Sutra 42
Devanagari script
प्रव्रज्याभिमुखो वा श्रद्धेयः कश्चित्कृतलक्षणं द्रव्यमस्य हस्ते निक्षिप्य प्रतिष्ठेत ॥ कZ_०३.१२.४२ ॥
Transliteration
pravrajyābhimukho vā śraddheyaḥ kaścit kṛtalakṣaṇaṃ dravyam asya haste nikṣipya pratiṣṭhet
Translation
ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਈ ਸੰਪਤੀ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।
Word by Word
प्रव्रज्याrenunciation; the life/state of a wandering ascetic
प्रव्रज्या:
TypeNoun
Root√व्रज् (गत्यर्थः)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्; भाववाचक-नाम (प्रव्रज् + घञ्/यत्-प्रत्ययादि), 'प्रव्रज्या' = संन्यास/परिव्रज्या
अभिमुखःfacing towards; inclined/turned to
अभिमुखः:
TypeAdjective
Rootअभि + √मुख्/मुख (मुख-शब्द)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्; विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
श्रद्धेयःtrustworthy; credible
श्रद्धेयः:
TypeAdjective
Rootश्रद्धा + √इ (गत्यर्थः) / श्रद्धेय (यत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्; 'श्रद्धा' + 'एय' (यत्) = विश्वासार्ह
कश्चित्someone; some (person)
कश्चित्:
TypePronoun
Rootकिम् + चित्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्; अनिश्चितवाचक सर्वनाम
कृतलक्षणम्bearing a made mark/sign; having identifying features
कृतलक्षणम्:
TypeAdjective
Root√कृ (करणे) + लक्षण
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्; 'द्रव्यम्' इति विशेष्यस्य विशेषणम्; कृत = निर्मित/अङ्कित
द्रव्यम्property; money/valuable article
द्रव्यम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्
अस्यof him; his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी एकवचनम्; सम्बन्धे
हस्तेin (his) hand
हस्ते:
TypeNoun
Rootहस्त
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचनम्
निक्षिप्यhaving placed/deposited (entrusted)
निक्षिप्य:
TypeVerb (absolutive)
Rootनि + √क्षिप् (प्रक्षेपणे)
Formक्त्वान्त (ल्यप्) अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया
प्रतिष्ठेतshould stand/stay; should take position
प्रतिष्ठेत:
TypeVerb
Rootप्रति + √स्था (तिष्ठति)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचनम्
Entities Mentioned
P
pravrajyābhimukha (would-be renunciant)C
credible depositorC
custodianFAQs
Renunciation implies long absence and reduced future documentation; the rule anticipates delayed claims and pre-structures proof through marking and credibility.