Adhyaya 68
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage (Marutakanyā–Vamśa-varṇana)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਰੁਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧੀ (ਮਰੁਤਕਨਿਆ) ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਵੀਰ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਸੂਤ ਪ੍ਰਤਿਉਪਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਰਾਜਾ ਵਾਰੰਵਾਰ ਮਰੁਤ-ਸੋਮ ਯਜ੍ਞ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਰੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ‘ਅਕ੍ਸ਼ਯ ਅੰਨ’ ਦਾ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਖਾਇਆ ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ, ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਅਨੇਨਸ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ, ਪ੍ਰਤਿਪਕਸ਼, ਸ੍ਰਿੰਜਯ, ਜਯ/ਵਿਜਯ ਆਦਿ ਹੋਂਦਿਆਂ ਨਹੂਸ਼ ਵੰਸ਼ ਤੱਕ। ਨਹੂਸ਼ ਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ—ਯਤਿ, ਯਯਾਤਿ, ਸੰਯਾਤਿ, ਆਯਾਤਿ, ਵਿਯਾਤਿ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿ। ਵੱਡਾ ਯਤਿ ਵੈਰਾਗ ਧਾਰ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਭਾਵ ਨੂੰ ਅਪਣਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਯਯਾਤਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ਾਸਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯਯਾਤਿ ਦੇ ਵਿਆਹ—ਸ਼ੁਕ੍ਰ/ਉਸ਼ਨਸ ਦੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ—ਦਾ ਉਲੇਖ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੰਸ਼-ਵਿਸਤਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे धन्वन्तरिसंभवादिवर्णनं नाम सप्तषष्टितमो ऽध्यायः // ६७// ऋषय ऊचुः मरुतेन कथं कन्या राज्ञे दत्ता महात्मना / किंवीर्याश्च महात्मानो जाता मरुतकन्यया
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਵਾਯੁ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਮੱਧਮ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋੱਧਾਤ ਪਾਦ ਵਿੱਚ ‘ਧਨਵੰਤਰੀ-ਸੰਭਵ ਆਦਿ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਸੜਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਮਹਾਤਮਾ ਮਰੁਤ ਨੇ ਕਨਿਆ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦਾਨ ਕੀਤਾ? ਅਤੇ ਮਰੁਤ-ਕਨਿਆ ਤੋਂ ਕਿਹੜੇ ਵੀਰਯਵਾਨ ਮਹਾਤਮਾ ਜਨਮੇ?
Verse 2
सूत उवाच आहरत्स मरुत्सोममन्नकामः प्रजेश्वरः / मासिमासि महातेजाः षष्टिसंवत्सरान्नृप
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਅਧੀਸ਼ਵਰ, ਅੰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਮਰੁਤ ਮਹੀਨੇ ਮਹੀਨੇ ਸੋਮ ਲਿਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ— ਸੱਠ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ।
Verse 3
तेन ते मरुतस्तस्य मरुत्सोमेन तोषिताः / अक्षय्यान्नं ददुः प्रीताः सर्वकामपरिच्छदम्
ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਅਰਪਿਤ ਮਰੁਤਸੋਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਮਰੁਤਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਅੰਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਸੀ।
Verse 4
अन्नं तस्य सकृद्भुक्तमहोरात्रं न क्षीयते / कोटिशो दीय मानं च सूर्यस्योदयनादपि
ਉਸ ਦਾ ਅੰਨ ਇਕ ਵਾਰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ; ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਗਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Verse 5
मित्रज्योतेस्तु कन्याया मरितस्य च धीमतः / तस्माज्जाता महासत्त्वा धर्मज्ञा मोक्षदर्शिनः
ਮਿਤ੍ਰਜ੍ਯੋਤੀ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਰਿਤ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸੱਤਵ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ—ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
Verse 6
संन्यस्य गृहधर्माणि वैराग्यं समुपस्थिताः / यतिधर्ममवाप्येह ब्रह्मभूयाय ते गताः
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਉਪਜਿਆ; ਇੱਥੇ ਯਤੀ-ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
Verse 7
अनेनसः सुतो जातः क्षत्रधर्मः प्रतापवान् / क्षत्रधर्मसुतो जातः प्रतिपक्षो महातपाः
ਅਨੇਨਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਖ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਖ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਤਪਸੀ ਪ੍ਰਤਿਪੱਖ ਜਨਮਿਆ।
Verse 8
प्रतिपक्षसुतश्चापि सृंजयो नाम विश्रुतः / सृंजयस्य जयः पुत्रो विजयस्तस्य जज्ञिवान्
ਪ੍ਰਤਿਪੱਖ ਦਾ ਵੀ ‘ਸ੍ਰਿੰਜਯ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਸ੍ਰਿੰਜਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜਯ ਤੋਂ ਵਿਜਯ ਜਨਮਿਆ।
Verse 9
विजयस्य जयः पुत्रस्तस्य हर्यश्वकः स्मृतः / इर्यश्वस्य सुतो राजा सहदेवः प्रतापवान्
ਵਿਜਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ‘ਹਰ੍ਯਸ਼੍ਵਕ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਰ੍ਯਸ਼੍ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਾਜਾ ਸਹਦੇਵ ਸੀ।
Verse 10
सहदेवस्य धर्मात्मा अहीन इति विश्रुतः / अहीनस्य चयत्सेनस्तस्य पुत्रो ऽथ संकृतिः
ਸਹਦੇਵ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ‘ਅਹੀਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਅਹੀਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਯਤਸੇਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੋਇਆ।
Verse 11
संकृतेरपि धर्मात्मा कृतधर्मा महायशाः / इत्येते क्षत्रधर्माणो नहुषस्य निबोधत
ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਵੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ‘ਕ੍ਰਿਤਧਰਮਾ’ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਇਹ ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮੀ ਵੰਸ਼ਜ ਜਾਣੋ।
Verse 12
नहुषस्य तु दायादाः षडिन्द्रोपमतेजसः / यतिर्ययातिः संयातिरायतिर्वियतिः कृतिः
ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਛੇ ਵਾਰਸ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ—ਯਤੀ, ਯਯਾਤੀ, ਸੰਯਾਤੀ, ਆਯਤੀ, ਵਿਯਤੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤੀ।
Verse 13
यतिर्ज्येष्ठस्तु तेषां वै ययातिस्तु ततो ऽवरः / काकुत्स्थकन्यां गां नाम लेभे पत्नीं यतिस्तदा
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯਤੀ ਜੇਠਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਯਾਤੀ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਤਦ ਯਤੀ ਨੇ ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੀ ਧੀ ‘ਗਾ’ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
Verse 14
स यतिर्मोक्षमास्थाय ब्रह्मभूतो ऽभवन्मुनिः / तेषां मध्ये तु पञ्चानां ययातिः पृथिवीपतिः
ਉਹ ਯਤੀ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੁਨੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਯਯਾਤੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਤੀ, ਅਰਥਾਤ ਰਾਜਾ ਸੀ।
Verse 15
देवयानीमुशनसः सुतां भार्यामवाप ह / शर्मिष्ठामासुरीं चैव तनयां वृषपर्वणः
ਉਸ ਨੇ ਉਸ਼ਨਸ (ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ) ਦੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਾ ਦੀ ਧੀ ਅਸੁਰੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਵੀ।
Verse 16
यदुं च तुर्वसुं चैव देवयानो व्यजायत / द्रुह्युं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी
ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਯਦੂ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਾ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੂਰੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
Verse 17
अजीजनन्महावीर्यान्सुतान्देवसुतोपमान् / रथं तस्मै ददौ शक्रः प्रीतः परमभास्वरम्
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਪੁੱਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਮਹਾਵੀਰਯਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜਸਵੀ ਰਥ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।
Verse 18
असंगं काञ्चनं दिव्यमक्षयौ च महेषुधी / युक्तं मनोजवैरश्वैर्येन कन्यां समुद्वहत्
ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਅਸੰਗ ਸੋਨੇ ਦਾ ਅਤੇ ਅਖ਼ਯ ਮਹਾਤੂਣੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮਨੋਜਵ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲਿਆ।
Verse 19
स तेन रथमुख्येन जिगाय सततं महीम् / ययातिर्युधि दुर्द्धर्षो देवदानवमानवैः
ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸਦਾ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤੀ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਯਯਾਤੀ ਦੇਵਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਦਮ੍ਯ ਸੀ।
Verse 20
पौरवाणां नृपाणां च सर्वेषां सो ऽभवद्रथी / यावत्सुदेशप्रभवः कौरवो जनमेजयः
ਪੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਮਹਾਰਥੀ ਸੀ—ਜਦ ਤੱਕ ਸੁਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੌਰਵ ਜਨਮੇਜਯ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਆ ਗਿਆ।
Verse 21
कुरोः पौत्रस्य राज्ञरतु राज्ञः पारीक्षितस्य ह / जगाम सरथो नाशं शापाद्गार्ग्यस्य धीमतः
ਫਿਰ ਕੁਰੂ ਦੇ ਪੌਤਰੇ ਰਾਜਾ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤ ਦਾ ਉਹ ਰਥ ਸਮੇਤ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ—ਧੀਮਾਨ ਗਾਰਗ੍ਯ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ।
Verse 22
गार्ग्यस्य हि सुतं बालं स राजा जनमेजयः / दुर्बुद्धिर्हिंसया मास लोहगन्धी नराधिपः
ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਗਾਰਗ੍ਯ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੀੜਿਆ; ਉਹ ਨਰਾਧਿਪ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਹਿੰਸਕ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਵਰਗੀ ਗੰਧ ਵਾਲਾ ਸੀ।
Verse 23
स लोहगन्धी राजर्षिः परिधावन्नितस्ततः / पौरजानपदैस्त्यक्तो न लेभे शर्म कर्हिचित्
ਉਹ ਲੋਹਗੰਧੀ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ; ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਜਨਪਦ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ।
Verse 24
ततः स दुःखसंतप्तो नालभत्संविदं क्वचित / स प्रायाच्छौनकमृषिं शरणं व्यथितस्तदा
ਫਿਰ ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸਾਂਤਵਨਾ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕਿਆ; ਤਦੋਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੌਨਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਿਆ।
Verse 25
इन्द्रोतोनाम विख्यातो यो ऽसौ मुनि रुदारधीः / योजयामास चैन्द्रोतः शौनको जनमेजयम्
‘ਇੰਦ੍ਰੋਤ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮੁਨੀ; ਸ਼ੌਨਕ-ਇੰਦ੍ਰੋਤ ਨੇ ਜਨਮੇਜਯ ਨੂੰ ਕਰਤਵ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ।
Verse 26
अश्वमेधेन राजानं पावनार्थं द्विजोत्तमाः / स लोहगन्धो व्यनशत्त स्यावभृथमेत्य ह
ਉੱਤਮ ਦਵਿਜਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕੀਤਾ; ਲੋਹਗੰਧੀ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਸਨਾਨ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਫਿਰ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 27
स वै दिव्यो रथस्तस्माद्वसोश्चेदिपतेस्तथा / दत्तः शक्रेन तुष्टेन लेभे तस्माद्बृहद्रथः
ਚੇਦੀਪਤੀ ਵਸੂ ਦਾ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਦਾਨ ਕੀਤਾ; ਉਸੇ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਨੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
Verse 28
ततो हत्वा जरासंधं भीमस्तं रथमुत्तमम् / प्रददौ वासुदेवाय प्रीत्या कौरवनन्दनः
ਤਦ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਕੌਰਵਨੰਦਨ ਭੀਮ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਥ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 29
स जरां प्राप्य राजर्षिर्ययातिर्नहुषात्मजः / पुत्रं श्रेष्टं वरिष्ठं च यदुमित्यब्रवीद्वचः
ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਯਯਾਤੀ ਜਦ ਬੁੱਢਾਪੇ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਯਦੂ!”
Verse 30
जरावली च मां तात पलितानि च पर्ययुः / काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तो ऽस्मि यौवने
ਹੇ ਤਾਤ! ਬੁੱਢਾਪੇ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਛਾ ਗਏ ਹਨ; ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
Verse 31
त्वं यदो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह / जरां मे प्रतिगृह्णीष्व तं यदुः प्रत्युवाच ह
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਯਦੂ, ਬੁੱਢਾਪੇ ਨਾਲ ਪਾਪ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਮੇਰੀ ਜਰਾ ਤੂੰ ਲੈ ਲੈ।” ਤਦ ਯਦੂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
Verse 32
अनिर्दिष्टा हि मे भिक्षा ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुता / सा तु व्यायामसाध्या वै न ग्रहीष्यामि ते जराम्
ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲੋਂ ਵਚਨਬੱਧ ਭਿੱਖਿਆ ਹਾਲੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਤਾਂ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜਰਾ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ।
Verse 33
जरायां बहवो दोषाः पानभोजनकारिताः / तस्माज्जरां न ते राजन्ग्रहीतुमहमुत्सहे
ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਪਾਨ‑ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਦੋਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
Verse 34
सितश्मश्रुधरो दीनो जरया शिथिलीकृतः / वलीसंततगात्रश्च निराशो दुर्बलाकृतिः
ਚਿੱਟੀ ਦਾਢੀ‑ਮੂੰਛਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਿਨ, ਜਰਾ ਨਾਲ ਢਿੱਲਾ; ਸਲਵਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਰੀਰ, ਨਿਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ।
Verse 35
अशक्तः कार्यकरणे परिबूतस्तु यौवने / सहोपवीतिभिश्चैव तां जरां नाभिकामये
ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਤਿਰਸਕਾਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਉਪਵੀਤਧਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ—ਐਸੀ ਜਰਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
Verse 36
संति ते बहवः पुत्रा मत्तः प्रियतरा नृप / प्रतिगृह्णन्तु धर्मज्ञ पुत्रमन्यं वृणीष्व वै
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਤੇਰੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਜੋ ਮੈਨੂੰੋਂ ਵਧ ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ; ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਉਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ—ਤੂੰ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਚੁਣ ਲੈ।
Verse 37
स एवमुक्तो यदुना दीव्रकोपसमन्वितः / उवाच वदतां श्रेष्टो ज्येष्ठं तं गर्हयन्सुतम्
ਯਦੂ ਨੇ ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਉਹ ਤਿੱਖੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਪਿਤਾ ਨੇ ਜੇਠੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਡਾਂਟਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
Verse 38
आश्रमः कस्तवान्यो ऽस्ति को वा धर्मविधिस्तव / मामनादृत्य दुर्बुद्धे यदहं तव देशिकः
ਤੇਰਾ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਧਰਮ-ਵਿਧਾਨ ਕੌਣ ਹੈ? ਹੇ ਦੁਸ਼ਬੁੱਧੀ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦੇਸ਼ਿਕ (ਗੁਰੂ) ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਿਉਂ?
Verse 39
एवमुक्त्वा यदुं राजा शशापैनं स मन्युमान् / यस्त्वं मे त्दृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि
ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਯਦੂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ—“ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਜੰਮ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।”
Verse 40
तस्मान्न राज्यभाङ्मूढ प्रजा ते वै भविष्यति / तुर्वसो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਂਗਾ; ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੁਰਵਸੂ, ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
Verse 41
तुर्वसुरुवाच न कामये जरां तात कामभोगप्रणाशिनीम् / जरायां बहवो दोषाः पानभोजन कारिताः
ਤੁਰਵਸੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਬੁਢਾਪੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜੋ ਕਾਮ-ਭੋਗ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਪਾਨ-ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਕਈ ਦੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Verse 42
तस्माज्जरां न ते राजन्ग्रहीतुमहमुत्सहे / ययातिरुवाच यस्त्वं मे त्दृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬੁਢਾਪਾ ਲੈਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਜੰਮ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।”
Verse 43
तस्मात्प्रजानु विच्छेदं तुर्वसो तव यास्यति / संकीर्णेषु च धर्मेण प्रतिलोमनरेषु च
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਤੁਰਵਸੁ, ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਜਦ ਧਰਮ ਸੰਕੀਰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮ ਮਨੁੱਖ ਉੱਠਣ।
Verse 44
पिशिताशिषु चान्येषु मूढ राजा भविष्यसि / गुरुदारप्रसक्तेषु तिर्यग्योनिगतेषु वा / वासस्ते पाप म्लेच्छेषु भविष्यति न संशयः
ਹੇ ਮੂਰਖ! ਤੂੰ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣੇਂਗਾ; ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਪਤ ਜਾਂ ਤਿਰਯਕ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਇਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਹੇ ਪਾਪੀ! ਤੇਰਾ ਵਾਸ ਮਲੇਛਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 45
सूत उवाच एवं तु तुर्वसुंशप्त्वा ययातिः सुतमात्मनः
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਰਵਸੁ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ (ਅੱਗੇ) ਕਿਹਾ।
Verse 46
शर्मिष्ठायाः सुतं द्रुह्युमिदं वचनमब्रवीत् / द्रुह्यो त्वं प्रतिपद्यस्व वर्णरूपविनाशिनीम्
ਫਿਰ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੂ! ਤੂੰ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ, ਜੋ ਵਰਣ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
Verse 47
जरा वर्षसहस्रंवै यौवनं स्वं ददस्व मे / पूर्णे वर्षसहस्रे ते प्रतिदास्यामि यौवनम्
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਰਾ (ਬੁਢਾਪਾ) ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਯੌਵਨ ਵੀ ਦੇ; ਜਦ ਤੇਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੌਵਨ ਮੁੜ ਦੇਵਾਂਗਾ।
Verse 48
स्वं चादास्यामि भूयो ऽहं पाप्मानं जरया सह / द्रुह्युरुवाच नारोहेत रथं नाश्वं जीर्णो भुङ्क्ते न च स्त्रियम् / न सुखं चास्य भवति न जरां तेन कामये
ਮੈਂ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਪਾਪ ਅਤੇ ਜਰਾ ਸਮੇਤ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ। ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੁ ਬੋਲਿਆ—ਬੁੱਢਾ ਨਾ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਘੋੜੇ ਤੇ; ਨਾ ਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਭੋਗ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਰਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
Verse 49
ययातिरुवाच यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि
ਯਯਾਤੀ ਬੋਲਿਆ—ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ?
Verse 50
तस्माद्द्रुह्यो प्रियः कामो न ते संपत्स्यते क्वचित् / नौप्लवोत्तरसंचारस्तव नित्यं भविष्यति
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੁ, ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਕਾਮਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਦਾ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਬੇੜਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 51
अराजा राजवंशस्त्वं तत्र नित्यं वसिष्यसि / अनो त्वं प्रतिपाद्यस्व पाप्मानं जरया सह
ਤੂੰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਦਾ ਵੱਸੇਂਗਾ। ਹੁਣ ਪਾਪ ਅਤੇ ਜਰਾ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
Verse 52
एवं वर्षसहस्रं तु चरेयं यौवनेन ते / अनुरुवाच जीर्णः शिशुरिवाशक्तो जरया ह्यशुचिः सदा / न जुहोति स काले ऽग्निं तां जरां नाभिकामये
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਵਿਚਰਾਂਗਾ। ਅਨੁ ਬੋਲਿਆ—ਜਰਾ ਨਾਲ ਜਰਜਰ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਅਸਹਾਇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਦਾ ਅਸ਼ੁੱਧ। ਉਹ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਐਸੀ ਜਰਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।
Verse 53
ययातिरूवाच / यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि
ਯਯਾਤੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਯੌਵਨ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ?
Verse 54
जरादोष स्त्वयोक्तो ऽयं तस्मात्त्वं प्रतिपत्स्यसे / प्रजा च यौवनं प्राप्ता विनशिष्यत्यनो तव
ਤੂੰ ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੈਨੂੰ ਭੋਗਣਾ ਪਵੇਗਾ; ਤੇ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਯੌਵਨ ਪਾ ਕੇ ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ ਕਰੇਗੀ।
Verse 55
अग्निप्रस्कन्दनपरास्त्वं वाप्येवं भविष्यसि / पूरो त्वं प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह
ਤੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ—ਇਹੀ ਤੇਰਾ ਭਵਿੱਖ ਹੈ; ਹੇ ਪੁਰੂ, ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਪ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
Verse 56
जरावली च मां तात पलितानि च पर्ययुः / काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तो ऽस्मियौवने
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਛਾ ਗਏ ਹਨ; ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਯੌਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ।
Verse 57
कञ्चित्कालं चरेयं वै विषयान्वयसा तव / पूर्णे वर्षसहस्रे ते प्रतिदास्यामि यौवनम्
ਮੈਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਤੇਰੇ ਯੌਵਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਯ-ਸੁਖ ਭੋਗਾਂਗਾ; ਤੇਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੌਵਨ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।
Verse 58
स्वं चैव प्रतिपत्स्ये ऽहं पाप्मानं जरया सह / सूत उवाच एवमुक्तः प्रत्युवाच पुत्रः पितरमञ्जसा
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਪ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
Verse 59
यथा तु मन्यसे तात करिष्यामि तथैव च / प्रतिपत्स्ये च ते राजन्पाप्मानं जरया सह
ਹੇ ਪਿਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਪ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 60
गृहाण यौवनं मत्तश्चर कामान्यथेप्सितान् / जरयाहं प्रतिच्छन्नो वयोरूपधरस्तव
ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਵਾਨੀ ਲੈ ਲਵੋ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਨੰਦ ਮਾਣੋ। ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 61
यौवनं भवते दत्त्वा चरिष्यामि यथार्थवत् / ययातिरुवाच पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते प्रीतश्चेदं ददामि ते
ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰਾਂਗਾ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੁਰੂ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
Verse 62
सर्वकामसमृद्धा ते प्रजा राज्ये भविष्यति / सूत उवाच पूरोरनुमतो राजा ययातिः स्वजरां ततः
ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਜਾ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਪੁਰੂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ [ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ]।
Verse 63
संक्रामयामास तदा प्रासादद्भार्गवस्य तु / गौरवेणाथ वयसा ययातिर्नहुषात्मजः
ਤਦੋਂ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਆਪਣੇ ਗੌਰਵ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਾਰਗਵ ਦੇ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
Verse 64
प्रीतियुक्तो नरश्रेष्ठश्चचार विषयान्स्वकान् / यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम्
ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਭੋਗਦਾ ਰਿਹਾ।
Verse 65
धर्माविरोधी राजेन्द्रो यथाशक्ति स एव हि / देवानतर्पयद्यज्ञैः पितॄञ्श्राद्धैस्तथैव च
ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜੇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
Verse 66
दाराननुग्रहैरिष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान् / अतिथीनन्नपानैश्च वैश्यंश्च परिपालनैः
ਉਹ ਦਵਿਜ-ਸੱਤਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ, ਅਤਿਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਨ-ਪਾਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ-ਪਾਲਣਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
Verse 67
आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्संनिग्रहेण च / धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावदनुरञ्जयत्
ਉਹ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਦੱਸਯੂਆਂ ਨੂੰ ਨਿਗ੍ਰਹ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਯਥਾਵਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
Verse 68
ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः / स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः
ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਿੰਘ ਵਰਗਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਯ-ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
Verse 69
अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम् / स मार्गमाणः कामानामतद्दोषनिदर्शनात्
ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉੱਤਮ ਸੁਖ ਭੋਗਿਆ। ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਏ।
Verse 70
विश्वाच्या सहितो रेमे वैब्राजे नन्दने वने / अपश्यत्स यदा तान्वै वर्द्धमानान्नृपस्तदा
ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਬ੍ਰਾਜ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਮਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਦ…
Verse 71
गत्वा पूरोः सकाशं वै स्वां जरां प्रत्यपद्यत / संप्राप्य स तु तान्कामांस्तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः
ਉਹ ਪੂਰੂ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਵੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਥੱਕਿਆ ਵੀ।
Verse 72
कालं वर्षसहस्रं वै सस्मार मनुजाधिपः / परिसंख्याय काले च कलाः काष्ठास्तथैव च
ਮਨੁਜਾਧਿਪ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਤੇ ਕਾਸ਼ਠਾ ਆਦਿ ਦੀ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 73
पूर्णं मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह / यथा सुखं यथोत्साहं यथाकालमरिन्दम
ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ! ਸੁਖ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ...'
Verse 74
सेविता विषयः पुत्र यौवनेन मया तव / पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते गृहाण त्वं स्वयौवनम्
'ਹੇ ਪੁੱਤਰ! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਪੁਰੂ! ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ।'
Verse 75
राज्यं च त्वं गृहाणेदं त्वं हि मे प्रियकृत्सुतः / प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नहुषात्मजः
'ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਹ ਰਾਜ ਵੀ ਸੰਭਾਲ ਲੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ ਜਿਸਨੇ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।' ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ।
Verse 76
यौवनं प्रतिपेदे च पूरुः स्वं पुनरात्मनः / अभिषेक्तुकामं च नृपं पूरुं पुत्रं कनीयसम्
ਪੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਦੇਖ ਕੇ...
Verse 77
ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन् / कथं शुक्रस्य नप्तारं देवयान्याः सुतं प्रभो
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਰਣਾਂ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਪੋਤੇ ਅਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ...'
Verse 78
ज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य राज्यं दास्यसि पूरवे / यदुर्ज्येष्ठस्तव सुतो जातस्तमनुदतुर्वसुः
ਜ੍ਯੇਠੇ ਯਦੂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਤੂੰ ਰਾਜ ਪੂਰੂ ਨੂੰ ਦੇਵੇਂਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਯਦੂ ਤੇਰਾ ਜ੍ਯੇਠਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੁਰਵਸੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੰਮਿਆ ਸੀ।
Verse 79
शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस्ततो ऽनुः पूरुरेव च / कथं ज्येष्ठानतिक्रम्य कनीयान्राज्यमर्हति / सुतः संबोधयामस्त्वां धर्मं समनुपालय
ਸ਼ਰਮਿਠਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੁ, ਫਿਰ ਅਨੁ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੂਰੂ ਹੈ। ਜ੍ਯੇਠਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਲੰਘ ਕੇ ਕਨਿੱਠ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਾਂ—ਧਰਮ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਣਾ ਕਰ।
Verse 80
ययातिरुवाच ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः
ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਸਭ ਵਰਣ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣਨ।
Verse 81
ज्येष्ठं प्रति यथा राज्यं न देयं मे कथञ्चन / मातापित्रोर्वचनकृद्वीरः पुत्रः प्रशस्यते
ਜ੍ਯੇਠੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਸਰਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 82
मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः / प्रतिकूलः पितुर्यश्च न स पुत्रः सतांमतः
ਮੇਰੇ ਜ੍ਯੇਠੇ ਯਦੂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ; ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ।
Verse 83
स पुत्रः पुत्रवद्यश्च वर्त्तते पितृमातृषु / यदुनाहमवज्ञातस्तथा तुर्वसुनापि च
ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਮਾਤਾ‑ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਯਦੂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੂ ਨੇ ਵੀ ਓਹੀ ਕੀਤਾ।
Verse 84
द्रुह्युना चानुना चैव मय्यवज्ञा कृता भृशम् / पूरुणा तु कृतं वाक्यं मानितश्च विशेषतः
ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੂ ਅਤੇ ਅਨੂ ਨੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਘਣੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਪੂਰੂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਰਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
Verse 85
कनीयान्मम दायादो जरा येन धृता मम / सर्वे कामा मम कृताः पूरुणा पुण्यकारिणा
ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਵਾਰਸ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜਰਾ (ਬੁਢਾਪਾ) ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ; ਪੁੰਨਕਾਰੀ ਪੂਰੂ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
Verse 86
शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम् / पुत्रो यस्त्वानुवर्त्तेत स राजा तु महामते
ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸ (ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰ੍ਯ) ਨੇ ਆਪ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰੇਗਾ ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 87
प्रजा ऊचुः भवतो ऽनुमतो ऽप्येवं पूरू राज्ये ऽभिषिच्यताम् / यः पुत्रो गुणसंपन्नो मातापित्रोर्हितः सदा
ਪ੍ਰਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤੁਹਾਡੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਪੂਰੂ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਗੁਣਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸਦਾ ਮਾਤਾ‑ਪਿਤਾ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 88
सर्वमर्हति कल्याणं कनीयानपि स प्रभुः / अर्हे ऽस्य पूरू राज्यस्य यः प्रियः प्रियकृत्तव
ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਾਵੇਂ ਛੋਟਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਮੰਗਲ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਰੂ ਦੇ ਰਾਜ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 89
वरदानेन शुक्रस्य न शक्यं वक्तुमुत्तरम् / पौरजान पदैस्तुष्टैरित्युक्ते नाहुषस्तदा
ਸ਼ੁਕਰ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਕਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਤਦ ਨਾਹੁਸ਼ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ।
Verse 90
अभिषिच्य ततः पूरुं स राज्ये सुतमात्मनः / दिशि दक्षिणपूर्वस्यां तुर्वसुं तु न्यवेशयत्
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਦਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਕੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ। ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤੁਰਵਸੂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
Verse 91
दक्षिणापरतो राजा यदुं ज्येष्ठं न्यवेशयत् / प्रतीच्यामुत्तरस्यां च द्रुह्युं चानुं च तावुभौ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਜੇਠੇ ਯਦੂ ਨੂੰ ਬਿਠਾਇਆ। ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੁ ਅਤੇ ਅਨੂ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ—ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 92
सप्तद्वीपां ययातिस्तु जित्वा पृथ्वीं ससागराम् / व्यभजत्पञ्चधा राजा पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा
ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਲਈ; ਤਦ ਰਾਜਾ ਨਾਹੁਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
Verse 93
तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना / यथाप्रदेशं धर्मज्ञैर्धर्मेण प्रतिपान्यते
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਸਮੇਤ, ਇਲਾਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ-ਜਾਣੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 94
एवं विभज्य पृथिवीं पुत्रेभ्यो नाहुषस्तदा / पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु प्रीतिमा नभवन्नृपः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਹੁਸ਼ ਨੇ ਤਦ ਧਰਤੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ; ਰਾਜ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਉਹ ਨ੍ਰਿਪ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 95
धनुर्न्यस्य पृषत्कांश्च राज्यं चैव सुतेषु तु / प्रीतिमानभवद्राजा भारमावेश्य बन्धुषु
ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਭਾਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਉਹ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 96
अत्र गाथा महाराज्ञा पुरा गीता ययातिना / याभिः प्रत्याहरेत्कामात्कूर्मौंऽगानीव सर्वशः
ਇੱਥੇ ਮਹਾਰਾਜ ਯਯਾਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਗਾਈ ਗਈ ਗਾਥਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮ ਤੋਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਛੂਏ ਵਾਂਗ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਮੇਟ ਲਵੇ।
Verse 97
न जातु कामः कामानमुपभोगेन शाम्यति / हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्द्धते
ਕਾਮ-ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਭੋਗ ਨਾਲ ਕਾਮ ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹ ਤਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਵਾਂਗ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 98
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः / नालमेकस्य तत्सर्वमिति पश्यन्न मुह्यति
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਚੌਲ-ਜੌ, ਸੋਨਾ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਇਕੱਲੇ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਗਿਆਨੀ ਮੋਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Verse 99
यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेष्वमङ्गलम् / कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा
ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਰਮ, ਮਨ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲ ਅਮੰਗਲ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 100
यदा परान्न बिभेति यदान्यस्मान्न बिभ्यति / यदा नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तदा
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾ ਲਾਲਚ ਕਰਦਾ ਨਾ ਵੈਰ—ਤਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 101
या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः / यैषा प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्
ਜੋ ਕੁਮਤੀਆਂ ਲਈ ਛੱਡਣੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੁੱਢੀ ਹੁੰਦੀ; ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਘਾਤਕ ਰੋਗ ਹੈ—ਉਸ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Verse 102
जीर्यन्ति जीर्यतः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः / जीविताशा धनाशा च जीर्यतो ऽपि न जीर्यति
ਉਮਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਵਾਲ ਜ਼ਰਜਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੰਦ ਵੀ ਜ਼ਰਜਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਸ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਆਸ—ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ।
Verse 103
यच्च कामसुखं लोके यच्छ दिव्यं महत्सुखम् / कृष्णाक्षयसुखस्यैतत्कलां नर्हन्ति षोडशीम्
ਲੋਕ ਦਾ ਕਾਮ-ਸੁਖ ਅਤੇ ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਖੰਡ ਸੁਖ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਕਲਾ ਦੇ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
Verse 104
एवमुक्त्वा स राजर्षिः सदारः प्रस्थितो वनम् / भृगुतुङ्गे तपस्तप्त्वा तत्रैव च महायशाः
ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਭ੍ਰਿਗੁਤੁੰਗ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ।
Verse 105
पालयित्वा व्रतं चार्षं तत्रैव स्वर्ग माप्तवान् / तस्य वंशास्तु पञ्चैते पुण्या देवर्षिसत्कृताः
ਆਰਸ਼ ਵਰਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਓਥੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਪੰਜ ਵੰਸ਼ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
Verse 106
यैर्व्याप्ता पृथिवी कृत्स्ना सूर्यस्येव गभस्तिभिः / धन्यः प्रजावा नायुष्मान्कीर्त्तिमांश्च भवेन्नरः
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਅਾਪਤ ਹੋਈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਧੰਨ, ਸੰਤਾਨਵਾਨ, ਦਿਰਘਾਯੂ ਅਤੇ ਕੀਰਤਿਮਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 107
ययातेश्चारितं सर्वं पठञ्छृण्वन्द्विजोत्तमाः
ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ! ਯਯਾਤੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਸੁਣਦੇ ਰਹੋ।
Frequently Asked Questions
A dynastic chain is listed leading into the Nahusha family: multiple intermediate kings (e.g., Anenasa → Kshatradharma → Pratipaksha → Srinjaya and successors) culminate in Nahusha and his six heirs—Yati, Yayati, Samyati, Ayati, Viyati, and Kriti—setting up the later branching of Yayati’s line.
The Marut-soma offering pleases the Maruts, who grant akshaya-anna—food that does not diminish despite repeated consumption and large-scale distribution—an archetypal Purāṇic “inexhaustible benefit” (akṣayya-phala) theme tied to sustained ritual reciprocity.
Yati, though eldest, is portrayed as taking moksha-oriented renunciation (becoming brahma-bhuta), while Yayati is emphasized as the ruling king among the remaining brothers; this contrast explains why political succession and later dynastic narratives flow primarily through Yayati rather than the senior line.