Sutra 39
Devanagari script
रहसि वृद्धो व्याधितो वा वैदेहकः कश्चित्कृतलक्षणं द्रव्यमस्य हस्ते निक्षिप्यापगच्छेत् ॥ कZ_०३.१२.३९ ॥
Transliteration
rahasi vṛddho vyādhito vā vaidehakaḥ kaścit kṛtalakṣaṇaṃ dravyam asya haste nikṣipya apagacchet
Translation
ਗੁਪਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਬੁੱਢਾ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰ ਵਿਅਕਤੀ—ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੈਦੇਹਕ (ਘੁੰਮੰਤੂ ਵਪਾਰੀ)—ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਗੀ/ਪਛਾਣਯੋਗ ਜਾਇਦਾਦ ਉਸ ਦੇ (ਸੰਭਾਲਕ ਦੇ) ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।
Word by Word
रहसिin secret, privately
रहसि:
TypeNoun (used adverbially)
Rootरहस्
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; अव्ययीभाव-प्रयोग (locative of circumstance)
वृद्धःan old man
वृद्धः:
TypeAdjective (substantivized)
Rootवृद्ध
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विशेषण/कर्तृवाचक (an old man)
व्याधितःa sick person
व्याधितः:
TypeAdjective (past participle, used substantivally)
Rootव्याधित
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (one who is ill)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय (disjunctive)
वैदेहकःa vaidehaka (designated operative/witness)
वैदेहकः:
TypeNoun
Rootवैदेहक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; जाति/व्यवसायवाचक
कश्चित्someone, some person
कश्चित्:
TypePronoun (indefinite)
Rootकिम्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; अनिश्चितवाचक (किम् + चित्)
कृतलक्षणम्marked (having identifying signs)
कृतलक्षणम्:
TypeAdjective
Rootकृतलक्षण
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; द्रव्यम् इति विशेषणम् (marked/identified)
द्रव्यम्property, an article/valuable
द्रव्यम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म (object of निक्षिप्य)
अस्यof him, his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी एकवचन; सम्बन्ध (of him)
हस्तेin (his) hand
हस्ते:
TypeNoun
Rootहस्त
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; अधिकरण (in the hand)
निक्षिप्यhaving placed/deposited
निक्षिप्य:
TypeVerb (gerund)
Rootनि-क्षिप्
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (ल्यप्); पूर्वकालिक क्रिया; ‘having placed/deposited’
अपगच्छेत्should go away, should depart
अपगच्छेत्:
TypeVerb
Rootअप-गम्
Formविधिलिङ्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष एकवचन; आदेश/विधान (should go away)
Entities Mentioned
V
vṛddha (aged person)V
vyādhita (sick person)V
vaidehaka (itinerant trader)C
custodian (deposit-holder)FAQs
Privacy increases dispute-risk; marking creates an objective identifier so courts can test competing claims and detect fabrication.