Sukta 30
Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for this kāmya cluster)
Devata: Vāta (Wind) as the operative model; the effective ‘deity’ is the mantra’s coercive power over manas (mind).
Chandas: Anuṣṭubh (with Atharvanic cadence; some editions treat it as anuṣṭubh-like with minor irregularities)
ਇਹ ਪੰਜ-ਮੰਤਰੀ ਅਥਰਵਣੀ ਜਾਦੂਈ ਸੂਕਤ ਉਪਮਾ-ਆਧਾਰਿਤ ਬਲਪੂਰਵਕਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਵਾਯੂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘਾਹ ਨੂੰ ਮਥਦਾ/ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕਰਤਾ ਲਕਸ਼ ਦੇ ਮਨਸ (ਮਨ) ਨੂੰ ‘ਮਥ ਕੇ’ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਰਸ/ਲਾਲਸਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦੂਰ ਜਾਣਾ ਰੁਕਦਾ ਹੈ। ਸਤ੍ਰੀਕਰਮ/ਪੌਸ਼ਟਿਕ-ਅਭਿਚਾਰਿਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਸ/ਬਹਿਸਕਾਰ ਦਾ ਮੋਟਿਫ ਵੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਮਿਆਨ ਵਿਚੋਂ ਕਾਂਟਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਘੁਸੀ ਹੋਈ ਹਾਨੀ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਦੂਰ ਭੇਜਣਾ—ਜੋ ਅਥਰਵਣੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨ ਅਤੇ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ‘ਖਿੱਚ ਲਿਆਉ’ ਅਤੇ ‘ਧੱਕ ਕੇ ਕੱਢ’ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
कामिनीमनोऽभिमुखीकरणम्। यथे॒दं भूम्या॒ अधि॒ तृणं॒ वातो॑ मथा॒य॑ति । ए॒वा म॑थ्नामि ते मनो॒ यथा॒ मां का॒मिन्यसो॒ यथा॒ मन्नाप॑गा॒ असः॑
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨਾ ਹਵਾ ਹਿਲਾ ਕੇ ਮਥਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਨ ਮਥਦਾ ਹਾਂ—ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਮਿਨੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂ।
Mantra 2
सं चेन्नया॑थो अश्विना का॒मिना॒ सं च॒ वक्ष॑थः । सं वां॒ भगा॑सो अग्मत॒ सं चि॒त्तानि॒ समु॑ व्र॒ता
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਲੈ ਚਲੋ, ਇਕੱਠੇ ਅੱਗੇ ਵਾਹ ਕੇ ਲਿਜਾਓ। ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ੍ਯ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਇਕੱਠੇ ਆਉਣ; ਚਿੱਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ; ਵ੍ਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ।
Mantra 3
यत् सु॑प॒र्णा वि॑व॒क्षवो॑ अनमी॒वा वि॑व॒क्षवः॑ । तत्र॑ मे गछता॒द्धवं॑ श॒ल्य इ॑व॒ कुल्म॑लं॒ यथा॑
ਜਿੱਥੇ ਸੁਪਰਨ (ਸੁੰਦਰ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ) ਵਾਹਕ—ਲੈ ਜਾਣ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ—ਆਪ ਨਿਰਰੋਗ ਰਹਿ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਦੋਸ਼/ਰੋਗ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਤੇ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ; ਜਿਵੇਂ ਛਿਲਕੇ/ਆਵਰਨ ਵਿਚੋਂ ਕਾਂਟਾ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕੱਢ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ)।
Mantra 4
यदन्त॑रं॒ तद् बाह्यं॒ यद् बाह्यं॒ तदन्त॑रम्। क॒न्याऽनां वि॒श्वरू॑पाणां॒ मनो॑ गृभायौषधे
What is within, that is without; what is without, that is within. The mind of maidens, of manifold forms, do thou seize, O Herb.
Mantra 5
एयम॑ग॒न् पति॑कामा॒ जनि॑कामो॒ऽहमाग॑मम्। अश्वः॒ कनि॑क्रद॒द् यथा॒ भगे॑ना॒हं स॒हाग॑मम्
ਇੱਥੇ ਉਹ ਆਈ ਹੈ—ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ। ਜਿਵੇਂ ਘੋੜਾ ਉੱਚੀ ਹਿਣਹਿਣਾਹਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਭਗ ਦੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
Frequently Asked Questions
It aims to turn a woman’s mind toward the operator, create longing, and keep her from going away. One verse also functions to remove opposing influences by ‘sending them away’ like an extracted thorn.
Wind is the model for irresistible, unseen force. The hymn uses the image of Wind churning grass to claim that the mantra can similarly churn and redirect the target’s mind.
No specific plant name is given in the cited verse; it simply commands ‘O Herb’ (oṣadhe) to seize the mind. Traditions may choose a locally valued ‘binding’ or fragrant herb, but that identification is extra-textual.
Ask anything about Sukta 30 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.