Adhyaya 31
Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā (Forbearance)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਵਸਿਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭਾਰਗਵ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਆਚਰਨ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੈਵ (ਵਿਧੀ/ਭਾਗ) ਦੀ ਪ੍ਰਬਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੈਰ ਨੂੰ ਚੁਕਾਉਣ ਲਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਾਰੱਤਵੀਰਯ ਦਾ ਵਧ ਕਰੇਗਾ; ਦੇਵ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗੀ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਜਮਦਗਨੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ‘ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ’ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਅਪਮਾਨਿਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਹਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹੀ ਸਾਧੂ ਹਨ; ਖ਼ਮਾ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਲੋਕ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਜ-ਵਧ ਦੇ ਮਹਾਪਾਪ ਤੋਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਕੇ ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਸ਼ਮ (ਸ਼ਾਂਤੀ) ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਆਂ-ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਲ ਬਿਠਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਯ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ੋਧ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਖ਼ਮਾਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਨੈਤਿਕ ਤਣਾਅ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्याभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते त्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३०// सगर उवाच ब्रह्मपुत्र महाभाग वद भार्गवचेष्टितम् / यच्चकार महावीर्य्यो राज्ञः क्रुद्धो हि कर्मणा
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਵਾਯੁ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਮੱਧਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋੱਧਾਤਪਾਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਗਵਚਰਿਤ ਦਾ ਤ੍ਰਿੰਸ਼ਤਮ ਅਧਿਆਇ। ਸਗਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਭਾਗ! ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਦੱਸੋ; ਰਾਜੇ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਸ ਮਹਾਵੀਰ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
Verse 2
वसिष्ठ उवाच गते तस्मिन्महाभागे भृगो पितृपरायणः / रामः प्रोवाच संक्रुद्धो मुञ्चञ्छ्वासान्मुहर्मुहुः
ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਪਿਤ੍ਰ-ਪਰਾਇਣ ਮਹਾਭਾਗ ਭ੍ਰਿਗੁ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਦ ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਛੱਡਦਾ ਬੋਲਿਆ।
Verse 3
परशुराम उवाच अहो पश्यत मूढत्वंराज्ञो ह्युत्पथगामिनः / कार्त्तवीर्यस्य यो विद्वांश्चक्रे ब्रह्मवधोद्यमम्
ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਅਹੋ, ਵੇਖੋ! ਕੁਪਥ-ਗਾਮੀ ਰਾਜਾ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੀ ਮੂਰਖਤਾ; ਵਿਦਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਵਧ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ।
Verse 4
दैवं हि बलवन्मन्ये यत्प्रभावाच्छरीरिणः / शुभं वाप्यशुभं सर्वे प्रकुर्वन्ति विमोहिताः
ਮੈਂ ਦੈਵ ਨੂੰ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਦੇਹਧਾਰੀ ਸਭ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।
Verse 5
शृणवन्तु ऋषयः सर्वे प्रतिज्ञा क्रियते मया / कार्त्तवीर्यं निहत्याजौ पितुर्वैरं प्रसाधये
ਹੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਸੁਣੋ—ਮੈਂ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੈਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 6
यदि राजा सुरैः सर्वैरिन्द्राद्दैर्दानवैस्तथा / रक्षिष्यते तथाप्येनं संहरिष्यामि नान्यथा
ਜੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੰਹਾਰਾਂਗਾ—ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
Verse 7
एवमुक्तं समाकर्ण्य रामेण समुहात्मना / जमदग्निरुवाचेदं पुत्रं साहसभाषिणम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਮਦਗਨੀ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
Verse 8
जमदग्निरुवाच श्रुणु राम प्रवक्ष्यामि सतां धर्मं सनातनम् / यच्छ्रुत्वा मानवाः सर्वे जायन्ते धर्मकारिणः
ਜਮਦਗਨੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਰਾਮ, ਸੁਣ; ਮੈਂ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 9
साधवो ये महाभागाः संसारान्मोक्षकाङ्क्षिणाः / न कस्मैचित्प्रकुप्यन्ति निन्दितास्ताडिता अपि
ਜੋ ਮਹਾਂਭਾਗ ਸਾਧੂ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਨਿੰਦੇ ਤੇ ਮਾਰ ਖਾਣ ਤੇ ਵੀ।
Verse 10
क्षमाधना महाभागा ये च दान्तास्तपस्विनः / तेषां चैवाक्षया लोकाः सततं साधुकारिणाम्
ਜੋ ਮਹਾਂਭਾਗ ਖ਼ਿਮਾ ਨੂੰ ਧਨ ਮੰਨਦੇ, ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਸਤਕਰਮੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਅਖੰਡ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Verse 11
यस्तु दुष्टैस्तु दण्डाद्यैर्वचसापि च ताडितः / न च क्षोभमवाप्नोति स साधुः परिकीर्त्थते
ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਡੰਡ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਤਾਡ਼ਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਕਦੇ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਉਹੀ ‘ਸਾਧੂ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 12
ताडयेत्ताडयन्तं यो न च साधुः स पापभाक् / क्षमयार्ऽहणतां प्राप्ताः साधवो ब्राह्मणा वयम्
ਜੋ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਸਾਧੂ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਧੂ ਹਾਂ; ਖ਼ਿਮਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਬਣੇ ਹਾਂ।
Verse 13
नरनाथवधे तात पातकं सुमहद्भवेत् / तस्मान्निवारये त्वाद्य क्षमां कुरु तपश्चर
ਹੇ ਤਾਤ! ਰਾਜੇ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹਾਂ—ਖ਼ਿਮਾ ਕਰ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ।
Verse 14
वसिष्ठ उवाच एवं पित्रा समादिष्टं विज्ञाय नृपनन्दन / रामः प्रोवाच पितरं क्षमाशीलमरिन्दमम्
ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ! ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਮ (ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਖਿਮਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
Verse 15
परशुराम उवाच शृणु तात महाप्राज्ञ वि५प्तिं मम सांप्रतम् / भवता शम उद्दिष्टः साधूनां सुमहात्मनाम्
ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਿਤਾ ਜੀ! ਹੇ ਮਹਾਂ ਗਿਆਨੀ! ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
Verse 16
म शमः साधुदीनेषु गुरुष्वीश्वरभावनैः / कर्त्तव्यो दुष्टचेष्टेषु न शमः सुखदो भवेत्
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਰੱਬੀ ਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੁਖਦਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
Verse 17
तस्मादस्य वधः कार्यः कार्त्तवीर्यस्य वै मया / देह्याज्ञां माननीयाद्य साधये वैरमात्मनः
ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦਾ ਵਧ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਣਯੋਗ! ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵੈਰ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 18
जमदग्निरुवाच शृणु राम महाभाग वचो मम समाहितः / करिष्यसि यथा भावि तथा नैवान्यथा भवेत्
ਜਮਦਗਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਂਭਾਗ ਰਾਮ! ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣੋ। ਜਿਵੇਂ ਹੋਣਾ ਹੈ (ਭਾਣਾ), ਤੁਸੀਂ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕਰੋਗੇ; ਉਹ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
Verse 19
इतो व्रजत्वं ब्रह्माणां बृच्छ तात हिताहितम् / स यद्वदिष्यति विभुस्तत्कर्त्ता नात्र संशयः
ਹੁਣ ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਤਾਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਹਿਤ-ਅਹਿਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ। ਉਹ ਵਿਭੂ ਜੋ ਆਖਣ, ਉਹੀ ਕਰੀਂ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 20
वसिष्ठ उवाच एवमुक्तः स पितरं नमस्कृत्य महामतिः / जगाम ब्रह्मणो लोकमगम्यं प्राकृतैर्जनैः
ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਮਤੀ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਧਾਰਣ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਗਮ ਹੈ।
Verse 21
ददर्श ब्रह्मणो लोकं शातकैंभविनिर्मितम् / स्वर्णप्राकारसंयुक्तं मणिस्तंभैर्विमूषितम्
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਾਤਕੁੰਭ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੀ; ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਰਕੋਟਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਮਣੀ ਦੇ ਸਤੰਭਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
Verse 22
तत्रापश्यत्समासीनं ब्रह्माणममितौजसम् / रत्नसिंहासने रम्ये रत्नभूषणभूषितम्
ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ—ਸੁੰਦਰ ਰਤਨ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
Verse 23
सिद्धेन्द्रैश्च मुनीन्द्रैश्च वेष्टितं ध्यानतत्परैः / विद्याधरीणां नृत्यं च पश्यन्तं सस्मितं मुदा
ਉਹ ਧਿਆਨ-ਪਰਾਇਣ ਸਿੱਧੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਮੁਨੀੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆਧਰੀਆਂ ਦਾ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।
Verse 24
तपसा फलदातारं कर्त्तारं जगतां विभुम् / परिपूर्णतमं ब्रह्म ध्यायतं यतमानसम्
ਤਪ ਨਾਲ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ—ਪਰਿਪੂਰਨਤਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੰਯਮਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
Verse 25
गुह्ययोगं प्रवोचन्तं भक्तवृन्देषु संततम् / दृष्ट्वा तमव्ययं भक्त्या प्रणनाम भृगूद्वहः
ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਸਦਾ ਗੁਹ੍ਯ ਯੋਗ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
Verse 26
स दृष्ट्वा विनतं राममाशीर्भिरभिनन्द्य च / पप्रच्छ कुशलं वत्स कथमागमनं कृथाः
ਉਸ ਨੇ ਨਿਮਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ—“ਵਤਸ, ਸੁਖੀ ਹੈਂ? ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ?”
Verse 27
संपृष्टो विधिना रामः प्रोवाचाखिलमादितः / वृत्तान्तं कार्त्तवीर्यस्य पितुः स्वस्य महात्मनः
ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਹਾ—ਆਪਣੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਿਤਾ ਕਾਰਤਵੀਰ੍ਯ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਰਤਾਂਤ।
Verse 28
तच्छ्रुत्वा सकलं ब्रह्मा विज्ञातार्थो ऽपि मानद / उवाच रामं धर्मिष्ठं परिणामसुखावहम्
ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਧਰਮੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
Verse 29
प्रतिज्ञा दुर्लभा वत्स यां भवन्कृतवान्रुषा / सृष्टि रेषा भगवतः संभवेत्कृपया बटो
ਵਤ્સ, ਤੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੁਲਭ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਬਾਲਕ।
Verse 30
जगत्सृष्टं मया तात संक्लेशेन तदाज्ञया / तन्नाशकारिणी चैव प्रतिज्ञा भवता कृता
ਤਾਤ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿ ਕੇ ਜਗਤ ਰਚਿਆ; ਤੇ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਕਾਰਣ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰ ਲਈ।
Verse 31
त्रिःसप्तकृत्वो निर्भूपां कर्तुमिच्छसि मेदिनीम् / एकस्य राज्ञो दोषेण पितुः परिभवेन च
ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਇਕੀ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
Verse 32
ब्रह्मक्षत्र्रियविट्शूद्रैः सृष्टिरेषा सनातनी / आविर्भूता तिरोभूता हरेरेव पुनः पुनः
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹਰਿ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 33
अव्यर्था त्वत्प्रतिज्ञा तु भवित्री प्राक्तनेन च / यद्वायासेन ते कार्यसिद्धिर्भवितुमर्हति
ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ; ਪੂਰਬਲੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਵੇਂ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹੀ, ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 34
शिवलोकं प्रयाहि त्वं शिवस्याज्ञामवाप्नुहि / पृथिव्यां बहवो भूपाः संति शङ्करकिङ्कराः
ਤੂੰ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤੇ ਰਾਜੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹਨ।
Verse 35
विनैवाज्ञां महेशस्य को वा तान्हन्तुमीश्वरः / बिभ्रतः कवचान्यङ्गे शक्तीश्चापि दुरासदाः
ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਕਵਚ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹਨ।
Verse 36
उपायं कुरु यत्नेन जयबीजं शुभावहम् / उपाये तु समारब्धे सर्वे सिध्यन्त्युपक्रमाः
ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਹ ਉਪਾਅ ਕਰ ਜੋ ਜਿੱਤ ਦਾ ਬੀਜ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਉਪਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਉਪਰਾਲੇ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 37
श्रीकृष्णमन्त्रं कवचं गृह्ण वत्स गुरोर्हरात् / दुर्ल्लङ्घ्यं वैष्णवं तेजः शिवशक्तिर्विजेष्यति
ਵਤਸ, ਗੁਰੂ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਮੰਤ੍ਰ ਰੂਪ ਕਵਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ। ਅਤਿ-ਦੁਰਲੰਘ ਵੈਸ਼ਨਵ ਤੇਜ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਜਿੱਤ ਲਵੇਗੀ।
Verse 38
त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं परमाद्भुतम् / यथाकथं च विज्ञाप्य शङ्करं लभदुर्लभम्
‘ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਜਯ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਕਵਚ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੁਰਲਭ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
Verse 39
प्रसन्नः स गुणैस्तुभ्यं कृपालुर्दीनवत्सलः / दिव्यपाशुपतं चापि दास्यत्येव न संशयः
ਉਹ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਦਇਆਲੂ ਅਤੇ ਦੀਨਾਂ ਦਾ ਵਤਸਲ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ ਦੇਵੇਗਾ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Frequently Asked Questions
It advances the Bhārgava (Bhrigu-line) narrative through Paraśurāma and situates his conflict with Kārttavīrya within a broader royal-historical memory that Sagara seeks to understand as part of dynastic causality.
Jamadagni teaches sādhudharma centered on kṣamā (forbearance): the truly good do not become angry even when insulted or harmed, and such restraint is praised as spiritually fruitful and ethically superior.
Paraśurāma invokes daiva as a force that drives embodied beings toward good or evil, yet he also asserts personal agency through an explicit vow; Jamadagni counters by prioritizing restraint and warning of heavy sin in regicide—creating a deliberate ethical conflict the narrative must resolve.