Mantra 21
Sukta 5
यो व आपोऽपामग्नयोप्स्व१न्तर्यजुष्योऽ देवयजनः । इदं तानति सृजामि तान् माभ्यवनिक्षि । तैस्तमभ्यतिसृजामो यो३स्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः । तं वधेयं तं स्तृषीयानेन ब्रह्मणानेन कर्मणानया मेन्या
yó va ā́po ’pā́m agnáyo ’psv àntaryajúṣyo ’devayájanaḥ | idáṃ tā́n áti sṛjāmi tā́n mā́bhy àvaníkṣi | táis tám abhyàtisṛjāmo yó ’smā́n dvéṣṭi yáṃ vayáṃ dvíṣmaḥ | táṃ vadhéyaṃ táṃ stṛṣīyā́nena bráhmaṇā́nena kármaṇā́nayā menyā́
Whoso of you, O Waters, are the Waters’ fires, lodged within the waters, fit for the inner Yajus, sacrificers unto no Gods—these I send forth beyond; wash them not back upon me. With them we hurl him forth against that man who hateth us, whom we ourselves do hate. Him would I smite, him would I crush, with this brahman, with this operation, with this wrathful impulse.
ਹੇ ਆਪਹ (ਜਲੋ), ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ‘ਅਪਾਮ ਅਗ੍ਨਯਹ’—ਜਲਾਂ ਦੇ ਅੱਗ—ਜਲਾਂ ਵਿਚ ਅੰਦਰ ਵੱਸੇ, ਅੰਤਰ੍ਯਜੁਸ ਲਈ ਯੋਗ, ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਜਮਾਨ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਪਰੇ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਧੋ ਕੇ ਨਾ ਲਿਆਓ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ—ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਧ ਕਰਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰਾਂ—ਇਸ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ, ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇਸ ਮੇਰੀ ਮੇਨ੍ਯਾ (ਕ੍ਰੋਧ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ।
Rishi: Atharvanic tradition (needs anukramaṇī confirmation)
Devata: Āpaḥ with immanent Agni-powers (agnayaḥ)
Chandas: Irregular/formulaic (requires metrical audit)
{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Wonder at paradoxical fire-in-water → rapid sealing → aggressive projection.","listener_experience":"A startling, charged feeling—cool medium with hot core—followed by a decisive outward thrust.","intensity":9}