Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 78
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
त्यक्त्वा स नगरं राज्यं सकोशबलवाहनम् / अन्तर्वत्न्या च ते मात्रा सहितो वनमाविशत्
Transliteration
tyaktvā sa nagaraṃ rājyaṃ sakośabalavāhanam / antarvatnyā ca te mātrā sahito vanamāviśat
Translation
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜ, ਖਜ਼ਾਨਾ, ਫੌਜ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਗਰਭਵਤੀ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
Word by Word
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√tyaj (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); having abandoned
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
nagaramthe city
nagaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnagara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
rājyamthe kingdom
rājyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
sa-kośa-bala-vāhanamwith treasury, army, and vehicles
sa-kośa-bala-vāhanam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय-उपसर्गार्थ) + kośa (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक) + vāhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष/बहुपद-समास: ‘with treasury, forces, and vehicles’—qualifies nagaram/rājyam (what was abandoned)
antarvatnyāwith the pregnant (woman)
antarvatnyā:
Sahakārī (सहकारी)
TypeNoun
Rootantarvatnī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/सह), एकवचन; ‘pregnant woman’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction) = and
teyour
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन; ‘your’
mātrāwith (your) mother
mātrā:
Sahakārī (सहकारी)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/सह), एकवचन
sahitaḥaccompanied
sahitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsahita (प्रातिपदिक)
Formक्त (PPP from √sah/√sah ‘to accompany’ in sense ‘joined with’); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘accompanied’
vanamthe forest
vanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
āviśatentered
āviśat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā√viś (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘entered’