Shloka 2
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
यस्तथा शिक्षितः पूर्वमस्त्रे शस्त्रे च सांप्रतम् / सो ऽहं कथमशक्तः स्यां सकलारिविनिग्रहे
Transliteration
yastathā śikṣitaḥ pūrvamastre śastre ca sāṃpratam / so 'haṃ kathamaśaktaḥ syāṃ sakalārivinigrahe
Translation
ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਤ੍ਰ‑ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਦਮਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
Word by Word
यःwho
यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun
तथाthus, in such a way
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus/in that manner)
शिक्षितःtrained, instructed
शिक्षितः:
कर्म (Patient in passive)
TypeVerb
Root√शिक्ष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; passive sense ‘trained’
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
क्रियाविशेषण (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (formerly)
अस्त्रेin weapons (missiles)
अस्त्रे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular
शस्त्रेin arms (hand-weapons)
शस्त्रे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Locative singular
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
क्रियाविशेषण (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (at present/now)
सःthat (person), he
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; 1st person pronoun
कथम्how
कथम्:
क्रियाविशेषण (Interrogative modifier)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक (interrogative adverb: how)
अशक्तःincapable, powerless
अशक्तः:
प्रत्ययार्थ-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअशक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective
स्याम्would be
स्याम्:
क्रिया (Verb/State)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; ‘might be/would be’
सकल-अरि-विनिग्रहेin the subduing of all enemies
सकल-अरि-विनिग्रहे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
TypeNoun
Rootसकल (प्रातिपदिक) + अरि (प्रातिपदिक) + वि-नि√ग्रह् (धातु) + घञ्/अ (कृत्; निग्रह)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: सकलानाम् अरिणाम् विनिग्रहः; Locative singular