Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 8
Devanagari script
प्रमादस्थानेषु चैषामत्ययं स्थापयेद्दिवसवेतनव्ययद्विगुणम् ॥ कZ_०२.९.०८ ॥
Transliteration
pramādasthāneṣu caiṣām atyayaṃ sthāpayed divasavetanavyaya-dviguṇam
Translation
ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦਿਨ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ-ਅਤੇ-ਖ਼ਰਚ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਦੋਗੁਣੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ।
Word by Word
प्रमादस्थानेषुin the places/occasions of negligence
प्रमादस्थानेषु:
TypeNoun
Rootप्रमादस्थान
Formनपुंसकलिङ्ग; बहुवचन; सप्तमी; (प्रमादस्य स्थानम् → प्रमादस्थान)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
एषाम्of these (persons)
एषाम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी; बहुवचन; (पुं/नपुं)
अत्ययम्a penalty (fine)
अत्ययम्:
TypeNoun
Rootअत्यय
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
स्थापयेत्should impose/ordain
स्थापयेत्:
TypeVerb
Rootस्था (स्थापयति)
Formलोट्/विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; causative (णिच्) — ‘cause to be set/ordain’
दिवसवेतनव्ययद्विगुणम्equal to twice the expenditure/loss of a day’s wages
दिवसवेतनव्ययद्विगुणम्:
TypeAdjective
Rootदिवस-वेतन-व्यय-द्विगुण
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; ‘अत्ययम्’ इति पदस्य विशेषणम्
Entities Mentioned
O
officialsS
supervising authority (implied)FAQs
It makes the sanction proportional and immediately intelligible, directly offsetting the state’s operational cost and deterring careless losses.