Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 34
The City Equal to Amarāvatī: Creation of Households, Women, and Civic Splendor
Arjunopākhyāna Context
Devanagari script
दूरप्रसारितपृथग्जनसंकुलानि सद्माविवेश सचिवादरदत्तहृस्तः / तत्र प्रदीपदधिदर्पणगन्धपुष्पदूर्वाक्षतादिभिरलं पुरकामिनीभिः
Transliteration
dūraprasāritapṛthagjanasaṃkulāni sadmāviveśa sacivādaradattahṛstaḥ / tatra pradīpadadhidarpaṇagandhapuṣpadūrvākṣatādibhiralaṃ purakāminībhiḥ
Translation
ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਚਿਵ ਦੇ ਆਦਰ-ਭਰੇ ਸਵਾਗਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਦੀਵਾ, ਦਹੀਂ, ਦਰਪਣ, ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਦੂਬ ਅਤੇ ਅਖ਼ਤ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮੰਗਲ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
Word by Word
dūra-prasārita-pṛthak-jana-saṃkulānimansions crowded with people standing apart and spread out far
dūra-prasārita-pṛthak-jana-saṃkulāni:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdūra (प्रातिपदिक) + prasārita (कृदन्त, √sṛ/सृ with pra-; past passive participle) + pṛthak (अव्यय) + jana (प्रातिपदिक) + saṃkula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषण—‘सद्मानि’ इति पदस्य
sadmānimansions, halls
sadmāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsadman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
aviveśaentered
aviveśa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√viś (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd/प्रथम), एकवचन; परस्मैपद
saciva-ādara-datta-hṛṣṭaḥdelighted, having been given (honour) with respect by the ministers
saciva-ādara-datta-hṛṣṭaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaciva (प्रातिपदिक) + ādara (प्रातिपदिक) + datta (कृदन्त, √dā/दा; past passive participle) + hṛṣṭa (कृदन्त, √hṛṣ/हृष्; past participle)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण—कर्तृपदस्य (नरपति/सः)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय—देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
pradīpa-dadhi-darpaṇa-gandha-puṣpa-dūrvā-akṣata-ādibhiḥwith lamps, curd, mirrors, perfumes, flowers, dūrvā grass, unbroken rice, etc.
pradīpa-dadhi-darpaṇa-gandha-puṣpa-dūrvā-akṣata-ādibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpradīpa (प्रातिपदिक) + dadhi (प्रातिपदिक) + darpaṇa (प्रातिपदिक) + gandha (प्रातिपदिक) + puṣpa (प्रातिपदिक) + dūrvā (प्रातिपदिक) + akṣata (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहारद्वन्द्व), तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; साधन/करणभावे
alamduly, sufficiently
alam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootalam (अव्यय)
Formअव्यय—पर्याप्त्यर्थक/समर्थ्यर्थक (particle: ‘sufficiently, duly’)
pura-kāminībhiḥby the women of the city
pura-kāminībhiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpura (प्रातिपदिक) + kāminī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; कर्तृ/करणसहभावे (by the city-women)