परविषयाद्वा विक्रमेणानीतं यथाप्रदिष्टं राज्ञा भुञ्जीत अन्यत्रार्यप्राणेभ्यो देवब्राह्मणतपस्विद्रव्येभ्यश्च । इत्यस्वामिविक्रयः ॥ कZ_०३.१६.२८ ॥
paraviṣayādvā vikrameṇānītaṃ yathāpradiṣṭaṃ rājñā bhuñjīta anyatrāryaprāṇebhyo devabrāhmaṇatapasvidravyebhyaśca | ityasvāmivikrayaḥ
ਦੂਜੇ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂ ਬਲ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ ਦੇਵੇ ਤਿਵੇਂ ਭੋਗਿਆ/ਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਆਰਯ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ (ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਾਨ) ਜਾਂ ਦੇਵ-ਦ੍ਰਵ੍ਯ/ਮੰਦਰ ਦੀ ਸੰਪਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਅਸਵਾਮੀ-ਵਿਕ੍ਰਯ (ਮਾਲਕ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਵਿਕਰੀ/ਹਸਤਾਂਤਰ) ਬਾਰੇ ਨਿਯਮ ਹੈ।
Such property can be regularized for possession/use only under explicit royal prescription, but the state must not validate gains involving protected lives or sacred/ascetic/Brahmin property.
They function as protected institutional assets; the state preserves legitimacy and social order by insulating these endowments from opportunistic transfers.