Adhyaya 51
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम् (Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਔਰਵ ਦਾ ਰਾਜ-ਤਪਸਵੀ ਸੰਵਾਦ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਸਗਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲੀ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੁੱਧ-ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੱਸ ਕੇ ਔਰਵ ਨੂੰ ਗੁਰੂ, ਉਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਸ਼ਰਨ ਮੰਨ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਔਰਵ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਤਪਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਹਿੰਸਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੀ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮਯੁਕਤ ਰਾਜਤਵ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਰਿਸ਼ੀ-ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਤਪੋਬਲ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਬਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲੜੀ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरस्यौर्वाश्रमगमनं नाम पञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५०// सगर उवाच कुशलं मम सर्वत्र महर्षे नात्र संशयः / यस्य मे त्वमनुध्याता शमं भार्गवसत्तमः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਵਾਯੁ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਮੱਧਮ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋੱਧਾਤ ਪਾਦ ਵਿੱਚ ‘ਸਗਰ ਦਾ ਔਰਵ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਗਮਨ’ ਨਾਮ ਪੰਜਾਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਸਗਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰਾ ਹਰ ਥਾਂ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਭਾਰਗਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਹਿਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹੋ।
Verse 2
यस्तथा शिक्षितः पूर्वमस्त्रे शस्त्रे च सांप्रतम् / सो ऽहं कथमशक्तः स्यां सकलारिविनिग्रहे
ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਤ੍ਰ‑ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਦਮਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
Verse 3
त्वं मे गुरुः सुहृद्दैवं बन्धुर्मित्रं च केवलम् / न ह्यन्यमभिजानामि त्वामृते पितरं च मे
ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ, ਸੁਹਿਰਦ-ਦੈਵ, ਬੰਧੂ ਅਤੇ ਇਕੋ ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ। ਤੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
Verse 4
त्वयोपदिष्टेनास्त्रेण सकला भूभृतो मया / विजिता यदनुस्मृत्या शक्तिः सा तपसस्तव
ਤੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਠਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।
Verse 5
तपसा त्वं जगत्सर्वं पुनासि परिपासि च / स्रष्टुं संहर्त्तुमपि च शक्नोष्येव न संशयः
ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੂੰ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 6
महाननन्यसामान्यप्रभावस्तपसश्च ते / इह तस्यैकदेशो ऽपि दृश्यते विस्मयप्रदः
ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਚੰਭਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 7
पश्यसिंहासने बाल्यादुपेत्य मृगपोतकः / पिबत्यंभः शनैर्ब्रह्मन्निःशङ्कं ते तपोवने
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਵੇਖੋ—ਤੇਰੇ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿਰਣ ਦਾ ਬੱਚਾ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੰਘਾਸਨ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।
Verse 8
धयत्यत्रातिविस्रंभात् कृशापि हरिणी स्तनम् / करोति मृगशृङ्गाग्रे गण्डकण्डूयनं रुरुः
ਇੱਥੇ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਿਰਣੀ ਵੀ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਰੁਰੂ ਮ੍ਰਿਗ ਸਿੰਗ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਗੰਡ ਖੁਜਲਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 9
नवप्रसूतां हरिणीं हत्वा वृत्त्यै वनान्तरे / व्याघ्री त्वत्तपसावासे सैव पुष्णाति तच्छिशून्
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਨਵ-ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਹਿਰਣੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਤਪੋਵਨ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਬਾਘਣ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈ।
Verse 10
गजं द्रुतमनुद्रुत्य सिंहो यस्मादिदं वनम् / प्रविष्टो ऽनुसरन्तौ त्वद्भयादेकत्र तिष्ठतः
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੇਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਤੇਰੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਿੱਛਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 11
नकुलस्त्वाशुमार्जारमयूरशशपन्नगाः / वृकसूकरशार्दूलशरभर्क्षप्लवङ्गमाः
ਇੱਥੇ ਨੇਵਲਾ, ਬਿੱਲੀ, ਮੋਰ, ਖਰਗੋਸ਼, ਸੱਪ; ਅਤੇ ਭੇੜੀਏ, ਸੂਰ, ਬਾਘ, ਸ਼ਰਭ, ਰਿੱਛ ਤੇ ਬਾਂਦਰ ਹਨ।
Verse 12
सृगाला गवयागावो हरिणा महिषास्तथा / वने ऽत्र सहजं वैरं हित्वा मैत्रीमुपागताः
ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਦੜ, ਗਵਯ, ਗਾਂ, ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਮਹਿਸ—ਸਭ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜਨਮਜਾਤ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪਾ ਲਈ ਹੈ।
Verse 13
एवंविधा तपःशक्तिर्लोकविस्मयदायिनी / न क्वापि दृश्यते ब्रह्मंस्त्वामृते भुवि दुर्लभा
ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਤਪੱਸਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ; ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ।
Verse 14
अहं तु त्वत्प्रसादेन विजित्य वसुधामि माम् / रिपुभिः सह विप्रर्षे स्वराज्यं समुपागतः
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ! ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣਾ ਸਵਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
Verse 15
वश्यामात्यस्त्रिवर्गे ऽपि यथायोग्यकृतादरः / त्वयोपदिष्टमार्गेण सम्यग्राज्यमपालयम्
ਮੇਰੇ ਅਮਾਤ੍ਯ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹੇ; ਧਰਮ-ਅਰਥ-ਕਾਮ ਤ੍ਰਿਵਰਗ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਅਦਰ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੱਸੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਮੈਂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਆ।
Verse 16
एवं प्रवर्त्तमानस्य मम राज्ये ऽवतिष्ठतः / भवद्दिदृक्षा संजाता सापेक्षा भृगुपुङ्गव
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁਪੁੰਗਵ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਕਰਤੱਬ ਕਰਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ ਹੈ; ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੈ।
Verse 17
किं त्वद्य मयि पर्याप्तमनपत्यतयैव मे / पितृपिण्डप्रदानेन सह संरक्षणं भुवः
ਪਰ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ?
Verse 18
तदिदं दुःशमत्यर्थमनिवार्यं मनोगतम् / नानयो ऽपहर्त्तां लोकंऽस्मिन् ममेति त्वामुपागतः
ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਠਿਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁੱਖਸਹ ਅਤੇ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’—ਇਹ ਹੱਕ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਖੋਹ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।
Verse 19
इत्युक्तः सगरेणाथ स्थित्वा सो ऽतर्मनाः क्षणम् / उवाच भगवानौर्वः सनिदेशमिदं वचः
ਸਗਰ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਕੁਝ ਪਲ ਅੰਦਰੋਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਠਹਿਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਔਰਵ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਮੇਤ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
Verse 20
नियम्य सह भार्याभ्यां किञ्चित्कालमिहावस / अवाप्स्यति ततो ऽभीष्टं भवान्नात्र विचारमा
ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਨਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਿਯਮ-ਸੰਯਮ ਰੱਖ ਕੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਵੱਸ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾ ਕਰ।
Verse 21
स च तत्रावसत्प्रीतस्तच्छुश्रूषापरायमः / पत्नीभ्यां सह धर्मात्मा भक्तियुक्तश्चिरं तदा
ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਆ। ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਨਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
Verse 22
राजपत्न्यौ च ते तस्य सर्वकालमतन्द्रिते / मुनेरतनुतां प्रीतिं विनयाचारभक्तिभिः
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜ-ਪਤਨੀਆਂ ਵੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਚੌਕਸ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ, ਸਦਾਚਾਰ ਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।
Verse 23
भक्त्या शुश्रूषया चैव तयोस्तुष्टो महामुनिः / राजपत्न्यौ समाहूय इदं वचनम ब्रवीत्
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮਹਾਮੁਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਰਾਜਪਤਨੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
Verse 24
भवत्यौ वरमस्मत्तो व्रियतां काममीप्सितम् / दास्यामि तं न संदेहो यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਮੰਗੋ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੇਵਾਂਗਾ।
Verse 25
ततः प्रणम्यशिरसा ते ऽप्युभे तं महामुनिम् / ऊचतुर्भगवान्पुत्रान्कामयावेति सादरम्
ਤਦ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ—“ਭਗਵਨ, ਅਸੀਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ।”
Verse 26
ततस्ते भगवानाह भवतीभ्यां मया पुनः / राज्ञश्चप्रियकामेन वरो दत्तो ऽयमीप्सितः
ਤਦ ਭਗਵਾਨ-ਸਮਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਮੈਂ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”
Verse 27
पुत्रवत्यौ महाभागे भवत्यौ मत्प्रसादतः / भवेतां ध्रुवमन्यच्च श्रूयतां वचनं मम
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗਵਤੀਆਂ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰਵਤੀਆਂ ਹੋਵੋਗੀਆਂ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ—ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਸੁਣੋ।
Verse 28
पुत्रो भविष्यत्येकस्यामेकः सो ऽनतिधार्मिकः / तथापि तस्य कल्पान्तं संभूतिश्च भविष्यति
ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਤੋਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਧਾਰਮਿਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਾਂ ਵੀ ਕਲਪਾਂਤ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।
Verse 29
षष्टिः पुत्रसहस्राणामपरस्यां च जायते / अकृतार्थाश्च ते सर्वे विनङ्क्ष्यन्त्यचिरादिव
ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਤੋਂ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਣਗੇ। ਉਹ ਸਭ ਅਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਰਹਿ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
Verse 30
एवंविधगुणेपेतो वरौ दत्तौ मया युवाम् / अभीप्सितं तु यद्यस्याः स्वेच्छया तत्प्रकीर्त्यताम्
ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਜਿਸ ਦਾ ਜੋ ਅਭੀਪਸਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ।
Verse 31
एवमुक्ते तु मुनिना वैदर्भ्यान्वयवर्द्धनम् / वरयामास तनयं पुत्रानन्यास्तथा परा
ਮੁਨੀ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ ਵੈਦਰਭੀ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਰ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ।
Verse 32
इति दत्त्वा वरं राज्ञे सगराय महामुनिः / सभार्यामनुमान्यैनं विससर्ज पुरीं प्रति
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 33
मुनिना समनुज्ञातः कृत कृत्यो महीपतिः / रथमारुह्य वेगेन सप्रियः प्रययौ पुरीम्
ਮੁਨੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੋਇਆ ਮਹੀਪਤੀ, ਪ੍ਰਿਯਜਨਾਂ ਸਮੇਤ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
Verse 34
स प्रविश्य पुरीं रम्यां त्दृष्टपुष्टजनावृताम् / आनन्दितः पौरजनै रेमे परमया मुदा
ਉਹ ਸੁਹਾਵਣੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਉਹ ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਮ ਗਿਆ।
Verse 35
एतस्मिन्नेव काले तु राजपत्न्यावुभे नृप / राज्ञे प्रावोचतां गर्भं मुदा परमया युते
ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਾਈ।
Verse 36
ववृधे च तयोर्गर्भः शुक्लपक्षे यथोडुराट् / सह संतोषसंपत्त्या पित्रोः पौरजनस्य च
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਗਰਭ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਵਧਣ ਲੱਗਾ; ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵਧੀ।
Verse 37
संपूर्णे तु ततः काले मुहूर्ते केशिनीशुभे / असूयताग्निगर्भाभं कुमारममितद्युतिम्
ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਗਰਭ ਵਰਗਾ ਦਿਪਤਿਮਾਨ, ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ।
Verse 38
जातकर्मादिकं तस्य कृत्वा चैव यथाविधि / असमञ्चस इत्येव नाम तस्या करोन्नृपः
ਉਸ ਦੇ ਜਾਤਕਰਮ ਆਦਿ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਅਸਮੰਚਸ’ ਹੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
Verse 39
सुमतिश्चापि तत्काले गर्भालाबमसूयत / संप्रसूतं तु तं त्यक्तं दृष्ट्वा राजाकरोन्मनः
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਵੀ ਗਰਭਾਲਾਬ ਨਾਲ ਈਰਖਾ-ਦ್ವੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 40
तज्ज्ञात्वा भगवानौर्वस्तत्रागच्छद्यदृच्छया / सम्यक् संभावितो राज्ञा तमुवाच त्वरान्वितः
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਔਰਵ ਯਾਦ੍ਰਿਚਛਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਰਾਜੇ ਨੇ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
Verse 41
गर्भालाबुरयं राजन्न त्यक्तुं भवतार्हति / पुत्राणां षष्टिसाहस्रबीजभूतो यतस्तव
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਗਰਭਾਲਾਬ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਤਿਆਗਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਬੀਜ-ਸਰੂਪ ਹੈ।
Verse 42
तस्मात्तत्सकलीकृत्य घृतकुंभेषु यत्नतः / निःक्षिप्य सपिधानेषु रक्षणीयं पृथक्पृथक्
ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਟੁਕੜੇ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਘਿਉ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਢੱਕਣ ਲਾ ਕੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ।
Verse 43
सम्यगेवं कृते राजन्भवतो मत्प्रसादतः / यथोक्तसंख्या पत्राणां भविष्यति न संशयः
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਹੀ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 44
काले पूर्णे ततः कुम्भान्भित्त्वा निर्यान्ति ते पृथक् / एवं ते षष्टिसाहस्रं पुत्राणां जायते नृप
ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਘੜੇ ਤੋੜ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਕਲਣਗੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਤੇਰੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।
Verse 45
इत्युक्त्वा भगवानौर्वस्तत्रैवान्तरधाद्विभुः / राजा च तत्तथा चक्रे यथौर्वेण समीरितम्
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਔਰਵ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੀ ਔਰਵ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਓਹੀ ਕੀਤਾ।
Verse 46
ततः संवत्सरे पूर्णे घृतकुंभात्क्रमेण ते / भित्त्वाभित्त्वा पुनर्जज्ञुः सहसैवानुवासरम्
ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਘਿਉ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੋੜ-ਤੋੜ ਕੇ, ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ, ਅਚਾਨਕ ਮੁੜ ਜਨਮੇ।
Verse 47
एवं क्रमेण संजातास्तनयास्ते महीपते / ववृधुः संघशो राजन्षष्टिसाहस्रसंख्याया
ਹੇ ਮਹੀਪਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਨਮੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸੀ।
Verse 48
अपृथग्धर्मचरणा महाबलपराक्रमाः / बभूवुस्ते दुराधर्षाः क्रूरात्मानो विशेषतः
ਉਹ ਧਰਮ-ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਅਭਿੰਨ, ਮਹਾਂ ਬਲ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰੂਰ-ਹਿਰਦੇ ਹੋ ਗਏ।
Verse 49
स नातिप्रीतिमांस्तेषु राजा मतिमतां वरः / केशिनीतनयं त्वेकं बहुमान सुतं प्रियम्
ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਪਰ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਿਯ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨ ਕੇ ਵੱਡਾ ਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
Verse 50
विवाहं विधिवत्तस्मै कारयामास पार्थिवः / सचाप्यानन्दयामास स्वगुणैः सुहृदो ऽखिलान्
ਉਸ ਪਾਰਥਿਵ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਦਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
Verse 51
एवं प्रवर्त मानस्य केशिनीतनयस्य तु / अजायत सुतः श्रीमानंशुमानिति विश्रुतः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ‘ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
Verse 52
स बाल्य एव मतिमानुदारैः स्वगुणैर्भृशम् / प्रीणयामास सुत्दृदः स्वपितामहमेव च
ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੀ; ਆਪਣੇ ਉਦਾਰ ਸਦਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ—ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਵੀ।
Verse 53
एतस्मिन्नन्तरे राज्ञस्तस्य पुत्रो ऽसमञ्जसः / आविष्टो नष्टचेष्टो ऽभूत्स पिशाचेन केन चित्
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮੰਜਸ ਕਿਸੇ ਪਿਸਾਚ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਚੇਤਨਾ ਤੇ ਚੇਸ਼ਟਾ ਗੁਆ ਬੈਠਾ।
Verse 54
स तु कश्चिदभूद्वैश्यः पूर्वजन्मनि धर्मवित् / कस्याचिद्विषये राज्ञः प्रभूतधनधान्यवान्
ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵੈਸ਼੍ਯ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
Verse 55
स कदाचिदरण्येषु विचरन्निधिमुत्तमम् / दृष्ट्वा ग्रहीतुमारेभे वणिग्लोभवरिप्लुतः
ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵੇਖਿਆ; ਵਪਾਰੀ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
Verse 56
ततस्तद्रक्षको ऽभ्येत्य पिशाचः प्राह तं तदा / क्षुधितो ऽहं चिरादस्मिन्निवसन्निधिपालकः
ਤਦ ਉਸ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਪਿਸਾਚ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ—‘ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਪਾਲਕ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਹਾਂ।’
Verse 57
तस्मात्तत्परिहाराय मम दत्त्वा गवामिषम् / कामतः प्रतिगृह्णीष्व निधिमेनं ममाज्ञया
ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਦੇ; ਫਿਰ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਮਨਚਾਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲੈ ਲੈ।
Verse 58
सतस्मै तत्परिश्रुत्य दास्यामीति गवामिषम् / आदत्त च निधिं तं तु पिशाचेनानुमोदितः
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਦੇਵਾਂਗਾ”; ਅਤੇ ਪਿਸਾਚ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਨਿਧੀ ਲੈ ਲਈ।
Verse 59
न प्रादाच्च ततो मौढ्यात्तस्मै यत्तत्प्रतिश्रुतम् / प्रतिश्रुताप्रदानोत्थरोषं न श्रद्दधे नृप
ਪਰ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਉਹ ਨਾ ਦਿੱਤਾ; ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਵਚਨ ਨਾ ਨਿਭਾਉਣ ਨਾਲ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਰੋਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸੱਚ ਨਾ ਮੰਨਿਆ।
Verse 60
तमेवं सुचिरं कालं प्रतीक्ष्याशनकाङ्क्षया / अपनीतधनः सो ऽपि ममार व्यथितः क्षुधा
ਭੋਜਨ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੱਕ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਧਨ ਲੁੱਟੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ।
Verse 61
वैश्यो ऽपि बालो मरणं संप्राप्य सगरस्य तु / बभूव काले केशिन्यां तनयो ऽन्वयवर्द्धनः
ਉਹ ਵੈਸ਼੍ਯ ਬਾਲਕ ਵੀ ਮਰ ਕੇ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਸਗਰ ਦਾ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਜੰਮਿਆ—ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ।
Verse 62
अशरीरः पिशाचे ऽपि पूर्ववैरमनुस्मरन् / वायुभूतो ऽविशद्देहं राजपुत्रस्य भूपते
ਹੇ ਭੂਪਤੇ, ਉਹ ਬੇ-ਸਰੀਰ ਪਿਸਾਚ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰਤਾ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਹਵਾ-ਰੂਪ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 63
तेनाविष्टस्ततः सो ऽपि क्रूरचित्तो ऽभवत्तदा / मतिविभ्रंशमासाद्य मुहुस्तेन बलात्कृतः
ਉਸ (ਸ਼ਕਤੀ) ਦੁਆਰਾ ਕਾਬੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਜ਼ਾਲਮ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਗੁਆ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
Verse 64
असमञ्जसत्वं नगरे चक्रे सो ऽपि नृशंसवत् / बालांश्च यूनः स्थविरान्योषितश्च सदा खलः
ਉਸਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਲਮ ਵਾਂਗ ਅਣਉਚਿਤ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੱਚਿਆਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਸੀ।
Verse 65
हत्वाहत्वा प्रचिक्षेप सरय्वामतिनिर्दयः / ततः पौरजनाः सर्वे दृष्ट्वा तस्य कदर्यताम्
ਬਹੁਤ ਬੇਰਹਿਮ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਤਦ ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਇਸ ਨੀਚਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
Verse 66
बहुशो निकृतास्तेन गत्वा राज्ञे व्यजिज्ञापन् / राजा च तदुपश्रुत्य तमाहूय प्रयत्नतः
ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਸਤਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਬੁਲਾਇਆ।
Verse 67
वारयामास बहुधा दुःखेन महतान्वितः / बहुशः प्रतिषिद्धो ऽपि पित्रा तेन महात्मना
ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ...
Verse 68
जले तप्ते च संतप्ताः संबभूवुर्यथा यवाः / नाशकत्तं यदा पापाद्विनिवर्त्तयितुं नृपः
ਉਬਲਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਜੌ ਤਪ ਕੇ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਸੰਤਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੋੜ ਨਾ ਸਕਿਆ।
Verse 69
लोकापवादभीरुत्वाद्विषयानत्यजत्तदा
ਲੋਕ-ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ੇ-ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇ।
Frequently Asked Questions
The core event is King Sagara’s engagement with Sage Aurva at his hermitage; Sagara foregrounds Aurva’s role as guru and source of power, while the hermitage itself becomes evidence of Aurva’s tapas through the pacification of natural hostilities.
It signifies a localized suspension of ordinary dharmic-physical behavior caused by tapas-shakti—an ascetic “field effect” that reorders prakritic impulses, serving as a cosmological proof that spiritual discipline can stabilize and harmonize the manifested world.
Vamsha/Vamshanucharita is the strongest alignment: the chapter encodes dynastic legitimacy and royal success as dependent on rishi-authorization and tapas-derived power, even though it implicitly rests on the cosmological assumption that tapas can modulate creation’s operational laws.