Shloka 79
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
तत्र चौर्वाश्रमोपान्ते निवसन्नचिरादिव / शोकामर्षसमाविष्टो वृद्धभावेन च स्वयम्
Transliteration
tatra caurvāśramopānte nivasannacirādiva / śokāmarṣasamāviṣṭo vṛddhabhāvena ca svayam
Translation
ਉੱਥੇ ਉਰਵਾ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਦਿਆਂ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੋਗ ਅਤੇ ਰੋਸ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਬੁੱਢਾਪੇ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦਬ ਗਿਆ।
Word by Word
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb) = there
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction = and
urvā-āśrama-upāntenear Urvā’s hermitage
urvā-āśrama-upānte:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rooturvā (प्रातिपदिक) + āśrama (प्रातिपदिक) + upānta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (upānta as neuter); सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष: उर्वाया आश्रमस्य उपान्ते = near the hermitage of Urvā
nivasandwelling
nivasan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootni√vas (धातु)
Formशतृ (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘dwelling’
acirātsoon
acirāt:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootacira (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत्/पञ्चमी-अर्थे अव्ययप्रयोग; ‘in a short time/soon’ (ablatival adverb)
ivaas if
iva:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-सूचक = as if
śoka-amarṣa-samāviṣṭaḥovercome by grief and anger
śoka-amarṣa-samāviṣṭaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśoka (प्रातिपदिक) + amarṣa (प्रातिपदिक) + samāviṣṭa (प्रातिपदिक; PPP from सम्+आ√viś)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: शोक-अमर्षाभ्याम् समाविष्टः = possessed by grief and indignation
vṛddha-bhāvenadue to old age
vṛddha-bhāvena:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootvṛddha (प्रातिपदिक) + bhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/हेतु), एकवचन; तत्पुरुष: वृद्धस्य भावः = by/owing to old age
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
svayamhimself
svayam:
Karta (कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मवाचक (reflexive adverb) = himself