Sutra 3
Devanagari script
उपनिधिभोक्ता देशकालानुरूपं भोगवेतनं दद्यात्द्वादशपणं च दण्डम् ॥ कZ_०३.१२.०३ ॥
Transliteration
upanidhibhoktā deśakālānurūpaṃ bhogavetanaṃ dadyātdvādaśapaṇaṃ ca daṇḍam
Translation
ਉਪਨਿਧਿ ਦਾ ਉਪਭੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਭੋਗ-ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਪਣ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵੀ ਦੇਵੇ।
Word by Word
उपनिधि-भोक्ताthe one who consumes/misappropriates a trust-deposit
उपनिधि-भोक्ता:
TypeNoun (agent noun)
Rootभुज् (भुङ्क्ते)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘उपनिधेः भोक्ता’ = उपनिधिभोक्ता
देश-काल-अनुरूपम्appropriate to the place and time
देश-काल-अनुरूपम्:
TypeAdjective
Rootरूप (अनु + रूप)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; भोगवेतनम् इति पदस्य विशेषणम्
भोग-वेतनम्compensation/fee for the enjoyment (use)
भोग-वेतनम्:
TypeNoun
Rootवेतन
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘भोगस्य वेतनम्’
दद्यात्should give / should pay
दद्यात्:
TypeVerb
Rootदा (ददाति)
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुष; एकवचन
द्वादश-पणम्twelve paṇas (as an amount)
द्वादश-पणम्:
TypeNoun (numeral compound)
Rootपण
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; दण्डम् इति पदस्य विशेषणम् (दण्ड-परिमाण)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
दण्डम्a penalty/fine
दण्डम्:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; (दद्यात् का कर्म)
Entities Mentioned
D
deposit-holderFAQs
Compensation restores the depositor’s economic loss, while the fine expresses state censure and deters misuse beyond mere restitution.