Sutra 38

Devanagari script

करणहीनं निक्षेपमपव्ययमानं गूढभित्तिन्यस्तान् साक्षिणो निक्षेप्ता रहसि प्रणिपातेन प्रज्ञापयेत् वनान्ते वा मद्यप्रहवणविश्वासेन ॥ कZ_०३.१२.३८ ॥

Transliteration

karaṇahīnaṃ nikṣepam apavyayamānaṃ gūḍha-bhitti-nyastān sākṣiṇo nikṣeptā rahasi praṇipātena prajñāpayet vanānte vā madya-prahavaṇa-viśvāsena

Translation

ਜੇ ਲਿਖਤੀ ‘ਕਰਣ’ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਨਿਕਸ਼ੇਪ ਨਕਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਿਸਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਕਸ਼ੇਪਕਰਤਾ ਕੰਧ ਪਿੱਛੇ ਗੁਪਤ ਗਵਾਹ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ (ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ) ਸੂਚਿਤ ਕਰੇ; ਜਾਂ ਜੰਗਲ/ਇਕਾਂਤ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਪੱਖ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਐਸਾ ਕਰੇ।

Word by Word

करणहीनम्lacking the required instruments/means (i.e., without proper implements/credentials)

निक्षेपम्a deposit (entrusted property)

अपव्ययमानम्being misappropriated / being wasted away

गूढभित्तिन्यस्तान्witnesses placed/hidden in (or behind) a concealed wall

साक्षिणःwitnesses

निक्षेप्ताthe depositor

रहसिin secret / privately

प्रणिपातेनby prostration / by obeisance

प्रज्ञापयेत्should inform / should cause (him) to be made aware

वनान्तेat the edge of a forest / in a forest-tract

वाor

मद्यप्रहवणविश्वासेनby winning confidence through liquor and inducements/entertainment

Entities Mentioned

depositor

accused custodian

concealed witnesses

authorities (implied)

FAQs

What investigative method is recommended?

Covertly securing witnesses and eliciting admissions by controlled confidence-building, then reporting privately to authorities.

What administrative problem does this address?

Undocumented deposits are hard to prove; the text prescribes practical evidence-generation to deter denial and enable adjudication.