Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 26
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
यो विभुः सर्वलोकानां सृष्टिस्थितिविनाशकृत् / ब्रह्मादिरूपधृग्ज्येष्ठस्तं त्वां वेद कृपार्णवम्
Transliteration
yo vibhuḥ sarvalokānāṃ sṛṣṭisthitivināśakṛt / brahmādirūpadhṛgjyeṣṭhastaṃ tvāṃ veda kṛpārṇavam
Translation
ਜੋ ਵਿਭੂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜੇਠਾ ਹੈ—ਉਹ ਕਰੁਣਾ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੂੰ ਹੀ (ਅਸਲ ਵਿੱਚ) ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
Word by Word
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
विभुःthe all-pervading Lord
विभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यः इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन
सर्वलोकानाम्of all worlds
सर्वलोकानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन; कर्मधारयः ‘सर्वे लोकाः’ → ‘सर्वलोक’
सृष्टिस्थितिविनाशकृत्the doer of creation, maintenance, and destruction
सृष्टिस्थितिविनाशकृत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक) + स्थिति (प्रातिपदिक) + विनाश (प्रातिपदिक) + √कृ (धातु) + कृत् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कृत्’ (कर्तरि कृदन्तः, agent noun); पूर्वपदेषु द्वन्द्वः (सृष्टि-स्थिति-विनाश) ततः तत्पुरुष-सम्बन्धः ‘तेषां कर्ता’
ब्रह्मादिरूपधृक्bearer of forms such as Brahmā (etc.)
ब्रह्मादिरूपधृक्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + √धृ (धातु) + क्विप् (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘ब्रह्मादीनां रूपाणि’ + ‘धृक्’ (धारयिता)
ज्येष्ठःthe eldest, foremost
ज्येष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (यः/विभुः)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तं (that one)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
वेदknows
वेद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कृपार्णवम्ocean of compassion
कृपार्णवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कृपायाः अर्णवः’ (ocean of compassion) — त्वाम् इत्यस्य विशेषणम्