागो भविष्यति
ਪ੍ਰਾਦ੍ਯੋਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਹ ਪੰਜ ਰਾਜੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਸੌ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲ ਰਹਿਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕੀਰਤੀ ਮਿਟਾ ਕੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਨਾਗ ਉਭਰੇਗਾ।
Verse 128
वाराणस्यां सुतस्तस्य संयास्यति गिरिव्रजम् / शिशुनागश्च वर्षाणि चत्वारिंशद्भविष्यति
ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਗਿਰਿਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇਗਾ। ਸ਼ਿਸ਼ੁਨਾਗ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 129
काकवर्णः सुतस्तस्य पट्त्रिंशच्च भविष्यति / ततस्तु विंशतिं राजा क्षेमधर्मा भवष्यति
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਾਕਵਰਣ ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਖੇਮਧਰਮਾ ਵੀਹ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 130
चत्वारिंशत्समा राष्ट्रं क्षत्रौजाः प्राप्स्यते ततः / अष्टत्रिंशत्समा राजाविधिसारो भविष्यति
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤ੍ਰੌਜਾ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਰ ਵਿਧਿਸਾਰ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਠੱਤੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 131
अजातशत्रुर्भविता पञ्चविंशत्समा नृपः / पञ्चत्रिंशत्समा राजा दर्भकस्तु भविष्यति
ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ ਨਾਮ ਦਾ ਨ੍ਰਿਪ ਪੱਚੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ; ਅਤੇ ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਦರ್ಭਕ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 132
उदयी भविता तस्मात्त्रयस्त्रिंशत्समा नृपः / स वै पुरवरं राजा वृथिव्यां कुसुमाह्वयम्
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਦਯੀ ਨਾਮ ਦਾ ਨ੍ਰਿਪ ਤੈਂਤੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ; ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ‘ਕੁਸੁਮ’ ਨਾਮ ਦਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਗਰ ਵਸਾਏਗਾ।
Verse 133
गगाया दक्षिणे कूले चतुर्थे ऽह्नि कारिष्यति / चत्वारिशत्समा भाव्यो राजा वै नन्दिवर्द्धनः
ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉਹ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਕਾਰਜ ਕਰੇਗਾ; ਅਤੇ ਨੰਦਿਵਰਧਨ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 134
चत्वारिशत्त्रयश्चैव सहानन्दिर्भविष्यति / भविष्यन्ति च वर्षाणि षष्ट्युत्तरशतत्रयम्
ਸਹਾਨੰਦੀ ਵੀ ਤੈਂਤਾਲੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ; ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸੱਠ (360) ਹੋਵੇਗੀ।
Verse 135
शिशुनागा दशैवैते राजानः क्षत्रबन्धवः / एतैः सार्द्धं भविष्यन्ति तावत्कालं नृपाः परे
ਸ਼ਿਸ਼ੁਨਾਗ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਇਹ ਦਸ ਰਾਜੇ ‘ਖ਼ਤ੍ਰਬੰਧਵ’ ਕਹੇ ਜਾਣਗੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹੋਰ ਨ੍ਰਿਪ ਵੀ ਹੋਣਗੇ।
Verse 136
एक्ष्वाकवश्चतुर्विंशत्पञ्चालाः पञ्चविंशतिः / कालकास्तु चतुर्विंशच्चतुर्विंशत्तु हैहयाः
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਚੌਵੀ, ਪਾਂਚਾਲ ਪੱਚੀ; ਕਾਲਕ ਚੌਵੀ ਅਤੇ ਹੈਹਯ ਵੀ ਚੌਵੀ (ਰਾਜੇ) ਹੋਣਗੇ।
Verse 137
द्वात्रिंशदेकलिङ्गास्तु पञ्चविंशत्तथा शकाः / कुरवश्चापि षट्त्रिंशदष्टाविंशति मैथिलाः
ਏਕਲਿੰਗ ਦੇ ਬੱਤੀ, ਸ਼ਕ ਪੱਚੀ; ਕੁਰੂ ਛੱਤੀ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲ ਅਠਾਈ (ਰਾਜੇ) ਹੋਣਗੇ।
Verse 138
शूरसेनास्त्रयोविंशद्वीतिहोत्राश्च विंशतिः / तुल्यकालं भविष्यन्ति सर्वं एव महीक्षितः
ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਤੇਈ, ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਵੀਹ; ਹੇ ਮਹੀਕਸ਼ਿਤ, ਇਹ ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਤੱਕ (ਰਾਜ) ਕਰਨਗੇ।
Verse 139
महानन्दिसुतश्चापि शूद्रायाः कालसंवृतः / उत्पत्स्यते महा पद्मः सर्वक्षत्रान्तकृन्नृपः
ਮਹਾਨੰਦੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੂਦਰਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਕਾਲ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ; ਮਹਾਪਦਮ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉੱਠੇਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 140
ततः प्रभृति राजानो भविष्यः शूद्रयोनयः / एकराट् स महापद्म एकच्चत्रो भविष्यति
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ-ਯੋਨੀ ਦੇ ਹੋਣਗੇ; ਉਹੀ ਮਹਾਪਦਮ ਏਕਰਾਟ ਅਤੇ ਏਕਛੱਤਰ (ਸਮਰਾਟ) ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 141
अष्टाशीति तु वर्षाणि पृथिवीं पालयिष्यति / सर्वक्षत्रं समुद्धृत्य भाविनोर्ऽथस्य वै बलात्
ਉਹ ਅਠਾਸੀ ਵਰ੍ਹੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇਗਾ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਿਤ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਖੱਤਰੀ ਬਲ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ ਦਬਾ ਦੇਵੇਗਾ।
Verse 142
तत्पश्चात्तत्सुता ह्यष्टौ समाद्वादश ते नृपाः / महापद्मस्य पर्याये भविष्यन्ति नृपाः क्रमात्
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਰਾਂ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ। ਮਹਾਪਦਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੋਣਗੇ।
Verse 143
उद्धरिष्यति तान्सर्वान्कौटिल्यो वै द्विजर्षभः / भुक्त्वा महीं वर्षशतं नरेद्रः स भविष्यति
ਦੁਇਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੌਟਿਲ੍ਯ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ ਹਟਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਹ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਕੇ ਨਰਿੰਦਰ ਬਣੇਗਾ।
Verse 144
चन्द्रगुप्तं नृपं राज्ये कौटिल्यः स्थापयिष्यति / चतुर्विंशत्समा राजा चन्द्रगुप्तो भविष्यति
ਕੌਟਿਲ੍ਯ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਵੇਗਾ। ਰਾਜਾ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਚੌਵੀ ਵਰ੍ਹੇ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 145
भविता भद्रसारस्तु पञ्चविंशत्समा नृपः / षट्त्रिंशत्तु समा राजा अशोकानां च तृप्तिदः
ਭਦ੍ਰਸਾਰ ਪੱਚੀ ਵਰ੍ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਛੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ‘ਅਸ਼ੋਕਾਂ’ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 146
तस्य पुत्रः कुलालस्तु वर्षाण्यष्टौ भविष्यति / कुशालसूनुरष्टौ च भोक्ता वै बन्धुपालितः
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਲਾਲ ਅੱਠ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਕੁਸ਼ਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬੰਧੁਪਾਲਿਤ ਵੀ ਅੱਠ ਸਾਲ ਰਾਜ ਭੋਗੇਗਾ।
Verse 147
बन्धुपालितदायादो भविता चेन्द्रपालितः / भविता सप्त वर्षाणि देववर्मा नराधिपः
ਬੰਧੁਪਾਲਿਤ ਦਾ ਵਾਰਸ ਇੰਦਰਪਾਲਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੇਵਵਰਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਨਰਾਧਿਪ ਸੱਤ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 148
राजा शतधनुश्चापि तस्य पुत्रो भविष्यति / बृहद्रथश्च वर्षाणि सप्त वै भविता नृपः
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤਧਨੁ ਹੋਵੇਗਾ। ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਨ੍ਰਿਪ ਸੱਤ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 149
इत्येते नव मौर्या वै भोक्ष्यन्ति च वसुंधराम् / सप्तत्रिंशच्छतं पूर्णं तेभ्यः शुङ्गो गमिष्यति
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਨੌਂ ਮੌਰਿਆ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਭੋਗਣਗੇ। ਤਿੰਨ ਸੌ ਸੈਂਤੀ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁੰਗ ਵੰਸ਼ ਆਵੇਗਾ।
Verse 150
पुष्पमित्रस्तु सेनानीरुद्धृत्यतु बृहद्रथम् / कारयिष्यति वै राज्यं समाः षष्टिं स चैव तु
ਸੈਨਾਪਤੀ ਪੁਸ਼੍ਯਮਿਤ੍ਰ ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਰਥ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਰਾਜ ਚਲਾਏਗਾ। ਉਹ ਸੱਠ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰੇਗਾ।
Verse 151
अग्निमित्रो नृपश्चाष्टौ भविष्यति समा नृपः / भविता चापि सुज्येष्टः सप्त वर्षाणि वै ततः
ਅਗਨਿਮਿਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅੱਠ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੱਤ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 152
वसुमित्रस्ततो भाव्यो दशवर्षाणि पार्थिवः / ततो भद्रः समे द्वे तु भविष्यति नृपश्च वै
ਫਿਰ ਵਸੁਮਿਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਦਸ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਦ੍ਰ ਰਾਜਾ ਵੀ ਦੋ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 153
भविष्यति समास्तस्मात्तिस्र एव पुलिन्दकः / राजा घोषस्ततश्चापि वर्षाणि भविता त्रयः
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿੰਦਕ ਰਾਜਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਰ ਘੋਸ਼ ਰਾਜਾ ਵੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 154
सप्त वै वज्र मित्रंस्तु समा राजा ततः पुनः / द्वात्रिंशद्भविता वापि समा भागवतो नृपः
ਵਜ੍ਰਮਿਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਸੱਤ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਰ ਭਾਗਵਤ ਰਾਜਾ ਬੱਤੀ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 155
भविष्यति सुतस्तस्य देवभूमिः समा दश / दशैते शुङ्गराजानो भोक्ष्यन्तीमां वसुंधराम्
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਭੂਮੀ ਦਸ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਦਸ ਸ਼ੁੰਗ ਰਾਜੇ ਇਸ ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨਗੇ।
Verse 156
शतं पूर्मं दश द्वे च तेभ्यः कण्वं गमिष्यति / अमात्यो वसुदेवस्तु बाल्याद्व्यसनिनं नृपम्
ਪਹਿਲਾਂ ਸੌ, ਫਿਰ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਲੰਘਣ ਉਪਰੰਤ ਕਣਵ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਦਾ ਅਮਾਤ੍ਯ ਵਸੁਦੇਵ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਅਸਨੀ ਰਾਜਾ ਰਹੇਗਾ।
Verse 157
देवभूमिं ततो हत्वा शुङ्गेषु भविता नृपः / भविष्यति समा राजा पञ्च कण्वायनस्तु सः
ਫਿਰ ਦੇਵਭੂਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ੁੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਕਣਵਾਯਨ ਪੰਜ ਵਰ੍ਹੇ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 158
भूमिमित्रः सुतस्तस्य चतुर्विंशद्भविष्यति / भविता द्वादश समास्तस्मान्नारायणो नृपः
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੂਮਿਮਿਤ੍ਰ ਚੌਵੀ ਵਰ੍ਹੇ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 159
सुशर्मा तत्सुतश्चापि भविष्यति चतुःसमाः / कण्वायनास्तु चत्वारश्चत्वारिंशच्च पञ्च च
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਵੀ ਚਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਣਵਾਯਨ ਚਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪੈਂਤਾਲੀ ਵਰ੍ਹੇ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ।
Verse 160
समा भोक्ष्यन्ति वृथिवीं पुनरन्ध्रान्गमिष्यति / कण्वायनमथोद्धृत्य सुशर्माणं प्रसह्य तम्
ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ; ਫਿਰ ਰਾਜ ਮੁੜ ਆਂਧ੍ਰਾਂ ਕੋਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਤਦ ਕਣਵਾਯਨ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਉਸ ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਹਟਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
Verse 161
सिंधुको ह्यन्ध्रजातीयः प्राप्स्यतीमां वसुंधराम् / त्रयोविंशत्समा राजा सिंधुको भविता त्वथ
ਆਂਧ੍ਰ ਜਾਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਿੰਧੁਕ ਇਸ ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਸਿੰਧੁਕ ਤੇਈ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 162
कृष्णो भ्रातास्य वर्षाणि सो ऽस्माद्दश भविष्यति / श्रीशान्तकर्णिर्भविता तस्य पुत्रस्तु वै महान्
ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਾਂਤਕਰਣੀ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 163
पञ्चाशत्तु समाः षट् च शान्तकर्णिर् भविष्यति / आपोलवोद्वादश वै तस्य पुत्रो भविष्यति
ਸ਼ਾਂਤਕਰਣੀ ਛੱਪਨ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪੋਲਵ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ (ਰਾਜਾ) ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 164
चतुर्विंशत्तु वर्षाणि पटुमांश्च भविष्यति / भवितानिष्टकर्मा तु वर्षाणां पञ्चविंशतिम्
ਪਟੁਮਾਨ ਚੌਵੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਅਨਿਸ਼ਟਕਰਮਾ ਪੱਚੀ ਸਾਲ (ਰਾਜਾ) ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 165
ततः संवत्सरं पूर्णं हालो राजा भविष्यति / पञ्चपत्तल्लको नाम भविष्यति महाबलः
ਫਿਰ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹਾਲੋ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਚਪੱਤੱਲਕ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਬਲੀ (ਰਾਜਾ) ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 166
भाव्यःपुरीषभीरुस्तु समाः सो ऽप्येकविंशतिम् / शातकर्णिर्वर्षमेकं भविष्यति नराधिपः
ਪੁਰੀਸ਼ਭੀਰੁ ਨਾਮ ਦਾ ਭਾਵ੍ਯ ਰਾਜਾ ਇਕੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ; ਫਿਰ ਸ਼ਾਤਕਰਣੀ ਨਰਾਧਿਪ ਇਕ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 167
अष्टविंशतिवर्षाणि शिवस्वातिर्भविष्यति / राजा च गौतमी पुत्र एकविंशत्समा नृपः
ਸ਼ਿਵਸਵਾਤੀ ਅਠਾਈ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ; ਅਤੇ ਗੌਤਮੀਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਇਕੀ ਸਾਲ ਨ੍ਰਿਪ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 168
एकोनविंशति राजा यज्ञः श्रीशातकर्ण्यथ / षडेव भविता त्समाद्विजयस्तु समानृपः
ਯਜ्ञ ਨਾਮ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਾਤਕਰਣੀ ਰਾਜਾ ਉੱਨੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ; ਅਤੇ ਵਿਜਯ ਨਾਮ ਦਾ ਨ੍ਰਿਪ ਛੇ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 169
देडश्रीशातकर्णी च तस्य पुत्रः समास्त्रयः / पुलोमारिः समाः सप्त ततश्चैषां भविष्यति
ਦੇਢਸ਼੍ਰੀਸ਼ਾਤਕਰਣੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ; ਪੁਲੋਮਾਰੀ ਸੱਤ ਸਾਲ; ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ।
Verse 170
इत्येते वै नृपास्त्रिंशदन्ध्रा भोक्ष्यन्ति वै महीम् / समाः शतानि चत्वारि पञ्चाशत्षट् तथैव च
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਤੀਹ ਆਂਧ੍ਰ ਨ੍ਰਿਪ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ—ਕੁੱਲ ਚਾਰ ਸੌ ਛਪੰਜਾ ਸਾਲ।
Verse 171
अन्ध्राणां संस्थिताः पञ्च तेषां वंश्याश्च ये पुनः / सप्तैव तु भविष्यन्ति दशाभीरास्ततो नृपाः
ਆਂਧਰਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਰਾਜੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣਗੇ; ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸੱਤ ਹੋਣਗੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸ ਆਭੀਰ ਨ੍ਰਿਪ ਹੋਣਗੇ।
Verse 172
सप्त गर्दभिनश्चापि ततो ऽथ दश वै शकाः / यवनाष्टौ भविष्यन्ति तुषारास्तु चतुर्दश
ਫਿਰ ਸੱਤ ਗਰਦਭਿਨ ਹੋਣਗੇ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦਸ ਸ਼ਕ। ਅੱਠ ਯਵਨ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਤੂਸ਼ਾਰ ਚੌਦਾਂ ਹੋਣਗੇ।
Verse 173
त्रयोदश गुरुण्डाश्च मौना ह्येकादशैव तु / अन्ध्रा भोक्ष्यन्ति वसुधां शते द्वे च शतञ्च वै
ਤੇਰਾਂ ਗੁਰੂੰਡ ਹੋਣਗੇ; ਅਤੇ ਮੌਨ ਗਿਆਰਾਂ ਹੀ ਹੋਣਗੇ। ਆਂਧਰ ਦੋ ਸੌ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੌ—ਅਰਥਾਤ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਭੋਗਣਗੇ।
Verse 174
सप्तषष्टिं च वर्षाणि दशाभीरास्ततो नृपाः / सप्त गर्दभिनश्चैव भोक्ष्यन्तीमां द्विसप्ततिम्
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸ ਆਭੀਰ ਨ੍ਰਿਪ ਸੜਸਠ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ। ਅਤੇ ਸੱਤ ਗਰਦਭਿਨ ਵੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਹੱਤਰ ਸਾਲ ਭੋਗਣਗੇ।
Verse 175
शतानि त्रीण्यशीतिं च भोक्ष्यन्ति वसुधां शकाः / आशीती द्वे च वर्षाणि भोक्तारो यवना महीम्
ਸ਼ਕ ਤਿੰਨ ਸੌ ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਭੋਗਣਗੇ। ਯਵਨ ਬਿਆਸੀ ਸਾਲ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭੋਗਤਾ ਹੋਣਗੇ।
Verse 176
पञ्चवर्षशतानीह तुषाराणां मही स्मृता / शतान्यर्द्धचतुर्थानि भवितारस्त्रयोदश
ਇੱਥੇ ਤੁਸ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਪੰਜ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ; ਤੇਰਾਂ ਰਾਜੇ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ।
Verse 177
गुरुण्डा वृषलैः सार्द्धं भोक्ष्यन्ते म्लेच्छजातयः / शतानि त्रीणि भोक्ष्यन्ते मौना एकादशैव तु
ਗੁਰੂੰਡਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਲੇਛ ਜਾਤੀਆਂ ਰਾਜ ਕਰਨਗੀਆਂ; ਫਿਰ ‘ਮੌਨਾ’ ਨਾਮ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰਾਜੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਨਗੇ।
Verse 178
तेषु च्छिन्नेषु कालेन ततः किलकिलो नृपः / ततः किलकिलेभ्यश्च विन्ध्यशक्तिर्भविष्यति
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਾਲ ਨਾਲ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ ‘ਕਿਲਕਿਲੋ’ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਕਿਲਕਿਲੋਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਵਿੰਧ੍ਯਸ਼ਕਤੀ’ ਉੱਭਰੇਗਾ।
Verse 179
समाः षण्णवतिं चैव पृथिवीं तु समेष्यति / नृपान्वैदिशकांश्चाथ भविष्यांस्तु निबोधत
ਉਹ ਛਿਆਨਵੇਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ/ਵਿਚਰਣ ਕਰੇਗਾ; ਹੁਣ ਵੈਦਿਸ਼ਕ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।
Verse 180
शेषस्य नागराजस्य पुत्रः सुर पुरञ्जयः / भोगी भविष्यते राजा नृपो नागकुलोद्वहः
ਨਾਗਰਾਜ ਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ‘ਸੁਰਪੁਰੰਜਯ’ ਹੋਵੇਗਾ; ਨਾਗ ਕੁਲ ਦਾ ਮਾਣ ‘ਭੋਗੀ’ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ।
Verse 181
सदाचन्द्रस्तु चन्द्राशुर्द्वितीयो नखवांस्तथा / धनधर्मा ततश्चापि चतुर्थो वंशजः स्मृतः
ਸਦਾਚੰਦਰ, ਦੂਜਾ ਚੰਦਰਾਸ਼ੁ, ਅਤੇ ਨਖਵਾਨ; ਫਿਰ ਧਨਧਰਮਾ—ਚੌਥਾ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 182
भूतिनन्दस्ततश्चापि वैदिशे तु भविष्यति / तस्य भ्राता यवीयांस्तु नाम्ना नन्दियशाः किल
ਫਿਰ ਵੈਦਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੂਤਿਨੰਦ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਨੰਦਿਯਸ਼ਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 183
तस्यान्वयो भविष्यन्ति राजानस्ते त्रयस्तु वै / दैहित्रः शिशिको नाम पूरिकायां नृपो ऽभवत्
ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ; ਦੌਹਿਤ੍ਰ ਸ਼ਿਸਿਕ ਨਾਮ ਦਾ ਨ੍ਰਿਪ ਪੂਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।
Verse 184
विन्ध्यशक्तिसुतश्चापि प्रवीरो नाम वीर्यवान् / भोक्ष्यते च समाः षष्टिं पुरीं काञ्चनकां च वै
ਵਿੰਧ੍ਯਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਵੀਰ ਨਾਮ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਕਾਂਚਨਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਸੱਠ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
Verse 185
यक्ष्यते वाजपेयैश्च समाप्तवरदक्षिणैः / तस्य पुत्रास्तु चत्वारो भविष्यन्ति नराधिपाः
ਉਹ ਪੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦੱਖਿਣਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਕਰੇਗਾ; ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਬਣਨਗੇ।
Verse 186
विन्ध्यकानां कुलानां ते नृपा वैवाहिकास्त्रयः / सुप्रतीको गभीरश्च समा भोक्ष्यति विंशतिम्
ਵਿੰਧ੍ਯ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਵਾਹਿਕ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਗਭੀਰ ਵੀਹ-ਵੀਹ ਸਾਲ ਰਾਜ ਭੋਗਣਗੇ।
Verse 187
शङ्कमानो ऽभवद्राजा महिषीणां महीपतिः / पुष्पमित्रा भविष्यन्ति षट् स्त्रिमित्रास्त्रयोदश
ਸ਼ੰਕਮਾਨੋ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਮਹਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਪਤੀ ਸੀ। ਅੱਗੇ ਪੁਸ਼ਪਮਿਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦੇ ਛੇ ਅਤੇ ਸਤ੍ਰੀਮਿਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ।
Verse 188
मेकलायां नृपाः सप्त भविष्यन्ति च सप्ततिः / कोमलायां तु राजानो भविष्यन्ति महाबलाः
ਮੇਕਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਅਤੇ ਸੱਤਰ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ। ਕੋਮਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੇ।
Verse 189
मेघा इति समाख्याता बुद्धिमन्तो नवैव तु / नैषधाः पार्थिवाः सर्वे भविष्यन्त्यामनुक्षयात्
‘ਮੇਘਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਨੌਂ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ਸਭ ਨੈਸ਼ਧ ਦੇ ਪਾਰਥਿਵ ਰਾਜੇ ਅਟੁੱਟ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਹੋਣਗੇ।
Verse 190
नलवंशप्रसूतास्ते वीर्यवन्तो महाबलाः / मगधानां महावीर्यो विश्वस्फाणिर्भविष्यति
ਉਹ ਨਲ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹੋਣਗੇ। ਮਗਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਵੀਰਯ ਵਿਸ਼ਵਸਫਾਣੀ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 191
उत्साद्य पार्थिवान्सर्वान्सो ऽन्यान्वर्णान्करिष्यति / कैवर्त्तान्मद्रकांश्चेव पुलिन्दान्ब्राह्मणांस्तथा
ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਰਥਿਵ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ ਹੋਰ ਹੋਰ ਵਰਣ ਬਣਾਵੇਗਾ; ਕੈਵਰਤ, ਮਦ੍ਰਕ, ਪੁਲਿੰਦ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰੇਗਾ।
Verse 192
स्थापयिष्यन्ति गजानो नानादेशेषु ते जनान् / विश्वस्फाणिर्महासत्त्वो युद्धे विष्णुसमप्रभः
ਉਹ ਗਜਾਨ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਣਗੇ; ਮਹਾਬਲੀ ਵਿਸ਼ਵਸਫਾਣਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 193
विश्वस्फाणिर्नरपतिः क्लीबाकृतिरिवोच्यते / उत्सादयित्वा क्षत्रं तु क्षत्रमन्यत्करिष्यति
ਨਰਪਤੀ ਵਿਸ਼ਵਸਫਾਣਿ ਨੂੰ ਕਲੀਬ ਵਰਗੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਖ਼ਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਕੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਖ਼ਤ੍ਰ ਬਣਾਵੇਗਾ।
Verse 194
नव नागास्तु भोक्ष्यति पुरीं चंपावतीं नृपाः / मथुरां च पुरा रम्यां नागा भोक्ष्यन्ति सप्त वै
ਨੌਂ ਨਾਗ ਰਾਜੇ ਚੰਪਾਵਤੀ ਨਗਰੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ; ਅਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਉੱਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸੱਤ ਨਾਗ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ।
Verse 195
अनुगङ्गाप्रयागं च साकेतं मगधांस्तथा / एताञ्जनपदान्सर्वान्भोक्ष्यन्ते सप्तवंशजाः
ਅਨੁਗੰਗਾ-ਪ੍ਰਯਾਗ, ਸਾਕੇਤ ਅਤੇ ਮਗਧ ਵੀ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਨਪਦ ਸੱਤ ਵੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਸਿਤ ਹੋਣਗੇ।
Verse 196
नैष धान्य दुकांश्चैव शैशीतान् कालतोयकान् / एताञ्जनपदान्सर्वान्भोक्ष्यन्ते मणिधान्यजान्
ਧਾਨ੍ਯ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤ-ਕਾਲ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਸਿੰਚਿਤ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਨਪਦ ਮਣਿਧਾਨ੍ਯਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਭੋਗਣਗੇ।
Verse 197
कोशलांश्चान्ध्रपैण्ड्रांश्च ताम्रलिप्तान्ससागरान् / चंपां चैव पुरीं रम्यां भोक्ष्यन्ते देवरक्षिताः
ਦੇਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕੋਸ਼ਲ, ਆਂਧ੍ਰ, ਪੈੰਡ੍ਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਸਮੇਤ ਤਾਮ੍ਰਲਿਪਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚੰਪਾ-ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਭੋਗਣਗੇ।
Verse 198
कलिङ्गा महिषाश्चैव महेन्द्रनिलयाश्च ये / एताञ्जनपदान्सर्वान् पालयिष्यति वै गुहः
ਕਲਿੰਗ, ਮਹਿਸ਼ ਅਤੇ ਮਹੇਂਦ੍ਰ-ਨਿਵਾਸੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਨਪਦ ਗੁਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪਾਲੇਗਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ।
Verse 199
स्त्रीराष्ट्रभोजकांश्चैव भोक्ष्यते कनकाह्वयः / तुल्यकालं भविष्यन्ति सर्वे ह्यते महीक्षितः
ਕਨਕਾਹ੍ਵਯ ਸਤ੍ਰੀਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਭੋਜਕ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਗੇਗਾ; ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ।
Verse 200
अल्पप्रसादा ह्यनृता महाक्रोधा ह्यधार्मिकाः / भविष्यन्तीह यवना धर्मतः कामतोर्ऽथतः
ਇੱਥੇ ਯਵਨ ਅਲਪ-ਪ੍ਰਸੰਨ, ਝੂਠੇ, ਮਹਾ-ਕ੍ਰੋਧੀ ਅਤੇ ਅਧਾਰਮਿਕ ਹੋਣਗੇ; ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ—ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਟਕ ਜਾਣਗੇ।
Frequently Asked Questions
The chapter samples show multiple connected lines: a Turvasu-linked succession (Turvasu → Vahni → Gobhanu → Trisanu/Apajita → Karandhama → Marutta) with a Paurava insertion via Duṣkanta, plus Druhyu’s branch (Babhrū/Setu → Aruddha → Gāndhāra) and Anu’s sons (Sabhānara, Kālacakṣu, Parākṣa) continuing into later kings.
Pāṇḍya, Kerala, Cola, and Kulya are presented as descendants whose names define their janapadas; likewise Gāndhāra is stated to give his name to the “Gāndhāra-viṣaya,” mapping genealogy directly onto regional toponyms.
No—based on the provided verses, the content is genealogical and regional-historical (vamsha/janapada) rather than Śākta esoterica; there is no indication of Lalitopākhyāna-specific Vidyā, Yantra, or Bhaṇḍāsura narratives in this excerpt.