Sutra 46
Devanagari script
बालिशजातीयो वा रात्रौ राजदायिकाक्षणभीतः सारमस्य हस्ते निक्षिप्यापगच्छेत् ॥ कZ_०३.१२.४६ ॥
Transliteration
bāliśajātīyo vā rātrau rājadāyikākṣaṇabhītaḥ sāram asya haste nikṣipya apagacchet
Translation
ਜਾਂ ਕੋਈ ਭੋਲਾ/ਸਾਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਤ ਨੂੰ—ਰਾਜ ਦੇ ਕਰ-ਵਸੂਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ/ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ—ਆਪਣੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।
Word by Word
बालिशजातीयःa simple/naive type of person
बालिशजातीयः:
TypeNoun (Adjective used substantively)
Rootबालिश; जातीय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘बालिश-जातीय’ = बालिशसदृशः/बालिशवर्गीयः
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
रात्रौat night
रात्रौ:
TypeNoun (Adverbial locative)
Rootरात्रि
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; कालाधिकरणे (when? at night)
राजदायिकाक्षणभीतःone frightened of the king’s dues/taxes being demanded suddenly (at an inopportune moment)
राजदायिकाक्षणभीतः:
TypeNoun (Adjective)
Rootराज; दायिक; अक्षण; भी
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘राज-दायिक-अक्षण-भीतः’ = राजदायिकस्य अक्षणात् (अकस्मात्/अवसरात्) भीतः
सारम्the valuable property / the essence (of his wealth)
सारम्:
TypeNoun
Rootसार
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; कर्म
अस्यof him
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी एकवचन; सम्बन्ध (of him/this person)
हस्तेin (his) hand
हस्ते:
TypeNoun
Rootहस्त
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; अधिकरण (in the hand)
निक्षिप्यhaving placed/deposited
निक्षिप्य:
TypeVerb (Gerund)
Rootनि-क्षिप्
Formक्त्वान्त (ल्यप्) अव्यय; पूर्वक्रिया—‘having deposited/placed’
अपगच्छेत्should go away / should depart
अपगच्छेत्:
TypeVerb
Rootअप-गम्
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; आदेश/विधानार्थः
Entities Mentioned
B
bāliśa (naïve person)R
rāja-dāyika (revenue agents)C
custodianFAQs
Revenue enforcement can induce concealment and informal custody arrangements; the state must still adjudicate such deposits to prevent private predation.